त्वदर्थमागता भद्रे क्षत्रियाः प्रथिता भुवि। एते भेत्स्यन्ति विक्रान्तास्त्वदर्थे लक्ष्यमुत्तमम्। विध्यते य इदं लक्ष्यं वरयेथाः शुभेऽद्य तम्
तुझ्या साठी, शुभे, पृथ्वीवर प्रसिद्ध क्षत्रिय आले आहेत; हे पराक्रमी तुझ्यासाठी लक्ष्य फोडतील. आज जो हे लक्ष्य भेदेल, त्याला तू निवडू शकतेस.
तेऽलङ्कृताः कुण्डलिनो युवानः परस्परं स्पर्धमाना नरेन्द्राः। अस्त्रं बलं चात्मनि मन्यमानाः सर्वें समुत्पेतुरुदायुधास्ते
ते सर्व राजे, सुंदर दागिने घातलेले, कुंडले घातलेले, तरुण, एकमेकांशी स्पर्धा करणारे, स्वतःच्या शौर्यावर आणि सामर्थ्यावर विश्वास ठेवून, शस्त्रांनी सज्ज होऊन उठले.
रूपेण वीर्येण कुले चैव शीलेन वित्तेन च यौवनेन। समिद्धदर्पा मदवेगभिन्ना मत्ता यथा हैमवता गजेन्द्राः
रूप, शौर्य, वंश, स्वभाव, संपत्ती आणि तारुण्य यामुळे त्यांचा गर्व प्रज्वलित झाला होता; मदाने वेडे झालेले, ते हिमालयातील उन्मत्त हत्तींसारखे भासत होते.
परस्परं स्पर्धया प्रेक्षमाणाः सङ्कल्पजेनाभिपरिप्लुताङ्गाः। कृष्णा ममैवेत्यभिभाषमाणा नृपाः समुत्पेतुरथासनेभ्यः
एकमेकांकडे स्पर्धेने पाहत, संकल्पाने शरीर जळत होते, 'कृष्णा माझीच' असे म्हणत, ते सर्व राजे आपापल्या आसनावरून उठले.
ते क्षत्रिया रङ्गगताः समेता जिगीषमाणा द्रुपदात्मजां ताम्। चकाशिरे पर्वतराजकन्या- मुमां यथा देवगणाः समेताः
ते सर्व क्षत्रिय रंगात एकत्र आले, द्रुपदकन्येला जिंकण्याची इच्छा बाळगून, जणू पर्वतराजकन्या देवांच्या सभेत शोभून दिसावी तसे भासत होते.
कन्दर्पबाणाभिनिपीडिताङ्गां कृष्णागतैस्ते हृदयैर्नरेन्द्राः। रङ्गावतीर्णा द्रुपदात्मजार्थं द्वेषं प्रचक्रुः सुहृदोऽपि तत्र
कृष्णेच्या प्रेमाने त्यांची मने वेधली गेली, कामदेवाच्या बाणांनी त्यांची शरीरे जळत होती; द्रुपदकन्येसाठी रंगात उतरलेले हे राजे, तिथे मित्रही शत्रू बनले.
अथाययुर्देवगणा विमानै रुद्रादित्या वसवोऽथाश्विनौ च। साध्याश्च सर्वे मरुतस्तथैव यमं पुरस्कृत्य धनेश्वरं च
तेव्हा देवगण आपापल्या विमानांतून आले—रुद्र, आदित्य, वसु, अश्विनी, सर्व साध्य, मरुत, यम आणि धनाचा अधिपती यांच्यासह.
दैत्याः सुपर्णाश्च महोरगाश्च देवर्षयो गुह्यकाश्चारणाश्च। विश्वावसुर्नारदपर्वतौ च गन्धर्वमुख्याः सहसाऽप्सरोभिः
दैत्य, सुपर्ण, महान सर्प, देवर्षी, गुह्यक, चारण; विश्वावसु, नारद, पर्वत आणि प्रमुख गंधर्व अप्सरांसह आले.
हलायुधस्तत्र जनार्दनश्च वृष्ण्यन्धकाश्चैव यताप्रधानम्। प्रेक्षां स्म चक्रुर्यदुपुङ्गवास्ते स्थिताश्च कृष्णस्य मते महान्तः
तेथे हलायुध आणि जनार्दन, तसेच वृष्णी आणि अंधक हे प्रत्येक आपल्या स्थानानुसार, कृष्णाच्या सल्ल्यानुसार ठाम उभे राहून, यदुवंशातील श्रेष्ठ पुरुष सर्वजण लक्षपूर्वक पाहत होते.
