दिव्यैर्वस्त्रैरजोभिः सुगन्धै- र्माल्यैश्चाग्र्यैः शोभमानानतीव। साक्षात्त्र्यक्षान्वा वसूंश्चापि रुद्रा- नादित्यान्वा सर्वगुणोपपन्नान्
दिव्य वस्त्रांनी, शुद्ध, सुगंधी आणि उत्तम हारांनी सजलेले, ते फारच शोभून दिसत होते — जणू त्रिनेत्र, किंवा वसु, किंवा रुद्र, किंवा आदित्य, सर्व गुणांनी युक्त.
तान्पूर्वेन्द्रानभिवीक्ष्याभिरूपा- त्र्शक्रात्मजं चेन्द्ररूपं निशम्य। प्रीतो राजा द्रुपदो विस्मितश्च दिव्यां मायां तामवेक्ष्याप्रमेयाम्
ते पूर्वीचे इंद्र, सुंदर आणि साव्यसाची इंद्ररूप आहे हे ऐकून, राजा द्रुपद आनंदित आणि आश्चर्यचकित झाला. तो ती अपार दिव्य माया पाहून हरखून गेला.
तां चैवाग्र्यां स्त्रियमतिरूपयुक्तां दिव्यां साक्षात्सोमवह्निप्रकाशाम्। योग्यां तेषां रूपतेजोयशोभिः पत्नी मत्वा हृष्टवान्पार्थिवेन्द्रः
राजांचा राजा तिला पाहून, ती स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ, अद्वितीय सौंदर्याने युक्त, सोम आणि अग्नीच्या तेजासारखी उजळ, रूप, तेज आणि कीर्तीने त्या पुरुषांना योग्य अशी आहे, म्हणून तिला पत्नी मानून अत्यंत आनंदित झाला.
स तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यरूपं जग्राह पादौ सत्यवत्याः सुतस्य। नैतच्चित्रं परमर्षे त्वयीति प्रसन्नचेताः स उवाच चैनम्
तो ते अद्भुत आणि आश्चर्यकारक दृश्य पाहून, सत्यवतीच्या पुत्राचे पाय धरले; आणि शांत मनाने म्हणाला, 'हे श्रेष्ठ ऋषी, हे तुमच्यासाठी काहीच आश्चर्य नाही.'
इदं चापि पुरावृत्तं तन्निबोध च भूमिम। कीर्त्यमानं नृपर्षीणां पूर्वेषां दारकर्मणि
आता, हे भूमिपती, पूर्वीच्या राजर्षींच्या विवाहपद्धतीबद्दल सांगितलेली ही प्राचीन कथा ऐक.
नितन्तुर्नाम राजर्षिर्बभूव भुवि विश्रुतः। तस्य पुत्रा महेष्वासा बभूवुः पञ्च भूमिताः
नितंतु नावाचा एक राजर्षी पृथ्वीवर प्रसिद्ध होता; त्याला पाच पुत्र होते, जे महान धनुर्धारी होते, हे राजाधिराज.
साल्वेयः शूरसेनश्च श्रुतसेनश्च वीर्यवान्। तिन्दुसारोऽतिसारश्च क्षत्रियाः क्रतुयाजिनः
ते पाच जण म्हणजे साल्वेय, शूरसेन, पराक्रमी श्रुतसेन, तिंदुसार आणि अतिसार – हे सर्व क्षत्रिय आणि यज्ञ करणारे होते.
नातिचक्रमुरन्योन्यमन्योन्यस्य प्रियंवदाः। अनीर्ष्यवो धर्मविदः सौम्याश्चैव प्रियकराः
ते एकमेकांवर कधीच वर्चस्व गाजवत नसत, नेहमी एकमेकांशी प्रेमाने बोलत, मत्सररहित, धर्म जाणणारे, सौम्य आणि प्रिय करणारे होते.
एतान्नैतन्तवान्पञ्च शिबिपुत्री स्वयंवरे। अवाप स्वपतीन्वीरान्भौमाश्वी मनुजाधिपान्
स्वयंवरात शिबीची कन्या, भूमाश्वी हिने नितंतुच्या या पाच वीर पुत्रांना, पृथ्वीचे अधिपती आणि पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, स्वतःचे पती म्हणून निवडले.
