कल्माषपादं राजर्षिमशपद्ब्राह्मणी रुषा। यस्मान्ममाकृतार्थायास्त्वया क्षुद्र नृशंसवत्
त्या ब्राह्मण स्त्रीने रागाने कल्माषपाद राजाला शाप दिला, 'हे नीच आणि निर्दयी, तू मला अपूर्ण ठेवलेस.'
प्रेक्षन्त्या भक्षितो मेऽद्य प्रियो भर्ता महायशाः। तस्मात्त्वमपि दुर्बुद्धे मच्छापपरिविक्षतः
माझ्या डोळ्यांसमोर आज माझा प्रिय आणि कीर्तीमान नवरा खाल्ला गेला. म्हणून, दुर्विचारी राजा, माझ्या शापामुळे तुलाही त्याचे फळ भोगावे लागेल.
पत्नीमृतावनुप्राप्य सद्यस्त्यक्ष्यसि जीवितम्। `तेन प्रसाद्यमाना सा प्रसादमकरोत्तदा।' यस्य चर्षेर्वसिष्ठस्य त्वया पुत्रा विनाशिताः
पत्नीच्या मृत्यूनंतर तू लगेचच आपले प्राण सोडशील. ती विनवणी करत असतानाही त्याने दया दाखवली नाही. तुझ्यामुळे वसिष्ठ ऋषींचे पुत्र नष्ट झाले.
तेन संगम्य ते भार्या तनयं जनयिष्यति। सते वंशकरः पुत्रो भविष्यति नृपाधम
त्या ऋषीसोबत तुझी पत्नी एकत्र येईल आणि एक पुत्र जन्माला घालेल. तो पुत्र, हे अधम राजा, तुझ्या वंशाचा पुढे वारसा चालवेल.
एवं शप्त्वा तु राजानं सा तमाङ्गिरसी शुभा। तस्यैव सन्निधौ दीप्तं प्रविवेश हुताशनम्
राजाला अशा प्रकारे शाप देऊन, ती शुभांगी अंगिरसकुळातील स्त्री त्याच्या समोरच प्रज्वलित अग्नीत प्रवेश केला.
वसिष्ठश्च महाभागः सर्वमेतदवैक्षत। ज्ञानयोगेन महता तपसा च परन्तप
महा भाग्यशाली वसिष्ठ ऋषींनी हे सर्व आपल्या मोठ्या ज्ञानाने आणि तपश्चर्येने पाहिले.
मुक्तशापश्च राजर्षिः कालेन महता ततः। ऋतुकालेऽभिपतितो मदयन्त्या निवारितः
खूप काळानंतर राजर्षी शापमुक्त झाला. योग्य काळ आला असता, तो मदयंतीकडे गेला, पण तिने त्याला थांबवले.
न हि सस्मार स नृपस्तं शापं काममोहितः। देव्याः सोऽथ वचः श्रुत्वा संभ्रान्तो नृपसत्तमः
राजा कामवासनेने अंध झाला होता, त्यामुळे त्याला शाप आठवला नाही. पण राणीचे बोलणे ऐकून तो उत्तम राजा घाबरला.
तं शापमनुसंस्मृत्य पर्यतप्यद्भृशं तदा। एतस्मात्कारणाद्राजा वसिष्ठं सन्ययोजयत्। स्वदारेषु नरश्रेष्ठ शापदोषसमन्वितः
मग त्याला तो शाप आठवला आणि तो फारच व्याकुळ झाला. म्हणूनच, हे श्रेष्ठ पुरुषा, त्या शापाच्या दोषामुळे राजाने आपल्या पत्नी वसिष्ठ ऋषींकडे सोपवल्या.
अस्माकमनुरूपो वै यः स्याद्गन्धर्व वेदवित्। पुरोहितस्तमाचक्ष्व सर्वं हि विदितं तव
आपल्यात असा कोण आहे जो गंधर्ववेद जाणणारा आणि आपल्याला अनुरूप असेल, तोच पुरोहित म्हणून निवडावा. कारण तुला सर्व काही माहीत आहे.
यवीयान्देवलस्यैष वने भ्राता तपस्यति। धौम्य उत्कोचके तीर्थे तं वृणुध्वं यीच्छथ
देवलाचा लहान भाऊ या वनात उत्कोचक या तीरावर तप करत आहे. तुम्हाला हवे असेल तर त्याला निवडा.
ततोऽर्जुनोऽस्त्रमाग्नेयं प्रददौ तद्यथाविधि। गन्धर्वाय `स च प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत्
मग अर्जुनाने अग्नीचे अस्त्र योग्य पद्धतीने गंधर्वाला दिले, आणि तो आनंदी होऊन म्हणाला—
मयि सन्ति हयश्रेष्ठास्तव दास्यामि वै सखे। उपकारकृतं मित्रं प्रतिकारेण योजये
माझ्याकडे उत्तम घोडे आहेत, मित्रा; मी ते नक्कीच तुला देईन. ज्याने मदत केली त्याला मी उपकाराने परतफेड करतो.
गृह्णीष्व चाक्षुषीं विद्यामिमां भरतसत्तम। एवमुक्तोऽर्जुनः' प्रीतो वचनं चेदमब्रवीत्
हे भरतश्रेष्ठा, ही अक्षुषी विद्या देखील घे. असे म्हटल्यावर अर्जुन आनंदाने म्हणाला—
त्वय्येव तावत्तिष्ठन्तु हया गन्धर्वसत्तम। कार्यकाले ग्रहीष्यामः स्वस्ति तेऽस्त्विति चाब्रवीत्
गंधर्वश्रेष्ठा, हे घोडे तुझ्याकडेच राहू देत; गरज भासली की आम्ही ते घेऊ. तुला शुभेच्छा, असे त्याने सांगितले.
