तान्गृहीतशरावापान्क्रुद्धानापततो बहून्। द्रुपदो वीक्ष्य संग्रासाद्ब्राह्मणाञ्छरणं गतः
हातात शस्त्र घेऊन रागानं धावणारे अनेक लोक पाहून, द्रुपद घाबरून ब्राह्मणांच्या आश्रयाला गेला.
न भयान्नापि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात्। जगाम द्रुपदो विप्राञ्शमार्थी प्रत्यपद्यत
द्रुपद भीतीनं, कमकुवतपणानं किंवा प्राण वाचवण्यासाठी नाही, तर संरक्षण मिळावं म्हणून ब्राह्मणांकडे गेला.
वेगेनापततस्तांस्तु प्रभिन्नानिव वारणान्। पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ प्रतियातावरिन्दमौ
मग पांडूचे दोन बलवान पुत्र, मोठे धनुर्धारी आणि शत्रूंचा पराभव करणारे, जणू उन्मत्त हत्तींच्या झुंडीला परतवावं तसं, त्यांना मागे हटवू लागले.
ततः समुत्पेतुरुदायुधास्ते महीक्षितो बद्धगोधाङ्गुलित्राः। जिघांसमानाः कुरुराजपुत्रा- वमर्षयन्तोऽर्जुनभीमसेनौ
मग ते राजे, हातात शस्त्र घेऊन आणि बोटांना कातडीच्या पट्ट्या बांधून, अर्जुन आणि भीमसेन या कौरवपुत्रांना मारण्यासाठी उठले, त्यांचा तिटकारा सहन करू शकले नाहीत.
ततस्तु भीमोऽद्भुतभीमकर्मा महाबलो वज्रसमानसारः। उत्पाट्य दोर्भ्यां द्रुममेकवीरो निष्पत्रयामास यथा गजेन्द्रः
मग भीम, अद्भुत आणि भयंकर कृत्य करणारा, वज्रासारखा बलवान, आपल्या दोन हातांनी एक झाड उपटून, जसा हत्तींचा राजा करतो, तसा उभा राहिला.
तं वृक्षमादाय रिपुप्रमाथी दण्डीव दण्डं पितृराज उग्रम्। तस्थौ समीपे पुरुषर्षभस्य पार्थस्य पार्थः पृथुदीर्घबाहुः
तो झाड शस्त्रासारखं घेऊन, जसा यमराज आपला गज घेऊन उभा राहतो, तसा तो पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाजवळ, रुंद आणि लांब हातांनी उभा राहिला.
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि- र्जिष्णुः स हि भ्रातुरचिन्त्यकर्मा। विसिष्मिये चापि भयं विहाय तस्थौ धनुर्गृह्य महेन्द्रकर्मा
हे माणसाच्या कल्पनेपलीकडचं कृत्य पाहून — आपल्या भावाचं अद्भुत कर्तृत्व पाहून — इंद्रासारखी कृत्य करणारा अर्जुन आश्चर्यचकित झाला, भीती झटकून धनुष्य हातात घेऊन उभा राहिला.
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि- र्जिष्णोः सहभ्रातुरचिन्त्यकर्मा। दामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्यं हलायुधं वाक्यमिदं बभाषे
हे माणसाच्या कल्पनेपलीकडचं कृत्य पाहून — आपल्या भावाचं अद्भुत कर्तृत्व पाहून — दामोदरानं आपल्या बलवान, हलधर भावाला हे शब्द सांगितले.
य एष सिंहर्षभखेलगामी मदद्धनुः कर्षति तालमात्रम्। एषोऽर्जुनो नात्र विचार्यमस्ति यद्यस्मि संकर्षण वासुदेवः
जो हा सिंहासारखा, वृषभासारखा चालतो आणि मदाने भरलेला धनुष्य पूर्णपणे ओढतो, तो अर्जुनच आहे, यात शंका नाही; नाहीतर तो संकर्षण किंवा वासुदेव असावा.
यस्त्वेष वृक्षं तरसाऽवभज्य राज्ञां निकारे सहसा प्रवृत्तः। वृकोदरान्नान्य इहैतदद्य कर्तुं समर्थः समरे पृथिव्याम्
जो हा झाड उखडून राजांच्या स्पर्धेत उतरला, आज पृथ्वीवर युद्धात हे फक्त वृकोदरच करू शकतो, दुसरा कोणीही नाही.
योऽसौ पुरस्तात्कमलायताक्षो महातनुः सिंहगतिर्विनीतः। गौरः प्रलम्बोज्ज्वलचारुघोणो विनिःसृतः सोऽप्युत धर्मपुत्रः
जो समोर उभा आहे, कमळासारख्या डोळ्यांचा, मोठ्या देहाचा, सिंहासारखी चालणारा, नम्र, गोरा, उंच, तेजस्वी आणि सुंदर नाकाचा, तोही नक्कीच धर्मपुत्र आहे.
यौ तौ कुमाराविव कार्तिकेयौ द्वावाश्विनेयाविति मे वितर्कः। मुक्ता हि तस्माज्जतुवेश्मदाहा- न्मया श्रुताः पाण्डुसुताः पृथा च
हे दोन कुमार, जसे कार्तिकेय किंवा अश्विनी कुमारांसारखे दिसतात, मला वाटते हे अश्विनी कुमारच असावेत; कारण मी ऐकले आहे की पांडूचे पुत्र आणि पृथाही लाक्षागृहातून सुटले आहेत.