वीणेव मधुरारावा गान्धर्वस्वरमूर्च्छिता। उत्तमा सर्वनारीणां भौमाश्वी ह्यभवत्तदा
मधुर आवाज असलेल्या, गंधर्वसुरात वाजणाऱ्या वीणेप्रमाणे, त्या वेळी भूमाश्वी सर्व स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठ ठरली.
यस्या नैतन्तवाः पञ्च पतयः क्षत्रियर्षभाः। बभूवुः पृथिवीपालाः सर्वैः समुदिता गुणैः
जिचे पती हे पाच नितंतु पुत्र, क्षत्रियांमध्ये श्रेष्ठ, पृथ्वीचे रक्षण करणारे आणि सर्व गुणांनी युक्त होते.
तेषामेकाभवद्भार्या राज्ञामौशीनरी शुभा। भौमाश्वी नाम भद्रं ते तथारूपगुणान्विता
त्या पाच राजांची एकमेव पत्नी, शुभ्र आणि रूपगुणांनी युक्त अशी उशीनेराची कन्या भूमाश्वी झाली.
पञ्चभ्यः पञ्चधा पञ्च दायादान्सा व्यजायत। तेभ्यो नैतन्तवेभ्यस्तु राजशार्दूल वै तदा
त्या पाच जणांपासून भूमाश्वीने पाच पुत्रांना जन्म दिला, हे राजसिंह; अशा प्रकारे तिने नितंतुच्या पुत्रांना वारस दिले.
पृथगाख्याऽभवत्तेषां भ्रातॄणां पञ्चधा भुवि। यथावत्कीर्त्यमानांस्ताञ्छृणु मे राजसत्तम
त्या पाच भावांच्या पाच पुत्रांची नावे पृथ्वीवर वेगवेगळी प्रसिद्ध झाली; त्या नावांची कीर्ती कशी आहे ते आता माझ्याकडून ऐक, हे श्रेष्ठ राजा.
साल्वेयाः शूरसेनाश्च श्रुतसेनाश्च पार्थिवाः। तिन्दुसारातिसाराश्च वंशा एषां नृपोत्तम
साल्वेय, शूरसेन, श्रुतसेन हे राजवंश, आणि तिंदुसार व अतिसार हे देखील, हे उत्तम राजा, त्यांचेच वंश आहेत.
एवमेकाऽभवद्भार्या भौमाश्वी भुवि विश्रुता। तथैव द्रुपदैषा ते सुता वै देवरूपिणी। पञ्चानां विहिता पत्नी कृष्णा पार्षत्यनिन्दिता
अशा प्रकारे भूमाश्वी पृथ्वीवर प्रसिद्ध एकमेव पत्नी झाली; त्याचप्रमाणे, द्रुपद, तुझी कन्या कृष्णा, देवतुल्य रूपाची आणि निष्कलंक, पाच जणांची पत्नी म्हणून ठरली आहे.
आसीत्तपोवंने काचिदृषेः कन्या महात्मनः। नाध्यगच्छत्पतिं सा तु कन्या रूपवती सती
एकदा आश्रमात एका महात्मा ऋषीची कन्या होती; ती सुंदर आणि सती होती, पण तिला पती मिळाला नाही.
तोषयामास तपसा सा किलोग्रेण शङ्करम्। तामुवाचेश्वरः प्रीतो वृणु काममिति स्वयम्
ती कन्या कठोर तप करून शंकराला प्रसन्न केली; मग प्रसन्न झालेल्या ईश्वराने तिला स्वतः विचारले, 'आपली इच्छा माग.'
सैवमुक्ताऽब्रवीत्कन्या देवं वरदमीश्वरम्। पतिं सर्वगुणोपेतमिच्छामीति पुनःपुनः
मग त्या वरदायक देवाला ती कन्या पुन्हा पुन्हा म्हणाली, 'मला सर्व गुणांनी युक्त असा पती हवा आहे.'
ददौ तस्यै स देवेशस्तं वरं प्रीतमानसः। पञ्च ते पतयो भद्रे भविष्यन्तीति शङ्करः
तेव्हा देवांचा स्वामी प्रसन्न मनाने तिला वर दिला – 'हे भाग्यवती, तुला पाच पती मिळतील,' असे शंकराने सांगितले.
