पन्था देयो नृपैस्तेषामन्यैस्तैस्तस्य भूपतेः।' राज्ञा सर्वेषा धर्मेषु देयः पन्था द्विजातये
राजा, अशा सर्वांना इतरांनी वाट द्यावी; आणि सर्व राजांनी नेहमी द्विजांना धर्माप्रमाणे वाट द्यावी.’
एवं परस्परं तौ तु पथोऽर्थं वाक्यमूचतुः। अपसर्पापसर्पेति वागुत्तरमकुर्वताम्
अशा रीतीने त्या दोघांनी वाटेबद्दल वाद केला; ‘बाजूला हो, बाजूला हो’ असे म्हणत एकही मागे हटला नाही.
ऋषिस्तु नापचक्राम तस्मिन्धर्मपथे स्थितः। `अपि राजा मुनेर्मार्गात्क्रोधान्नापजगाम ह
तो ऋषी धर्माच्या मार्गावर ठाम राहून बाजूला गेला नाही; आणि राजा रागाने ऋषीच्या मार्गावरून हटला नाही.
अमुञ्चन्तं तु पन्थानं तमृषिं नृपसत्तमः। जगाम कशया मोहात्तदा राक्षसन्मुनिम्
तो ऋषी वाट सोडत नव्हता म्हणून, त्या वेळी राक्षसाने व्यापलेल्या, मोहात पडलेल्या त्या श्रेष्ठ राजाने ऋषीला चाबकाने मारले.
कशाप्रहाराभिहतस्ततः स मुनिसत्तमः। तं शशाप नृपश्रेष्ठं वासिष्ठः क्रोधमूर्च्छितः
त्या वेळी, चाबकाचा मार बसल्यावर, तो श्रेष्ठ ऋषी वसिष्ठ अत्यंत रागावून त्या थोर राजाला शाप दिला.
हंसि राक्षसवद्यस्माद्राजापशद तापसम्। तस्मात्त्वमद्यप्रभृति पुरुषादो भविष्यसि
राजा, तू जसा राक्षसाचा वध करतोस तसा तपस्व्याचा वध केलास, म्हणून आजपासून तू नरमांसभक्षक होशील.
मनुष्यपिशिते सक्तश्चरिष्यसि महीमिमाम्। गच्छ राजाधमेत्युक्तः शक्तिना वीर्यशक्तिना
तुला मानवमांसाची ओढ लागेल आणि तू या पृथ्वीवर भटकशील. शक्ती या पराक्रमी ऋषीने तुला हे सांगितले, राजाधम.
ततो याज्यनिमित्तं तु विश्वामित्रवसिष्ठयोः। वैरमासीत्तदा तं तु विश्वामित्रोऽन्वपद्यत
त्यावेळी यज्ञाच्या कारणावरून विश्वामित्र आणि वसिष्ठ यांच्यात वैर निर्माण झाले; विश्वामित्र त्याच्या मागे लागला.
तयोर्विवदतोरेवं समीपमुपचक्रमे। ऋषिरुग्रतपाः पार्थ विश्वामित्रः प्रतापवान्
पार्था, दोघे वाद घालत असताना, कठोर तपश्चर्या करणारा, तेजस्वी विश्वामित्र त्यांच्या जवळ आला.
ततः स बुबुधे पश्चात्तमृषिं नृपसत्तमः। ऋषेः पुत्रं वसिष्ठस्य वसिष्ठमिव तेजसा
नंतर त्या थोर राजाने ओळखले की, तो ऋषी म्हणजे वसिष्ठांचा पुत्र आहे, आणि तेजाने वसिष्ठासारखाच आहे.
अन्तर्धाय ततोऽत्मानं विश्वामित्रोऽपि भारत। तावुभावतिचक्राम चिकीर्षन्नात्मनः प्रियम्
भारत, त्यानंतर विश्वामित्राने स्वतःला अदृश्य केले आणि दोघेही आपापल्या इच्छेनुसार निघून गेले.
स तु शप्तस्तदा तेन शक्तिना वै नृपोत्तमः। जगाम शरणं शक्तिं प्रसादयितुमर्हयन्
शक्तीने शाप दिल्यावर, तो श्रेष्ठ राजा शक्तीकडे गेला आणि त्याला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न करू लागला.
तस्य भावं विदित्वा स नृपतेः कुरुसत्तम। विश्वामित्रस्ततो रक्ष आदिदेश नृपं प्रति
राजाच्या मनात काय आहे हे ओळखून, विश्वामित्राने एका राक्षसाला त्या राजावर पाठवण्याचा आदेश दिला, कुरुवंशातील श्रेष्ठ.
शापात्तस्य तु विप्रर्षेर्विश्वामित्रस्य चाज्ञया। राक्षसः किङ्करो नाम विवेश नृपतिं तदा
त्या ऋषीच्या शापामुळे आणि विश्वामित्राच्या आज्ञेने, किंकर नावाचा राक्षस त्या वेळी राजामध्ये प्रवेशला.
रक्षसा तं गृहीतं तु विदित्वा मुनिसत्तमः। विश्वामित्रोऽप्यपाक्रामत्तस्माद्देशादरिन्दम
त्या श्रेष्ठ ऋषीने ओळखले की, राजा राक्षसाच्या ताब्यात गेला आहे, तेव्हा विश्वामित्र तिथून निघून गेला, शत्रूंचा संहार करणारा.
