अवरोप्येह वृक्षस्तु फलकाले निपात्यते। निहन्मैनं दुरात्मानं योयमस्मान्न मन्यते
जसं झाड फळ पिकल्यावर तोडतात, तसं या दुष्ट माणसाला, जो आपली काहीच किंमत करत नाही, आपण ठार करूया.
न ह्यर्हत्येष संमानं नापि वृद्धक्रमं गुणैः। हन्मैनं सह पुत्रेण दुराचारं नृपद्विषम्
याला ना सन्मान मिळायला हवा, ना वय किंवा गुण यांचा आदर. हा वाईट वागणारा, राजांचा शत्रू आणि त्याचा मुलगा, दोघांनाही आपण ठार करूया.
अयं हि सर्वानाहूय सत्कृत्य च नराधिपान्। गुणवद्भोजयित्वान्नं ततः पश्चान्न मन्यते
याने सर्व राजांना बोलावलं, आदरानं वागवलं, आणि गुणी लोकांना जेवायला घातलं; पण आता मात्र तो आपली काहीच दखल घेत नाही.
अस्मिन्राजसमवाये देवानामिव सन्नये। किमयं सदृशं कंचिन्नृपतिं नैव दृष्टवान्
राजांच्या या मोठ्या सभेत, जणू देवांचीच मेजवानी आहे, इथे याला स्वतःसारखा एकही राजा दिसला नाही का?
न च विप्रेष्वधीकारो विद्यते वरणं प्रति। स्वयंवरः क्षत्रियाणामितीयं प्रथिता श्रुतिः
ब्राह्मणांना वधू निवडण्याचा काहीही अधिकार नाही; स्वयंवर ही क्षत्रियांना दिलेली परंपरा आहे, असं सगळ्यांना माहीत आहे.
अथवा यदि कन्येयं न च कंचिद्बुभूषति। अग्नावेनां परिक्षिप्य याम राष्ट्राणि पार्थिवाः
किंवा, जर ही कन्या आपल्यापैकी कोणालाही निवडत नसेल, तर राजांनो, आपण तिला अग्नीने वेढून आपापल्या राज्यात परत जाऊया.
ब्राह्मणो यदि चापल्याल्लोभाद्वा कृतवानिदम्। विप्रियं पार्थिवेन्द्राणां नैष वध्यः कथंचन
कोणता ब्राह्मण जर उर्मटपणानं किंवा लोभापोटी राजांना न आवडणारा हा प्रकार केला असेल, तरी त्याला ठार मारायचं नाही.
ब्राह्मणार्थं हि नो राज्यं जीवितं हि वसूनि च। पुत्रपौत्रं च यच्चान्यदस्माकं विद्यते धनम्
आपलं राज्य, आपलं जीवन, आपली संपत्ती, आपली मुलं आणि नातवंडं, आणि आपल्याजवळ असलेलं सगळं धन — हे सर्व ब्राह्मणांसाठीच आहे.
अवमानभयाच्चैव स्वधर्मस्य च रक्षणात्। स्वयंवराणामन्येषां मा भूदेवंविधा गतिः
अपमानाची भीती आणि आपल्या धर्माचं रक्षण यासाठी, इतरांच्या स्वयंवरात असं काही घडू नये.
इत्युक्त्वा राजशार्दूला रुष्टाः परिघबाहवः। द्रुपदं तु जिघांसन्तः सायुधाः समुपाद्रवन्
असं म्हणून, वाघासारखे ते राजे, रागानं आणि हातात गज घेऊन, द्रुपदाला मारण्यासाठी त्याच्यावर धावले.
तान्गृहीतशरावापान्क्रुद्धानापततो बहून्। द्रुपदो वीक्ष्य संग्रासाद्ब्राह्मणाञ्छरणं गतः
हातात शस्त्र घेऊन रागानं धावणारे अनेक लोक पाहून, द्रुपद घाबरून ब्राह्मणांच्या आश्रयाला गेला.