तमब्रवीन्निर्जलतोयदाभो हलायुधोऽनन्तरजं प्रतीतः। प्रीतोऽस्मि दृष्ट्वा हि पितृष्वसारं पृथां विमुक्तां सह कौरवाग्र्यैः
तेव्हा हलायुधाने, आनंदाने आणि खात्रीने अनंताचा धाकटा भाऊ याला सांगितले: 'माझ्या पित्याची बहीण पृथासह आणि श्रेष्ठ कौरवांसह मुक्त झालेली पाहून मला खूप आनंद झाला.'
अजिनानि विधुन्वन्तः करकाश्च द्विजर्षभाः। ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्
मृगाच्या कातड्या आणि काठी हलवत त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी म्हटले, 'भीऊ नका; आम्ही इतरांशी लढू.'
तानेवं वदतो विप्रानर्जुनः प्रहसन्निव। उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठत पार्श्वतः
ब्राह्मण असे बोलत असताना अर्जुन हसत म्हणाला, 'तुम्ही सगळे बाजूला उभे राहा आणि बघा.'
अहमेनानजिह्माग्रैः शतशो विकिरञ्छरैः। वारयिष्यामि संक्रुद्धान्मन्त्रैराशीविषानिव
मी शेकडो सरळ बाणांनी या रागावलेल्या लोकांना थांबवीन, जसे मंत्रांनी विषारी सापांना आवरतात.
इति तद्धनुरानम्य शुल्कावाप्तं महाबलः। भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचलः
मग त्या महाबलवानाने बक्षीस मिळवलेले धनुष्य वाकवून, भीमासोबत डोंगरासारखा स्थिर उभा राहिला.
ततः कर्णमुखान्दृष्ट्वा क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान्। संपेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव
मग युद्धासाठी गर्वाने भरलेल्या क्षत्रियांना पाहून, ते दोघे हत्ती, प्रतिस्पर्धी हत्तीवर झडप घालावा तसे, धावले.
ऊचुश्च वाचः परुषास्ते राजानो युयुत्सवः। आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्सतः
युद्धाची इच्छा असलेल्या राजांनी कठोर शब्दांत म्हटले, 'युद्धात लढायची इच्छा असेल तर ब्राह्मणाचाही मृत्यू दिसतो.'
इत्येवमुक्त्वा राजानः सहसा दुद्रुवुर्द्विजान्। ततः कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे
असे म्हणून राजे अचानक ब्राह्मणांवर धावले; मग तेजस्वी कर्ण रणात जिष्णूच्या समोर गेला.
युद्धार्थी वासिताहेतोर्गजः प्रतिगजं यथा। भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामीश्वरो बली
युद्धासाठी उत्सुक असलेला मद्रांचा राजा, बलवान शल्य, हत्तीने प्रतिस्पर्धी हत्तीवर जावे तसे भीमसेनावर चालून गेला.
दुर्योधनादयः सर्वे ब्राह्मणैः सह संगताः। मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाऽऽहवे
दुर्योधन आणि सर्व राजपुत्र ब्राह्मणांसह एकत्र येऊन त्या स्पर्धेत सहज आणि मृदू युद्ध करू लागले.
ततोऽर्जुनः प्रत्यविध्यदापतन्तं शितैः शरैः। कर्णं वैकर्तनं श्रीमान्विकृष्य बलवद्धनुः
मग अर्जुनाने आपले बलवान धनुष्य ओढून, समोर येणाऱ्या राधेयानं कर्णावर तीक्ष्ण बाण सोडले.
तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम्। विमुह्यमानो राधेयो यत्नात्तमनुधावति
त्या तीक्ष्ण आणि जळजळीत बाणांच्या वेगाने राधेय गोंधळून गेला, पण प्रयत्नपूर्वक त्याच्या मागे लागला.
तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ। अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ
दोघेही वेगात ओळखता येणार नाहीत असे, विजयात श्रेष्ठ, एकमेकांना हरवण्यासाठी जोरात लढू लागले.
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे। इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम्
'पाहिलेस का, मी तुझ्या कृतीला उत्तर दिले, माझ्या हाताची ताकद बघ!'—अशा शूर शब्दांत त्यांनी एकमेकांशी बोलले.
ततोऽर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि। ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्णः संरब्धः समयोधयत्
तेव्हा अर्जुनाच्या भुजांचे अद्वितीय बळ ओळखून, राधेचा पुत्र कर्ण संतापला आणि त्याने अर्जुनाला युद्धासाठी आव्हान दिलं.
अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान्बाणान्वेगवतस्तदा। प्रतिहत्य ननादोच्चैः सैन्यानि तदपूजयन्
त्या वेळी अर्जुनाने सोडलेले वेगवान बाण कर्णाने परतवले आणि मोठ्याने गर्जना केली; हे पाहून सैन्यांनी त्याचं कौतुक केलं.
तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीयर्स्य संयुगे। अविषादस्य चैवास्य शस्त्रास्त्रविजयस्य च
माझ्या युद्धातील पराक्रमावर, न डगमगता लढण्यावर आणि शस्त्रास्त्रांवरील तुझ्या प्रावीण्यावर मी तुझ्यावर खूश आहे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण.
किं त्वं साक्षाद्धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम। अथ साक्षाद्धरिहयः साक्षाद्वा विष्णुरच्युतः
तूच धनुर्विद्येचा मूर्तिमंत अवतार आहेस का, की प्रत्यक्ष रामचंद्र आहेस, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण? की तूच हरि, हय किंवा प्रत्यक्ष विष्णू आहेस का?