ततः कदाचिदङ्गुष्ठो भुञ्जानस्य व्यशीर्यत। अन्नादुद्धृत्य तच्चान्नमुपभुङ्क्तेऽविशङ्किता
एकदा तो जेवत असताना त्याचा अंगठा ताटात पडला; तरीही तिने ते अन्न उचलून कोणतीही शंका न करता खाल्ले.
तेन तस्याः प्रसन्नेन कामव्याहारिणा तदा। वरं वृणीष्वेत्यसकृदुक्ता वव्रे वरं तदा
तेव्हा तिच्या या सेवेमुळे तो इच्छेप्रमाणे बोलणारा ऋषी प्रसन्न झाला आणि तिला वारंवार 'वर माग' असे सांगितले. तेव्हा तिने वर मागितला.
नाहं वृद्धो न कटुको नेर्व्यावान्नैव कोपनः। न च दुर्गन्धवदनो न कृशो न च लोलुपः
मी म्हातारा नाही, कठोर नाही, माझ्यात ताकद नाही असं नाही, मी चिडका नाही; माझ्या तोंडाला वास नाही, मी कृश नाही, आणि मी लोभीही नाही.
कथं त्वां रमयामीह कथं त्वां वासयाम्यहम्। वद कल्याणि भद्रं ते यथा त्वं मनसेच्छसि
इथे तुला कसं आनंदी करू, तुझ्यासोबत कसं राहू? हे कल्याणी, तुझ्या मनात जसं हवंय तसं सांग, तुझं मंगल होवो.
सा तमक्लिष्टकर्माणं वरदं सर्वकामदम्। भर्तारमनवद्याङ्गी प्रसन्नं प्रत्युवाच ह
शरीराने निर्दोष असलेल्या तिने, सर्व इच्छा पूर्ण करणाऱ्या, वर देणाऱ्या आणि प्रसन्न असलेल्या आपल्या पतीला उत्तर दिलं.
पञ्चधा प्रविभक्तात्मा भगवांल्लोकविश्रुतः। रमय त्वमचिन्त्यात्मन्पुनश्चैकत्वमागतः
संपूर्ण जगात प्रसिद्ध असलेले, पाच भागात विभागलेले आणि पुन्हा एकरूप झालेले भगवंत, अकल्याणात्मा, तू मला आनंद दे.
तां तथेत्यब्रवीद्धीमान्महर्षिर्वै महातपाः। स पञ्चधा तु भूत्वा तां रमयामास सर्वतः
महान तपस्वी, बुद्धिमान महर्षी म्हणाला, 'तसं होईल.' मग त्याने पाच रूपे धारण करून तिला सर्व प्रकारे संतुष्ट केलं.
नालायनीं सुकेशान्तां मौद्गल्यश्चारुहासिनीम्। आश्रमेष्वधिकं चापि पूज्यमानो महर्षिभिः
मौद्गल्य, जो आश्रमात ऋषींकडून अधिक सन्मानित होता, त्याने सुंदर केसांची आणि मोहक हास्य असलेल्या नालयनीसोबत राहायला सुरुवात केली.
स चचार यथाकामं कामरूपवपुः पुनः। यदा ययौ दिवं चापि तत्र देवर्षिभिः सह
तो इच्छेनुसार विविध रूपे घेऊन फिरत राहिला; आणि जेव्हा तो स्वर्गात गेला, तेव्हा त्याच्यासोबत देवऋषी होते.
चचार सोऽमृताहारः सुरलोके चचार ह। पूज्यमानस्तथा शच्या शक्रस्य भवनेष्वपि
तो देवांच्या लोकात अमृताचे सेवन करत फिरत राहिला, आणि शचीनेही त्याला इंद्राच्या महालात सन्मान दिला.
महेन्द्रसेनया सार्धं पर्यधावद्रिरंसया। सूर्यस्य च रथं दिव्यमारुह्य भगवान्प्रभुः
महेंद्राच्या सैन्याबरोबर तो पर्वतांवरून धावत गेला, आणि सूर्याच्या दिव्य रथावर चढला.
पर्युपेत्य पुनर्मेरु मेरौ वासमरोचयत्। आकाशगङ्गामाप्लुत्य तया सह तपोधनः
पुन्हा मेरू पर्वतावर पोहोचून त्याने तिथे निवास केला; आकाशगंगेच्या पाण्यात स्नान करून तो तिच्यासोबत राहिला.
रश्मिजालेषु चन्द्रस्य उवाच च यथाऽनिलः। गिरिरूपधरो योगी स महर्षिस्तदा पुनः
चंद्राच्या किरणजाळात, वाऱ्यासारखा बोलला, आणि पुन्हा महर्षी पर्वताचं रूप घेऊन योग साधना करू लागला.
तत्प्रभावेन सा तस्य मध्ये जज्ञे महानदी। यदा पुष्पाकुलः सालः संजज्ञे भगवानृषिः
त्याच्या सामर्थ्याने त्याच्या मध्ये एक महान नदी उत्पन्न झाली; जेव्हा साळ वृक्ष फुलांनी बहरला, तेव्हा तो पुण्यवान ऋषी प्रकट झाला.
लतात्वमनुसंपेदे तमेवाभ्यनुवेष्टती। पुपोष च वपुर्यस्य तस्य तस्यानुगं पुनः
त्या वेलीनं त्याचा पाठपुरावा केला, त्याला घट्ट वेढलं, आणि त्याचं रूप पोसत राहिली, नेहमी त्याच्या सोबतच.