न भयान्नापि कार्पण्यान्न प्राणपरिरक्षणात्। जगाम द्रुपदो विप्राञ्शमार्थी प्रत्यपद्यत
द्रुपद भीतीनं, कमकुवतपणानं किंवा प्राण वाचवण्यासाठी नाही, तर संरक्षण मिळावं म्हणून ब्राह्मणांकडे गेला.
वेगेनापततस्तांस्तु प्रभिन्नानिव वारणान्। पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ प्रतियातावरिन्दमौ
मग पांडूचे दोन बलवान पुत्र, मोठे धनुर्धारी आणि शत्रूंचा पराभव करणारे, जणू उन्मत्त हत्तींच्या झुंडीला परतवावं तसं, त्यांना मागे हटवू लागले.
ततः समुत्पेतुरुदायुधास्ते महीक्षितो बद्धगोधाङ्गुलित्राः। जिघांसमानाः कुरुराजपुत्रा- वमर्षयन्तोऽर्जुनभीमसेनौ
मग ते राजे, हातात शस्त्र घेऊन आणि बोटांना कातडीच्या पट्ट्या बांधून, अर्जुन आणि भीमसेन या कौरवपुत्रांना मारण्यासाठी उठले, त्यांचा तिटकारा सहन करू शकले नाहीत.
ततस्तु भीमोऽद्भुतभीमकर्मा महाबलो वज्रसमानसारः। उत्पाट्य दोर्भ्यां द्रुममेकवीरो निष्पत्रयामास यथा गजेन्द्रः
मग भीम, अद्भुत आणि भयंकर कृत्य करणारा, वज्रासारखा बलवान, आपल्या दोन हातांनी एक झाड उपटून, जसा हत्तींचा राजा करतो, तसा उभा राहिला.
तं वृक्षमादाय रिपुप्रमाथी दण्डीव दण्डं पितृराज उग्रम्। तस्थौ समीपे पुरुषर्षभस्य पार्थस्य पार्थः पृथुदीर्घबाहुः
तो झाड शस्त्रासारखं घेऊन, जसा यमराज आपला गज घेऊन उभा राहतो, तसा तो पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाजवळ, रुंद आणि लांब हातांनी उभा राहिला.
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि- र्जिष्णुः स हि भ्रातुरचिन्त्यकर्मा। विसिष्मिये चापि भयं विहाय तस्थौ धनुर्गृह्य महेन्द्रकर्मा
हे माणसाच्या कल्पनेपलीकडचं कृत्य पाहून — आपल्या भावाचं अद्भुत कर्तृत्व पाहून — इंद्रासारखी कृत्य करणारा अर्जुन आश्चर्यचकित झाला, भीती झटकून धनुष्य हातात घेऊन उभा राहिला.
तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धि- र्जिष्णोः सहभ्रातुरचिन्त्यकर्मा। दामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्यं हलायुधं वाक्यमिदं बभाषे
हे माणसाच्या कल्पनेपलीकडचं कृत्य पाहून — आपल्या भावाचं अद्भुत कर्तृत्व पाहून — दामोदरानं आपल्या बलवान, हलधर भावाला हे शब्द सांगितले.
य एष सिंहर्षभखेलगामी मदद्धनुः कर्षति तालमात्रम्। एषोऽर्जुनो नात्र विचार्यमस्ति यद्यस्मि संकर्षण वासुदेवः
जो हा सिंहासारखा, वृषभासारखा चालतो आणि मदाने भरलेला धनुष्य पूर्णपणे ओढतो, तो अर्जुनच आहे, यात शंका नाही; नाहीतर तो संकर्षण किंवा वासुदेव असावा.