तेऽन्योन्यमभिसंपूज्य गन्धर्वः पाण्डवाश्च ह। रम्याद्भागीरथीतीराद्यथाकामं प्रतस्थिरे
एकमेकांचा सन्मान करून गंधर्व आणि पांडव सुंदर भागीरथीच्या काठी इच्छेनुसार निघाले.
तत उत्कोचकं तीर्थं गत्वा धौम्याश्रमं तु ते। तं वव्रुः पाण्डवा धौम्यं पौरोहित्याय भारत
मग उत्कोचक तीरावर जाऊन ते धौम्याच्या आश्रमात पोहोचले; पांडवांनी धौम्याला पुरोहितपदासाठी निवडले, हे भरता.
तान्धौम्यः प्रतिजग्राह सर्ववेदविदां वरः। वन्येन फलमूलेन पौरोहित्येन चैव ह
सर्व वेदांचे जाणकार असलेल्या धौम्याने त्यांना स्वीकारले, आणि वनातील फळमुळे व पुरोहितपदाने त्यांची सेवा केली.
ते समाशंसिरे लब्धां श्रियं राज्यं च पाण्डवाः। ब्राह्मणं तं पुरस्कृत्य पाञ्चालीं च स्वयंवरे
त्या ब्राह्मणाला पुढे ठेवून पांडवांनी पुन्हा वैभव व राज्य मिळवण्याची, आणि पाञ्चालीच्या स्वयंवरात तिला जिंकण्याची आशा धरली.
पुरोहितेन तेनाथ गुरुणा संगतास्तदा। नाथवन्तमिवात्मानं मेनिरे भरतर्षभाः
त्या पुरोहित व गुरुच्या संगतीने भरतश्रेष्ठ पांडवांना वाटले की, आपल्याला जणू काही आधार मिळाला आहे.
स हि वेदार्थतत्त्वज्ञस्तेषां गुरुरुदारधीः। वेदविच्चैव वाग्मी च धौम्यः श्रीमान्द्विजोत्तमः
कारण धौम्य हा वेदांचा अर्थ जाणणारा, विद्वान, वागण्यात उदार, वाणीने कुशल आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण होता.
तेजसा चैव बुद्ध्या च रूपेण यशसा श्रिया। मन्त्रैश्च विविधैर्धौम्यस्तुल्य आसीद्बृहस्पतेः
तेज, बुद्धी, रूप, कीर्ती, संपत्ती आणि विविध मंत्रांमध्ये धौम्य बृहस्पतीसारखा होता.
स चापि विप्रस्तान्मेने स्वभावाभ्यधिकान्भुवि। तेन धर्मविदा पार्था योज्या सर्वविदा वृताः
तो ब्राह्मण, स्वभावाने इतरांपेक्षा श्रेष्ठ असे मानून, सर्व विद्या जाणणाऱ्या आणि स्वतः निवडलेल्या पार्थांना योग्य समजून स्वीकारले.
मेनिरे सहिता वीराः प्राप्तं राज्यं च पाण्डवाः। बुद्धिवीर्यबलोत्साहैर्युक्ता देवा इवापरे
एकत्रित असलेल्या त्या शूर पांडवांना, बुद्धी, पराक्रम, बळ आणि उत्साह यामुळे, जणू राज्य मिळालेच आहे असे वाटले; ते इतर देवांसारखे भासत होते.
कृतस्वस्त्ययनास्तेन ततस्ते मनुजाधिपाः। मेनिरे सहिता गन्तुं पाञ्चाल्यास्तं स्वयंवरम्
त्याच्या आशीर्वादाने ते सर्व राजे एकत्रितपणे पाञ्चालीच्या स्वयंवराला जाण्यास तयार झाले.
ततस्ते नरशार्दूला भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः। तं ब्राह्मणं पुरस्कृत्य पाञ्चाल्याश्च स्वयंवरम्। प्रययुर्द्रौपदीं द्रष्टुं तं च देशं महोत्सवम्
मग ते पाच पांडव भाऊ, नरांमध्ये वाघासारखे, त्या ब्राह्मणाला पुढे करून, पाञ्चालीच्या स्वयंवरासाठी, द्रौपदीला आणि त्या मोठ्या सोहळ्याला पाहण्यासाठी निघाले.
ततस्ते तं महात्मानं शुद्धात्मानमकल्मषम्। ददृशुः पाण्डवा वीराः पथि द्वैपायनं तदा
त्या वेळी मार्गावर, शूर पांडवांना महान आत्मा, शुद्ध अंतःकरणाचा, निष्पाप व्यास भेटला.
तस्मै यथावत्सत्कारं कृत्वा तेन च सत्कृताः। कथान्ते चाभ्यनुज्ञाताः प्रययुर्द्रुपदक्षयम्
त्याचा यथोचित सन्मान करून, आणि त्याच्याकडूनही सन्मान मिळवून, संभाषणानंतर त्याची परवानगी घेऊन, ते द्रुपदाच्या निवासाकडे गेले.
पश्यन्तो रमणीयानि वनानि च सरांसि च। तत्रतत्र वसन्तश्च शनैर्जग्मुर्महराथाः
रम्य अशी अरणी आणि तलाव पाहत पाहत, ते बलाढ्य रथी सावकाशपणे, इकडे तिकडे थांबत, पुढे निघाले.
स्वाध्यायवन्तः शुचयो मधुराः प्रियवादिनः। आनुपूर्व्येण संप्राप्ताः पाञ्चालान्पाण्डुनन्दनाः
पांडूचे पुत्र, वेदाध्ययन केलेले, पवित्र आणि गोड बोलणारे, योग्य क्रमाने पाञ्चाळ देशात पोहोचले.