हहाकृतं तद्धनुषा दृढेन विस्रस्तहाराङ्गदचक्रवालम्। कृष्णानिमित्तं विनिवृत्तकामं राज्ञां तदा मण्डलमार्तमासीत्
त्या कडक धनुष्याच्या आवाजाने मोठा गोंधळ उडाला; त्यांचे हार, अंगद, कंकण सैल झाले. कृष्णेमुळे राजांचा तो मंडळ निराशा आणि वेदनेने भरून गेला.
एवं तेषु निवृत्तेषु क्षत्रियेषु समन्ततः। चेदीनामधिपो वीरो बलवानन्तकोपमः
सर्वत्र ते क्षत्रिय मागे हटल्यावर, चेदिराज, बलवान आणि मृत्यूसारखा भयंकर, पुढे आला.
दमघोषात्मजो धीमाञ्शिशुपालो महाद्युतिः। धनुषोऽभ्याशमागम्य तस्थौ राज्ञां समक्षतः
दमघोषाचा बुद्धिमान आणि तेजस्वी पुत्र शिशुपाल, त्या धनुष्याजवळ गेला आणि सर्व राजांच्या समोर उभा राहिला.
तदप्यारोप्यमाणं तु माषमात्रेऽभ्यताडयत्। धनुषा पीड्यमानस्तु जानुभ्यामगमन्महीम्
त्याने धनुष्य जोडण्याचा प्रयत्न केला, पण केवळ जवळजवळ जेमतेम एक जवाच्या दाण्याएवढे अंतर राहिले असता, धनुष्याच्या दडपणाने तो गुडघ्यावर खाली पडला.
तत उत्थाय राजा स स्वराष्ट्राण्यभिजग्मिवान्। ततो राजा जरासन्धो महावीर्यो महाबलः
मग तो राजा उठून आपल्या राज्यात परत गेला. त्यानंतर महाशक्तिशाली आणि पराक्रमी जरासंध राजा पुढे आला.
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः। मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवेगवान्
जरासंध, शंखासारखा गळा, रुंद छाती, मदाने उन्मत्त हत्तीच्या ताकदीसारखा, तशाच तांबड्या डोळ्यांचा आणि वेगवान, समोर आला.
धनुषोऽभ्याशमागत्य तस्थौ गिरिरिवाचलः। धनुरारोप्यमाणं तु सर्षमात्रेऽभ्यताडयत्
तो धनुष्याजवळ जाऊन, डोंगरासारखा स्थिर उभा राहिला; धनुष्य जुळवत असताना, त्याने ते मोहरीच्या दाण्याएवढे वाजवले.
ततः शल्यो महावीर्यो मद्रराजो महाबलः। धनुरारोप्यमाणं तु मुद्गमात्रेऽभ्यताडयत्
मग मद्रराज शल्य, मोठ्या ताकदीचा, धनुष्य जुळवत असताना, त्याने ते उडीदाच्या दाण्याएवढे वाजवले.
तदैवागात्स्वयं राज्यं पश्चादनवलोकयन्। इदं धनुर्वरं कोऽद्य सज्यं कुर्वीत पार्थिवः
त्याच वेळी राजा स्वतः मागे न पाहता आला; 'आज कोण राजा हे उत्तम धनुष्य जुळवेल?' असे त्याने विचारले.
इति निश्चित्य मनसा भूय एव स्थितस्तदा। ततो दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः परन्तपः
असे मनाशी ठरवून तो पुन्हा तिथे उभा राहिला; मग कौरवांचा राजा, शत्रूंचा संहार करणारा दुर्योधन उठला.
मानी दृढास्त्रसंपन्नः सर्वैश्च नृपलक्षणैः। उत्थितः सहसा तत्र भ्रातृमध्ये महाबलः
अहंकारी, मजबूत अस्त्रशस्त्र हाताळणारा, सर्व राजचिन्हांनी युक्त, तो आपल्या भावांमध्ये अचानक उठला.
विलोक्य द्रौपदीं हृष्टो धनुषोऽभ्याशमागमत्। स बभौ धनुरादाय शक्रश्चापधरो यथा
द्रौपदीकडे पाहून आनंदी झाला आणि धनुष्याजवळ गेला; धनुष्य उचलून तो इंद्र जसा धनुष्य घेऊन शोभतो तसा दिसला.
धनुरारोपयामास तिलमात्रेऽभ्यताडयत्। आरोप्यमाणं तद्राजा धनुषा बलिना तदा
त्याने धनुष्य जुळवायला सुरुवात केली आणि तीळाच्या दाण्याएवढे वाजवले; त्या वेळी तो बलवान राजा धनुष्य जुळवत होता.
उत्तानशय्यमपतदङ्गुल्यन्तरताडितः। स ययौ ताडितस्तेन व्रीडन्निव नराधिपः
बोटांच्या मध्ये लागून तो सरळ पाठीवर पडला; असे घडल्यावर तो राजा जणू लाजून तिथून निघून गेला.
ततो वैकर्तनः कर्णो वृषा वै सूतनन्दनः। धनुरभ्याशमागम्य तोलयामास तद्धनुः
मग सूतानंदन कर्ण, पुरुषांमध्ये वृषभ, धनुष्याजवळ गेला आणि ते उचलू लागला.
तं चाप्यारोप्यमाणं तद्रोममात्रेऽभ्यताडयत्। त्रैलोक्यविजयी कर्णः सत्वे त्रैलोक्यविश्रुतः
तो धनुष्य जुळवत असताना, केसाच्या रेषेइतके वाजवले; तीनही लोकांचा विजेता, पराक्रमाने प्रसिद्ध कर्ण.