यस्त्वेष वृक्षं तरसाऽवभज्य राज्ञां निकारे सहसा प्रवृत्तः। वृकोदरान्नान्य इहैतदद्य कर्तुं समर्थः समरे पृथिव्याम्
जो हा झाड उखडून राजांच्या स्पर्धेत उतरला, आज पृथ्वीवर युद्धात हे फक्त वृकोदरच करू शकतो, दुसरा कोणीही नाही.
योऽसौ पुरस्तात्कमलायताक्षो महातनुः सिंहगतिर्विनीतः। गौरः प्रलम्बोज्ज्वलचारुघोणो विनिःसृतः सोऽप्युत धर्मपुत्रः
जो समोर उभा आहे, कमळासारख्या डोळ्यांचा, मोठ्या देहाचा, सिंहासारखी चालणारा, नम्र, गोरा, उंच, तेजस्वी आणि सुंदर नाकाचा, तोही नक्कीच धर्मपुत्र आहे.
यौ तौ कुमाराविव कार्तिकेयौ द्वावाश्विनेयाविति मे वितर्कः। मुक्ता हि तस्माज्जतुवेश्मदाहा- न्मया श्रुताः पाण्डुसुताः पृथा च
हे दोन कुमार, जसे कार्तिकेय किंवा अश्विनी कुमारांसारखे दिसतात, मला वाटते हे अश्विनी कुमारच असावेत; कारण मी ऐकले आहे की पांडूचे पुत्र आणि पृथाही लाक्षागृहातून सुटले आहेत.
तमब्रवीन्निर्जलतोयदाभो हलायुधोऽनन्तरजं प्रतीतः। प्रीतोऽस्मि दृष्ट्वा हि पितृष्वसारं पृथां विमुक्तां सह कौरवाग्र्यैः
तेव्हा हलायुधाने, आनंदाने आणि खात्रीने अनंताचा धाकटा भाऊ याला सांगितले: 'माझ्या पित्याची बहीण पृथासह आणि श्रेष्ठ कौरवांसह मुक्त झालेली पाहून मला खूप आनंद झाला.'
अजिनानि विधुन्वन्तः करकाश्च द्विजर्षभाः। ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्
मृगाच्या कातड्या आणि काठी हलवत त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी म्हटले, 'भीऊ नका; आम्ही इतरांशी लढू.'
तानेवं वदतो विप्रानर्जुनः प्रहसन्निव। उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठत पार्श्वतः
ब्राह्मण असे बोलत असताना अर्जुन हसत म्हणाला, 'तुम्ही सगळे बाजूला उभे राहा आणि बघा.'
अहमेनानजिह्माग्रैः शतशो विकिरञ्छरैः। वारयिष्यामि संक्रुद्धान्मन्त्रैराशीविषानिव
मी शेकडो सरळ बाणांनी या रागावलेल्या लोकांना थांबवीन, जसे मंत्रांनी विषारी सापांना आवरतात.
इति तद्धनुरानम्य शुल्कावाप्तं महाबलः। भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचलः
मग त्या महाबलवानाने बक्षीस मिळवलेले धनुष्य वाकवून, भीमासोबत डोंगरासारखा स्थिर उभा राहिला.
ततः कर्णमुखान्दृष्ट्वा क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान्। संपेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव
मग युद्धासाठी गर्वाने भरलेल्या क्षत्रियांना पाहून, ते दोघे हत्ती, प्रतिस्पर्धी हत्तीवर झडप घालावा तसे, धावले.
ऊचुश्च वाचः परुषास्ते राजानो युयुत्सवः। आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्सतः
युद्धाची इच्छा असलेल्या राजांनी कठोर शब्दांत म्हटले, 'युद्धात लढायची इच्छा असेल तर ब्राह्मणाचाही मृत्यू दिसतो.'
इत्येवमुक्त्वा राजानः सहसा दुद्रुवुर्द्विजान्। ततः कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे
असे म्हणून राजे अचानक ब्राह्मणांवर धावले; मग तेजस्वी कर्ण रणात जिष्णूच्या समोर गेला.