द्वावत्र ब्राह्मणौ क्रूरौ वाय्विन्द्रसदृशौ बले। ये वा के वा नमस्तेभ्यो गच्छामः स्वपुरं वयम्
'इथे दोन भयंकर ब्राह्मण आहेत, जे बळाने वाऱ्यासारखे आणि इंद्रासारखे आहेत; ते कोण असोत, त्यांना नमस्कार करून आपण आपल्या नगरात परत जाऊ.'
एवं संभाषमाणास्ते न्यवर्तन्ताथ कौरवाः। जहृषुर्ब्राह्मणास्तत्र समेतास्तत्र सङ्घशः
असे बोलून कौरव मागे फिरले; आणि तिथे जमलेले ब्राह्मण गटागटाने आनंदित झाले.
बहुशस्ते ततस्तत्र क्षत्रिया रणमूर्धनि। प्रेक्षमाणास्तथाऽतिष्ठन्ब्राह्मणांश्च समन्ततः
तेव्हा रणभूमीवर अनेक क्षत्रिय उभे राहिले होते आणि त्यांनी सर्व बाजूंनी ब्राह्मणांना वेढा घातला होता.
ब्राह्मणाश्च जयं प्राप्ताः कन्यामादाय निर्ययुः। विजिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च निर्जिते
भीमसेनाने विजय मिळवल्यावर आणि शल्य व कर्ण पराभूत झाल्यावर, ब्राह्मणांनी त्या कन्येला घेऊन तेथून निघून गेले.
दुर्योधने चापयाते तथा दुःशासने रणात्।' शङ्किताः सर्वराजानः परिवव्रुर्वृकोदरम्
दुर्योधन माघार गेला आणि दुःशासनही युद्धातून बाजूला झाला, तेव्हा सगळ्या राजांना भीती वाटली आणि त्यांनी भीमसेनाला वेढा घातला.
ऊचुश्च सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ। विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च
तेव्हा तिथे जमलेले सगळे म्हणाले, "हे दोन ब्राह्मण श्रेष्ठ कोण आहेत? त्यांचा कुळ आणि कुठे राहतात ते कळू द्या."
को हि राधासुतं कर्णं शक्तो योधयितुं रणे। अन्यत्र रामाद्द्रोणाद्वा पाण्डवाद्वा किरीटिनः
राधेच्या कर्णाशी युद्धात भिडण्याची ताकद राम, द्रोण किंवा मुकुटधारी पांडव यांच्याशिवाय दुसऱ्या कोणात आहे?
कृष्णाद्वा देवकीपुत्रात्कृपाद्वापि शरद्वतः। को वा दुर्योधनं शक्तः प्रतियोथयितुं रणे
किंवा देवकीपुत्र कृष्ण, शरद्वतपुत्र कृप यांच्या व्यतिरिक्त, दुर्योधनासमोर उभे राहण्याची ताकद कोणात आहे?
तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतांवरम्। बलदेवादृते वीरात्पाण्डवाद्वा वृकोदरात्
मद्रराज शल्यासारख्या बलाढ्य वीराला बलराम किंवा पराक्रमी पांडव भीम यांच्याशिवाय दुसरा कोण पराभूत करू शकतो?
वीराद्दुर्योधनाद्वाऽन्यः शक्तः पातयितुं रणे। क्रियतामवहारोऽस्माद्युद्धाद्ब्राह्मणसंवृतात्
दुसरा कोण वीर दुर्योधनाशिवाय अशा योद्ध्याला रणात पाडू शकतो? चला, ब्राह्मणांनी वेढलेले हे युद्ध आपण सोडून जाऊया.
ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्याः सापराधाऽपिनित्यदा। अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत्
ब्राह्मणांचे नेहमीच रक्षण करायला हवे, अगदी त्यांनी चूक केली तरीही. जर ते इथे सापडले नाहीत, तर पुन्हा नव्याने उत्साहाने लढू.
तांस्तथावादिनः सर्वान्प्रसमीक्ष्य क्षितीश्वरान्। अथान्यान्पुरुषांश्चापि कृत्वा तत्कर्म संयुगे
सर्व राजे असे बोलताना पाहून, त्याने युद्धात ते कृत्य करून इतर पुरुषांनाही एकत्र केले.
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्णः कुन्तीसुतौ तौ परिशङ्कमानः। निवारयामास महीपतींस्ता- न्धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान्
भीमाचे कृत्य पाहून, कृष्णाने त्या दोघे कुंतीपुत्र असल्याचा संशय घेतला आणि सर्व राजांना समजावले की, ती कन्या धर्माने जिंकली आहे.
एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद्युद्धविशारदाः। यथावासं ययुः सर्वे विस्मिता राजसत्तमाः
मग युद्धात निपुण असलेले ते सर्व राजे युद्धातून माघार गेले आणि प्रत्येकजण आश्चर्यचकित होऊन आपल्या आपल्या घरी परतले.
वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रङ्गः पाञ्चाली ब्राह्मणैर्वृता। इति ब्रुवन्तः प्रययुर्ये तत्रासन्समागताः
ब्राह्मणांनी विजय मिळवला आणि पाञ्चाली त्यांच्याकडे गेली, असे म्हणत तिथे जमलेले सर्वजण निघून गेले.
ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नौ रौरवाजिनवासिभिः। कृच्छ्रेण जग्मतुस्तौ तु भीमसेनधनञ्जयौ
रुरू मृगाच्या कातडी घातलेल्या ब्राह्मणांच्या आडून, भीमसेन आणि धनंजय मोठ्या अडचणीने बाहेर पडले.
विमुक्तौ जनसंबाधाच्छत्रुभिः परिविक्षतौ। कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरौ तौ विरेजतुः
लोकांच्या गर्दीतून आणि शत्रूंपासून सुटून, कृष्णासोबत ते दोन्ही पराक्रमी राजपुत्र तिथे तेजाने उजळले.