सा पुपोष समं भर्त्रा स्कन्धेनापि चचार ह। ततस्तस्य च तस्याश्च तुल्या प्रीतिरवर्धत
ती आपल्या पतीसोबत त्याला पोसत राहिली आणि स्कंदासोबतही फिरली; मग त्यांची दोघांचीही प्रीती सारखीच वाढली.
तथा सा भगवांस्तस्याः प्रसादादृषिसत्तमः। विरराम च सा चैव दैवयोगेन भामिनी
तिच्या कृपेने तो भगवंत, श्रेष्ठ ऋषी, थांबला आणि ती तेजस्विनीही दैवी संयोगाने थांबली.
स च तां तपसा देवीं रमयामास योगतः। एकपत्नी तथा भूत्वा सदैवाग्रे यशस्विनी
त्याने त्या देवीला तप आणि योगाने आनंद दिला; ती एकपत्नीव्रता झाली आणि नेहमीच कीर्तीमध्ये पुढे राहिली.
अरुन्धतीव सीतेव बभूवातिपतिव्रता। दमयन्त्याश्च मातुः स विशेषमधिकं ययौ
अरुंधती आणि सीतेप्रमाणे ती अतिशय पतीव्रता झाली; आणि तो दमयंतीच्या आईपेक्षाही श्रेष्ठ ठरला.
एतत्तथ्यं महाराज मा ते भूद्बुद्धिरन्यथा। सा वै नालायनी जज्ञे दैवयोगेन केनचित्
हे खरे आहे, महाराज, तुझ्या मनात दुसरा विचार येऊ नये; ती नालयनी खरोखरच एका दैवी संयोगाने जन्माला आली.
राजंस्तवात्मजा कृष्णा वेद्यां तेजस्विनी शुभा। तस्मिंस्तस्या मनः सक्तं न चचाल कदाचन
राजा, तुमची कन्या कृष्णा तेजस्वी आणि मंगलमूर्ती आहे. तिचे मन त्याच्यावर पूर्णपणे स्थिर होते; कधीही ते विचलित झाले नाही.
तथा प्रणिहितो ह्यात्मा तस्यास्तस्मिन्द्विजोत्तमे
तिचे सर्वस्व त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाकडेच एकवटले होते.
ब्रूहि तत्कारणं येन ब्रह्मन्नालायनी शुभा। जाता ममाध्वरे कृष्मा सर्ववेदविदां वर
हे ब्राह्मण, मला सांगा, ती मंगलमूर्ती नलायनी माझ्या यज्ञात कृष्णा म्हणून का जन्मली, हे सर्व वेद जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुम्ही मला कारण सांगा.
शृणु राजन्यथा ह्यस्या दत्तो रुद्रेण वै वरः। यदर्थं चैव संभूता तव गेहे यशस्विनी
राजा, ऐका, तिला रुद्राने कसा वर दिला आणि ती कीर्तीवंत स्त्री तुमच्या घरी कशासाठी जन्मली, हे मी सांगतो.
हन्त त कथयिष्यामि कृष्मायाः पौर्वदेहिकम्। इन्द्रसेनेति विख्याता पुरा नालायनी शुभा
तर मी कृष्णेच्या पूर्वजन्माची कथा सांगतो. ती मंगलमूर्ती नलायनी पूर्वी इंद्रसेना म्हणून प्रसिद्ध होती.
मौद्गल्यस्य पतिमासाद्य चचार विगतज्वरा। मौद्गल्यस्य महर्षेश्च रममाणस्य वै तया
तिने मौद्गल्य नावाच्या पतीला मिळवले आणि चिंता विरहित राहिली. त्या महर्षी मौद्गल्यासोबत तिने आनंदाने आयुष्य व्यतीत केले.
संवत्सरगणा राजन्व्यतीयुः क्षणवत्तदा। ततः कदाचिद्धर्मात्मा तृप्तः कामैर्व्यरज्यत
राजा, अनेक वर्षे क्षणासारखी निघून गेली. नंतर कधीतरी धर्मनिष्ठ मौद्गल्य कामसुखांनी तृप्त होऊन विरक्त झाला.
अन्विच्छन्परमं धर्मं ब्रह्मयोगपरोऽभवत्। उत्ससर्ज स तां विप्रः सा तदा चापतद्भुवि। मौद्गल्यो राजशार्दूल तपोभिर्भावितः सदा
तो श्रेष्ठ धर्म शोधू लागला आणि ब्रह्मयोगात मग्न झाला. त्याने तिला सोडले, आणि ती पृथ्वीवर पडली. मौद्गल्य राजसिंहा, नेहमीच तपाने परिपूर्ण होता.
प्रसीद भगवन्मह्यं न मामुत्स्रष्टुमर्हसि। अवितृप्तास्मि ब्रह्मर्षे कामानां कामसेवनात्
भगवन्, माझ्यावर कृपा करा, मला सोडू नका. ब्रह्मर्षी, मी अजूनही इच्छांच्या भोगांनी तृप्त झाले नाही.
यस्मात्त्वं मामनिःशङ्का ह्यवक्तव्यं भाषसे। आचरन्ती तपोविघ्नं तस्माच्छृणु वचो मम
तुम्ही माझ्याशी कोणतीही भीती न बाळगता जे बोलायचे नाही ते बोलता आणि माझ्या तपस्येला विघ्न आणता, म्हणून माझे बोलणे ऐका.