दृष्ट्वा तु तान्मत्तगजेन्द्ररूपा- न्पञ्चाभिपद्मानिव वारणेन्द्रान्। भस्मावृताङ्गानिव हव्यवाहान् कृष्णः प्रदध्यौ यदुवीरमुख्यः
त्या पाच वीरांना, मदाने उन्मत्त हत्तींसारखे, कमळांत मोठ्या गजराजांसारखे, अंगावर भस्म लावलेले आणि अग्निसारखे दिसणारे पाहून, यदुवीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या कृष्णाने मनात खोल विचार केला.
शशंस रामाय युधिष्ठिरं स भीमं सजिष्णुं च यमौ च वीरौ। शनैःशनैस्तान्प्रसमीक्ष्य रामो जनार्दनं प्रीतमना ददर्श ह
त्याने रामाला युधिष्ठिर, भीम, अर्जुन आणि दोन्ही धर्मपुत्र वीरांची माहिती दिली. रामाने एकेक करून त्यांच्याकडे शांतपणे पाहिले आणि मग त्याने आनंदाने भरलेल्या मनाने जनार्दनाकडे पाहिले.
अन्ये तु वीरा नृपपुत्रपौत्राः कृष्णागतैर्नत्रमनःस्वभावैः। व्यायच्छमाना ददृशुर्न तान्वै सन्दष्टदन्तच्छदताम्रनेत्राः
इतर वीर, राजपुत्र आणि राजांचे नातू, कृष्णाच्या उपस्थितीमुळे अस्वस्थ मनाने, कितीही प्रयत्न केला तरी त्यांना खरे पाहता आले नाही; त्यांच्या दातांचा कडकडाट आणि डोळे तांबड्या रंगाचे झाले होते.
तथैव पार्थाः पृथुबाहवस्ते वीरौ यमौ चैव महानुभावौ। तां द्रौपदीं प्रेक्ष्य तदा स्म सर्वे कन्दर्पबाणाभिहता बभूवुः
त्याचप्रमाणे, पृथा पुत्र, रुंद खांद्याचे आणि बलवान, तसेच दोन्ही धर्मपुत्र वीर, त्यांनी त्या वेळी द्रौपदीकडे पाहिल्यावर, सर्वजण कामदेवाच्या बाणांनी जणू घायाळ झाले.
देवर्षिगन्धर्वसमाकुलं त- त्सुपर्णनागासुरसिद्धजुष्टम्। दिव्येन गन्धेन समाकुलं च दिव्यैश्च पुष्पैरवकीर्यमाणम्
तेथे देव, ऋषी, गंधर्व यांनी गर्दी केली होती; सुपर्ण, नाग, असुर आणि सिद्धही उपस्थित होते. त्या जागी दिव्य सुगंध दरवळत होता आणि दिव्य फुलांचा वर्षाव होत होता.
महास्वनैर्दुन्दुभिनादितैश्च बभूव तत्सङ्कुलमन्तरिक्षम्। विमानसंबाधमभूत्समन्ता- त्सवेणुवीणापणवानुनादम्
आकाश मोठ्या डमरू आणि दुंदुभीच्या गजराने गूंजत होते. सर्व बाजूंनी विमानांनी भरलेले होते आणि वेणू, वीणा, पखवाज यांच्या निनादाने आसमंत भरून गेला.
समाजवाटोपरि संस्थितानां मेघैः समन्तादिव गर्जमानैः। ततस्तु ते राजगणाः क्रमेण कृष्णानिमित्तं कृतविक्रमाश्च। सकर्णदुर्योधनशाल्वशल्य- द्रौणायनिक्राथसुनीथवक्राः
समारंभाच्या वाड्याच्या वरती, जणू गरजणाऱ्या मेघांनी वेढलेले होते, तेव्हा राजांचे समूह एकामागून एक कृष्णासाठी आपली शौर्य दाखवत होते—कर्ण, दुर्योधन, शाल्व, शल्य, द्रौण, निकृती, सुनीथ आणि वक्र.
कलिङ्गवङ्गाधिपपाण्ड्यपौण्ड्रा विदेहराजो यवनाधिपश्च। अन्ये च नानानृपपुत्रपौत्रा राष्ट्राधिपाः पङ्कजपत्रनेत्राः
कलींग, वंग, पांड्य, पौंड्र, विदेहाचा राजा, यवनांचा अधिपती आणि इतर अनेक राजपुत्र, राजांचे नातू, राज्यांचे अधिपती, कमळाच्या पाकळीसारख्या डोळ्यांचे, तेथे उपस्थित होते.
किरीटहाराङ्गदचक्रवालै- र्विभूषिताङ्गाः पृथुबाहवस्ते। अनुक्रमं विक्रमसत्वयुक्ता बलेन वीर्येण च नर्दमानाः
रुंद खांद्याचे ते वीर, किरीट, हार, अंगद, कंकण यांनी सजलेले, शौर्य आणि सामर्थ्याने युक्त, एकामागून एक गर्जना करत आपले सामर्थ्य दाखवत होते.