धनुषा सोऽपि निर्धूत इति सर्वे भयाकुलाः। एवं कर्णे विनिर्धूते धनुषा च नृपोत्तमाः
त्यालाही धनुष्याने झटकून दिले, आणि सर्वजण घाबरले; असे कर्ण धनुष्याने झटकला गेल्यावर, श्रेष्ठ राजेही घाबरले.
चक्षुर्भिरपि नापश्यन्विनम्रमुखपङ्कजाः। दृष्ट्वा कर्णं विनिर्धूतं लोके वीरा नृपोत्तमाः
त्यांचे कमळासारखे चेहरे खाली वाकले, डोळ्यांनीही पाहू शकले नाहीत; कर्ण झटकला गेल्याचे पाहून, वीर आणि श्रेष्ठ राजे.
निराशा धनुरुद्धारे द्रौपदीसंगमेऽपि च
धनुष्य उचलण्यात आणि द्रौपदी मिळवण्यात त्यांची आशा संपली.
तस्मिंस्तु संभ्रान्तजने समाजे निक्षिप्तवादेषु जनाधिपेषु। कुन्तीसुतो जिष्णुरियेष कर्तुं सज्यं धनुस्तत्सशरं च वीरः
त्या गोंधळलेल्या सभेत, राजांनी आशा सोडली असताना, कुंतीपुत्र अर्जुन, विजयी, धनुष्य आणि बाण घेऊन ते जुळवायला सज्ज झाला.
ततो वरिष्ठः सुरदानवाना- मुदरधीर्वृष्णिकुलप्रवीरः। जहर्ष रामेण स पीड्य हस्तं हस्तंगतां पाण्डुसुतस्य मत्वा
मग देव-दानवांमध्ये श्रेष्ठ, बुद्धिमान, वृष्णिकुलातील प्रमुख, श्रीकृष्णाने आनंद मानला, कारण रामाने अर्जुनाचा हात पकडल्यावर तो आता आपल्या हातात आला असे त्याला वाटले.
न जज्ञिरेऽन्ये नृपविप्रमुख्याः संछन्नरूपानथ पाण्डुपुत्रान्। विना हि लोके च यदुप्रवीरौ धौम्यं हि धर्मं सह सोदरांश्च
पण इतर प्रमुख राजे आणि ब्राह्मणांना, पांडवांचे रूप लपवले असल्याने, ते ओळखता आले नाहीत; फक्त जगातील दोन वृष्णिश्रेष्ठ, धौम्य, धर्म आणि त्यांचे भाऊ सोडून.
यदा निवृत्ता राजानो धनुषः सज्यकर्मणः। अथोदतिष्ठद्विप्राणां मध्याज्जिष्णुरुदारधीः
राजांनी धनुष्य जुळवण्याचा प्रयत्न सोडल्यावर, उदार मनाचा अर्जुन ब्राह्मणांच्या मध्ये उठला.
उदक्रोशन्विप्रमुख्या विधुन्वन्तोऽजिनानि च। दृष्ट्वा संप्रस्थितं पार्थमिन्द्रकेतुसमप्रभम्
पार्थ पुढे जाताना, इंद्रध्वजासारखा तेजस्वी दिसत होता; ते पाहून प्रमुख ब्राह्मणांनी हरणचर्म हलवत, मोठ्याने ओरडले.
केचिदासन्विमनसः केचिदासन्मुदान्विताः। आहुः परस्परं केचिन्निपुणा बुद्धिजीविनः
काही जण निराश झाले, काहींच्या मनात आनंद भरला; काही हुशार आणि शहाण्या लोकांनी एकमेकांशी चर्चा केली.
यत्कर्णशल्यप्रमुखैः क्षत्रियैर्लोकविश्रुतैः। नानतं बलवद्भिर्हि धनुर्वेदपरायणैः
हे धनुष्य, जे सर्व लोकांत प्रसिद्ध आहे, कर्ण आणि शल्यासारख्या बलवान क्षत्रियांकडून हाताळले गेले आहे, जे धनुर्विद्येत पारंगत आहेत.
तत्कथं त्वकृतास्त्रेण प्राणतो दुर्बलीयसा। वटुमात्रेण शक्यं हि सज्यं कर्तुं धनुर्द्विजाः
मग शस्त्रविद्येत न शिकलेल्या, शरीराने दुर्बळ आणि अजून लहान असलेल्या मुलाने हे धनुष्य कसे ओढता येईल, हे द्विजजनांनो?
अवहास्या भविष्यन्ति ब्राह्मणाः सर्वराजसु। कर्मण्यस्मिन्नसंसिद्धे चापलादपरीक्षिते
जर हे काम नीट पार पाडले नाही आणि घाईघाईने, न तपासता प्रयत्न केला, तर सर्व राजांच्या नजरेत ब्राह्मणांची थट्टा होईल.
यद्येष दर्पाद्धर्षाद्वाप्यथ ब्राह्मणचापलात्। प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्यतां साधु मा गमत्
जर तो गर्वाने, उद्दटपणाने किंवा ब्राह्मणांच्या सहजतेमुळे हे धनुष्य ओढायला पुढे आला असेल, तर त्याला थांबवा—त्याला जाऊ देऊ नका.
नावहास्या भविष्यामो न च लाघवमास्थिताः। न च विद्विष्टतां लोके गमिष्यामो महीक्षिताम्
आपण कुणाच्या हसण्याचा विषय होणार नाही, आपली किंमत कमी होणार नाही, आणि पृथ्वीवरील राजांची आपल्यावर दुश्मनी येणार नाही.