ततः स नृपतिर्विद्वान्रक्षन्नात्मानमात्मना। बलवत्पीड्यमानोऽपि रक्षसान्तर्गतेन ह
मग तो ज्ञानी राजा, स्वतःच्या बळावर स्वतःचे रक्षण करत राहिला, जरी त्याच्या आतल्या राक्षसाने त्याला फार त्रास दिला.
ददर्शाथ द्विजः कश्चिद्राजानं प्रस्थितं वनम्। अयाचत क्षुधापन्नः समांसं भोजनं तदा
तेव्हा एक ब्राह्मण राजाला वनात जाताना दिसला आणि भुकेने व्याकुळ होऊन त्याने मांस मागितले.
तमुवाचाथ राजर्षिर्द्विजं मित्रसहस्तदा। आस्स्व ब्रह्मंस्त्वमत्रैव मुहूर्तं प्रतिपालयन्
मग राजर्षी मित्रसह त्या ब्राह्मणाला म्हणाला, 'ब्रह्मन्, इथेच थोडा वेळ थांब.'
निवृत्तः प्रतिदास्यामि भोजनं ते यथेप्सितम्। इत्युक्त्वा प्रययौ राजा तस्थौ च द्विजसत्तमः
'मी परत येईन तेव्हा तुला हवे तसे जेवण देईन.' असे म्हणून राजा निघून गेला आणि तो श्रेष्ठ ब्राह्मण तिथेच थांबला.
ततो राजा परिक्रम्य यथाकामं यथासुखम्। निवृत्तोऽन्तःपुरं पार्थ प्रविवेश महामनाः
मग राजा आपल्या इच्छेप्रमाणे आणि आनंदाने फिरून, परत आला आणि अंतःपुरात गेला, त्याचे मन प्रसन्न होते.
अन्तर्गतस्तदा राजा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम्। सोऽन्तःपुरं प्रविश्याथ न सस्मार नराधिपः
त्या वेळी, राजा अंतःपुरात गेल्यावर ब्राह्मणाचे शब्द ऐकले; पण आत गेल्यावर त्याला ते आठवले नाही.
ततोऽर्धरात्र उत्थाय सूदमानाय्य सत्वरम्। उवाच राजा संस्मृत्य ब्राह्मणस्य प्रतिश्रुतम्
मग मध्यरात्री उठून, त्याने स्वयंपाक्याला पटकन बोलावले आणि ब्राह्मणाला दिलेली प्रतिज्ञा आठवून बोलू लागला.
गच्छामुष्मिन्वनोद्देशे ब्राह्मणो मां प्रतीक्षते। अन्नार्थी तं त्वमन्नेन समांसेनोपपादय
चला, त्या वनातल्या एका जागी जाऊ या. तिथे एक ब्राह्मण माझी वाट पाहतोय, त्याला भूक लागली आहे. त्याला तो मागेल तितकंच अन्न तू त्याला नीटपणे दे.
एवमुक्तस्ततः सूदः सोऽनासाद्यामिषं क्वचित्। निवेदयामास तदा तस्मै राज्ञे व्यथान्वितः
राजाने असं सांगितल्यावर, स्वयंपाक्याला कुठेच मांस मिळालं नाही. मग तो खूपच काळजीत पडून राजाकडे जाऊन हे सांगितलं.
राजा तु रक्षसाविष्टः सूदमाह गतव्यथः। अप्येनं नरमांसेन भोजयेति पुनः पुनः
पण राजा राक्षसाने पछाडलेला असल्यामुळे चिंता सोडून वारंवार स्वयंपाक्याला म्हणू लागला, 'त्याला माणसाचं मांस खाऊ घाल.'
तथेत्युक्त्वा ततः सूदः संस्थानं वध्यघातिनाम्। गत्वाऽऽजहार त्वरितो नरमांसमपेतभीः
‘ठीक आहे’ असं म्हणून स्वयंपाकी भीती न बाळगता पटकन फाशी देण्याच्या ठिकाणी गेला आणि तिथून माणसाचं मांस आणलं.
एतत्संस्कृत्य विधिवदन्नोपहितमाशु वै। तस्मै प्रादाद्ब्राह्मणाय क्षुधिताय तपस्विने
ते मांस नीट शिजवून, विधीप्रमाणे तयार करून, त्याने ते अन्न लगेच उपाशी आणि तपस्वी ब्राह्मणाला वाढलं.
स सिद्धचक्षुषा दृष्ट्वा तदन्नं द्विजसत्तमः। अभोज्यमिदमित्याह क्रोधपर्याकुलेक्षणः
त्या ब्राह्मणाने आपल्या दिव्य दृष्टीने ते अन्न पाहिलं आणि रागाने डोळे लाल करून म्हणाला, 'हे अन्न खाण्यास योग्य नाही.'
यस्मादभोज्यमन्नं मे ददाति स नृपाधमः
कारण हा नीच राजा मला खाण्यायोग्य नसलेलं अन्न देतो—
सक्तो मानुषमांसेषु यथोक्तः शक्तिना पुरा। उद्वेजनीयो भूतानां चरिष्यति महीमिमाम्
—माणसाच्या मांसात आसक्त आहे, जसं शक्तीने पूर्वी सांगितलं होतं, तसा तो सर्व प्राण्यांना भय दाखवत पृथ्वीवर भटकत राहील.