तत्कार्मुकं संहननोपपन्नं सज्यं न शेकुर्मनसाऽपि कर्तुम्। ते विक्रमन्तः स्फुरता दृढेन विक्षिप्यमाणा धनुषा नरेन्द्राः
ते धनुष्य, मोठ्या पराक्रमासाठी योग्य, मनातसुद्धा जोडता आले नाही. कितीही प्रयत्न केला तरी राजे त्या कडक आणि थरथरणाऱ्या धनुष्यामुळे हादरले.
विचेष्टमाना धरणीतलस्था यथाबलं शैक्ष्यगुणक्रमाश्च। गतौजसः स्नस्तकिरीटहारा विनिःश्वसन्तः शमयांबभूवुः
आपापल्या ताकदीप्रमाणे आणि कौशल्याने जमिनीवर झगडत, त्यांची ताकद संपली, किरीट आणि हार सैल झाले, ते थकून श्वास घेत मागे हटले.
हहाकृतं तद्धनुषा दृढेन विस्रस्तहाराङ्गदचक्रवालम्। कृष्णानिमित्तं विनिवृत्तकामं राज्ञां तदा मण्डलमार्तमासीत्
त्या कडक धनुष्याच्या आवाजाने मोठा गोंधळ उडाला; त्यांचे हार, अंगद, कंकण सैल झाले. कृष्णेमुळे राजांचा तो मंडळ निराशा आणि वेदनेने भरून गेला.
एवं तेषु निवृत्तेषु क्षत्रियेषु समन्ततः। चेदीनामधिपो वीरो बलवानन्तकोपमः
सर्वत्र ते क्षत्रिय मागे हटल्यावर, चेदिराज, बलवान आणि मृत्यूसारखा भयंकर, पुढे आला.
दमघोषात्मजो धीमाञ्शिशुपालो महाद्युतिः। धनुषोऽभ्याशमागम्य तस्थौ राज्ञां समक्षतः
दमघोषाचा बुद्धिमान आणि तेजस्वी पुत्र शिशुपाल, त्या धनुष्याजवळ गेला आणि सर्व राजांच्या समोर उभा राहिला.
तदप्यारोप्यमाणं तु माषमात्रेऽभ्यताडयत्। धनुषा पीड्यमानस्तु जानुभ्यामगमन्महीम्
त्याने धनुष्य जोडण्याचा प्रयत्न केला, पण केवळ जवळजवळ जेमतेम एक जवाच्या दाण्याएवढे अंतर राहिले असता, धनुष्याच्या दडपणाने तो गुडघ्यावर खाली पडला.
तत उत्थाय राजा स स्वराष्ट्राण्यभिजग्मिवान्। ततो राजा जरासन्धो महावीर्यो महाबलः
मग तो राजा उठून आपल्या राज्यात परत गेला. त्यानंतर महाशक्तिशाली आणि पराक्रमी जरासंध राजा पुढे आला.
कम्बुग्रीवः पृथुव्यंसो मत्तवारणविक्रमः। मत्तवारणताम्राक्षो मत्तवारणवेगवान्
जरासंध, शंखासारखा गळा, रुंद छाती, मदाने उन्मत्त हत्तीच्या ताकदीसारखा, तशाच तांबड्या डोळ्यांचा आणि वेगवान, समोर आला.
धनुषोऽभ्याशमागत्य तस्थौ गिरिरिवाचलः। धनुरारोप्यमाणं तु सर्षमात्रेऽभ्यताडयत्
तो धनुष्याजवळ जाऊन, डोंगरासारखा स्थिर उभा राहिला; धनुष्य जुळवत असताना, त्याने ते मोहरीच्या दाण्याएवढे वाजवले.
ततः शल्यो महावीर्यो मद्रराजो महाबलः। धनुरारोप्यमाणं तु मुद्गमात्रेऽभ्यताडयत्
मग मद्रराज शल्य, मोठ्या ताकदीचा, धनुष्य जुळवत असताना, त्याने ते उडीदाच्या दाण्याएवढे वाजवले.
तदैवागात्स्वयं राज्यं पश्चादनवलोकयन्। इदं धनुर्वरं कोऽद्य सज्यं कुर्वीत पार्थिवः
त्याच वेळी राजा स्वतः मागे न पाहता आला; 'आज कोण राजा हे उत्तम धनुष्य जुळवेल?' असे त्याने विचारले.
इति निश्चित्य मनसा भूय एव स्थितस्तदा। ततो दुर्योधनो राजा धार्तराष्ट्रः परन्तपः
असे मनाशी ठरवून तो पुन्हा तिथे उभा राहिला; मग कौरवांचा राजा, शत्रूंचा संहार करणारा दुर्योधन उठला.