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ। तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्
पौर्णिमेच्या रात्री, जणू चंद्रसूर्य मेघांतून बाहेर पडावेत तसे, ते बाहेर आले आणि त्यांची आई त्यांच्या विविध संकटांची चिंता करत होती.
अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकाले च लिङ्घिते। धार्तराष्ट्रैर्हताश्च स्युर्विज्ञाय कुरुपुङ्गवाः
पुत्र परत आले नाहीत आणि भिक्षा मागायची वेळही गेली, म्हणून तिला वाटले की कौरवांनी त्यांना ओळखून मारले असावे.
मायान्वितैर्वा रक्षोभिः सुघोरैर्दृढवैरिभिः। विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मनः
किंवा मायावी, भयंकर आणि कट्टर वैर असलेल्या राक्षसांनी काही अनर्थ केला असावा, असेही तिला वाटले. अगदी महर्षी व्यासांचे मनही अशुभाकडे वळले होते.
इत्येवं चिन्तयामासं सुतस्नेहावृता पृथा। ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसंप्लुते
कुन्ती आपल्या मुलांवर अपार प्रेमाने भरून विचार करत होती. अशा वेळी, आकाशात ढग दाटलेले होते आणि बहुतेक लोक झोपलेले असताना—
महत्यथापराह्णे तु घनैः सूर्य इवावृतः। ब्राह्मणैः प्राविशत्तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत्
मग दुपारच्या उशिरा, जाड ढगांनी सूर्य झाकला असताना, अर्जुन काही ब्राह्मणांसह भृगूच्या घरात गेला.
गत्वा तु तां भार्गवकर्मशालां पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ। तां याज्ञसेनीं परमप्रतीतौ भिक्षेत्यथावेदयतां नराग्र्यौ
ते दोघे, पृथाचे पराक्रमी पुत्र, त्या भृगूच्या कर्मशाळेत गेले आणि आईला भेटले. यज्ञसेनीवर पूर्ण विश्वास ठेवून, त्या श्रेष्ठ पुरुषांनी सांगितले, 'आम्ही भिक्षा मागायला आलो आहोत.'
कुटीगता सा त्वनवेक्ष्य पुत्रौ प्रोवाच भुङ्क्तेति समेत्य सर्वे। पश्चाच्च कुन्ती प्रसमीक्ष्य कृष्णां कष्टं मया भाषितमित्युवाच
ती आई झोपडीत असताना मुलांना न पाहता म्हणाली, 'सगळ्यांनी एकत्र जेवा.' पण नंतर, कृष्णेला पाहिल्यावर, कुंती म्हणाली, 'अरे, मी किती कठोर बोलले.'
साऽधर्मभीता परिचिन्तयन्ती तां याज्ञसेनीं परमप्रतीताम्। पाणौ गृहीत्वोपजगाम कुन्ती युधिष्ठिरं वाक्यमुवाच चेदम्
अन्यायाची भीती वाटून आणि मनात खोल विचार करत, कुंतीने यज्ञसेनीचा हात धरला, जी पूर्ण विश्वासात होती, आणि युधिष्ठिराजवळ जाऊन म्हणाली—
इयं तु कन्या द्रुपदस्य राज्ञ- स्तवानुजाभ्यां मयि संनिसृष्टा। यथोचितं पुत्र मयाऽपि चोक्तं समेत्य भुङ्क्तेति नृप प्रमादात्
ही राजकुमारी, द्रुपद राजाची मुलगी, तुझे दोन धाकटे भाऊ माझ्याकडे सोपवून गेले. योग्य तेच मीही सांगितले, 'सगळ्यांनी एकत्र जेवा,' पण राजन, ते माझ्या नकळत घडले.
मया कथं नानृतमुक्तमद्य भवेत्कुरूणामृषभ ब्रवीहि। पञ्चालराजस्य सुतामधर्मो न चोपवर्तेत न विभ्रमेच्च
आज मी खोटं कसं बोलले असं होईल? कुरूंच्या श्रेष्ठा, तू सांग. पंचाळराजाच्या कन्येबद्दल अन्याय किंवा गोंधळ होऊ नये.
स एवमुक्तो मतिमान्नृवीरो मात्रा मुहूर्तं तु विचिन्त्य राजा। कुन्तीं समाश्वास्य कुरुप्रवीरो धनञ्जयं वाक्यमिदं बभाषे
आईने असे म्हटल्यावर, तो बुद्धिमान आणि पराक्रमी राजा क्षणभर विचारात पडला. मग कुंतीला धीर देऊन, कुरूंच्या श्रेष्ठाने धनंजयाला असे सांगितले—
त्वया जिता फाल्गुन याज्ञसेनी त्वयैव शोभिष्यति राजपुत्री। प्रज्वाल्यतामग्निरमित्रसाह गृहाण पाणिं विधिवत्त्वमस्याः
फाळ्गुन, यज्ञसेनी तू जिंकली आहेस, आणि ती तुझ्याबरोबर शोभून दिसेल. शत्रूंचा पराभव करणाऱ्या, अग्नी पेटव आणि विधिप्रमाणे तिचा हात धर.
मा मां नरेन्द्र त्वमधर्मभाजं कृथा न धर्मोऽयमशिष्टदृष्टः। भवान्निवेश्यः प्रथमं ततोऽयं भीमो महाबाहुरचिन्त्यकर्मा
राजा, मला अधर्म करणारा ठरवू नकोस; हे धर्माला धरून नाही, आणि सुज्ञ लोकांनी मान्य केलेलेही नाही. आधी तुझं स्थान ठरव, मग भीम, जो महान पराक्रमी आहे.