सा प्रसादयती देवमिदं भूयोऽभ्यभाषत। एकं पतिं गुणोपेतं त्वत्तोऽर्हामीति शङ्कर
ती देवतेला प्रसन्न करण्यासाठी पुन्हा म्हणाली, 'शंकरा, मला तुझ्याकडून सद्गुणी असा एकच पती दे, कारण मी त्यास पात्र आहे.'
तां देवदेवः प्रीतात्मा पुनः प्राह शुभं वचः। पञ्चकृत्वस्त्वयोक्तोऽहं पतिं देहीति वै पुनः
तेव्हा देवांचा देव, अंतःकरणाने प्रसन्न होऊन, तिला पुन्हा शुभ वचन बोलला, 'तू पाच वेळा पुन्हा पुन्हा मला पती मागितला आहेस.'
तत्तथा भविता भद्रे वचस्तद्भद्रमस्तु ते। देहमन्यं गतायास्ते सर्वमेतद्भविष्यति
हे शुभेच्छा असो, हे सुभगे! तुझ्या पुढच्या जन्मी हे सर्व घडेल, आणि तुला हे वर मिळेल.
द्रुपदैषा हि सा जज्ञे सुता वै देवरूपिणी। पञ्चानां विहिता पत्नी कृष्णा पार्षत्यनिन्दिता
तीच द्रुपदाची कन्या म्हणून जन्मली, देवतुल्य रूपाची, आणि कृष्णा, पृषतातील निष्कलंक कन्या, पाच जणांची पत्नी होण्यासाठी नियोजित झाली.
सैव नालायनी भूत्वा रूपेणाप्रतिमा भुवि। मौद्गल्यं पतिमास्थाय शिवाद्वरमभीप्सती
तीच पृथ्वीवर अनुपम सौंदर्याने नाळायनी झाली आणि मुद्गलाला पती म्हणून स्वीकारून, शिवाकडून वर मागू लागली.
एतद्देवरहस्यं ते श्रावितं राजसत्तम। नाख्यातव्यं कस्यचिद्वै देवगुह्यमिदं यतः
हे राजसत्तम, हे देवांचे गुपित तुला सांगितले गेले आहे; हे देवगूढ कोणालाही सांगू नकोस.
स्वर्गश्रीः पाण्डवार्थं तु समुत्पन्ना महामखे। सेह तप्त्वा तपो घोरं दुहितृत्वं तवागता
पांडवांसाठी, स्वर्गाची प्रभा या महायज्ञात प्रकट झाली; इथे कठोर तप करून ती तुझ्या कन्येच्या रूपात आली.
सैषा देवी रुचिरा देवजुष्टा पञ्चानामेका स्वकृतेनेह कर्मणा। सृष्टा स्वयं देवपत्नी स्वयंभुवा श्रुत्वा राजन्द्रुपदेष्टं कुरुष्व
ही तेजस्वी देवी, देवांना प्रिय, स्वतःच्या कर्मामुळे पाच जणांची एकच पत्नी झाली आहे; स्वयंभूने तिला देवपत्नी म्हणून निर्माण केले. हे ऐकून, राजन, द्रुपद जे सांगतो ते कर.
अश्रुत्वैवं वचनं ते महर्षे मया पूर्वं यतितं संविधातुम्। न वै शक्यं विहितस्यापयानं तदेवेदमुपपन्नं विधानम्
हे महर्षे, तुझे हे वचन ऐकण्याआधी मी काहीतरी ठरवण्याचा प्रयत्न केला होता; पण जे ठरले आहे ते बदलता येत नाही—म्हणूनच हे घडले आहे.
दिष्टस्य ग्रन्थिरनिवर्तनीयः स्वकर्मणा विहितं तेन किंचित्। कृतं निमित्तमिह नैकहेतो- स्तदेवेदमुपन्नं विधानम्
नियतीचे जे ठरले आहे ते बदलता येत नाही; आपल्याच कर्मामुळे जे घडते ते टळू शकत नाही. इथे एकच कारण नाही—म्हणून हे असे झाले आहे.