एते सार्धं प्रयाताः स्मो वयमप्यत्र गामिनः। तत्राप्यद्भुतसङ्काश उत्सवो भविता महान्
आम्हीही तिकडेच चाललो आहोत; कारण तिथे एक अद्भुत आणि मोठा उत्सव होणार आहे.
ततस्तु यज्ञसेनस्य द्रुपदस्य महात्मनः। यासावयोनिजा कन्या स्थास्यते सा स्वयंवरे
तिकडे, यज्ञसेनाच्या द्रुपद या महात्म्याच्या कन्या, जी यज्ञातून जन्मलेली आहे, स्वयंवरात उभी राहणार आहे.
दर्शनीयाऽनवद्याङ्गी सुकुमारी यशस्विनी। धृष्टद्युम्नस्य भगिनी द्रोणशत्रोः प्रतापिनः
ती सुंदर, निर्दोष अंगाची, कोमल आणि कीर्तीवान आहे; ती धृष्टद्युम्नाची बहीण, जो द्रोणाचा पराक्रमी शत्रू आहे.
जातो यः पावकाच्छूरः सशरः सशरासनः। सुसमिद्धान्महाभागः सोमकानां महारथः
जो यज्ञातून धनुष्यबाणांसह जन्मलेला, तेजस्वी आणि सोमकांचा महान रथी आहे.
यस्मिन्संजायमाने हि वागुवाचाशरीरिणी। एष मृत्युश्च शिष्यश्च भारद्वाजस्य जायते
त्याच्या जन्मावेळी एक अदृश्य वाणी झाली होती – ‘हा भारद्वाजपुत्राचा शत्रू आणि शिष्य होईल.’
स्वसा तस्य तु वेद्याश्च जाता तस्मिन्महामखे। स्त्रीरत्नमसितापाङ्गी श्यामा नीलोत्पलद्युतिः
त्याच्याच वेळी, त्या महान यज्ञात त्याची बहीणही जन्मली – काळ्या डोळ्यांची, निळ्या कमळासारखी तेजस्वी, स्त्रियांमध्ये रत्न.
तां यज्ञसेनस्य सुतां द्रौपदीं परमां स्त्रियम्। गच्छामस्तत्र वै द्रष्टुं तं चैवास्याः स्वयंवरम्
आम्ही तिथे यज्ञसेनाच्या कन्या द्रौपदीला आणि तिच्या स्वयंवराला पाहण्यासाठी चाललो आहोत.
राजानो राजपुत्राश्च यज्वानो भूरिदक्षिणाः। स्वाध्यायवन्तः शुचयो महात्मानो धृतव्रताः
राजे, राजपुत्र, यज्ञ करणारे, दानशूर, वेदपठण करणारे, शुद्ध, महात्मा आणि व्रतस्थ असे अनेकजण तिथे येणार आहेत.
तरुणा दर्शनीयाश्च बलवन्तो दुरासदाः। महारथाः कृतास्त्राश्च समेष्यन्तीह भूमिपाः
ते सर्व तरुण, देखणे, बलवान, पराक्रमी, मोठे रथी आणि शस्त्रविद्येत निपुण असे राजे तिथे एकत्र येतील.
ते तत्र विविधं दानं विजयार्थं नरेश्वराः। प्रदास्यन्ति धनं गाश्च भक्ष्यभोज्यानि सर्वशः
तेथे ते राजे विजयासाठी विविध प्रकारची दाने देतील – धन, गायी, आणि सर्व प्रकारचे खाण्याचे पदार्थ.
प्रतिलप्स्यामहे सर्वं दृष्ट्वा कृष्णां स्वयंवरे। यं च सा क्षत्रियं रङ्गे कुमारी वरयिष्यति
आम्ही कृष्णेच्या स्वयंवरात सर्व काही पाहू, आणि त्या कुमारिकेने रंगभूमीत कोणत्या क्षत्रियाला वर म्हणून निवडले तेही पाहू.
तदा वैतालिकाश्चैव नर्तकाः सूतमागधाः। निबोधकाश्च देशेभ्यः समेष्यन्ति महाबलाः
त्या वेळी, वेदपाठ करणारे, नर्तक, सूत, मागध आणि विविध प्रदेशांतील घोषक, हे सर्व बलवान लोक तिथे एकत्र येतील.
एतत्कौतूहलं तत्र दृष्ट्वा वै प्रतिगृह्य च। सहास्माभिर्महात्मानो मात्रा सह निवत्स्यथ
तिथे हे कुतूहल पाहून आणि स्वीकारून, तुम्ही महानुभावांनी तुमच्या आईसोबत आमच्याकडेच राहावे.
दर्शनीयांश्च वः सर्वानेकरूपानवस्थितान्। समीक्ष्य कृष्मा वरयेत्संगत्यान्यतमं पतिम्
तुम्ही सर्वजण देखणे, वेगवेगळ्या रूपात एकत्र उभे असताना, कृष्णा तुम्हा सर्वांना पाहून, त्यातल्या कोणालातरी पती म्हणून निवडेल.
अयमेकश्च वो भ्राता दर्शनीयो महाभुजः। नियुध्यमानो विजयेत्संगत्य द्रविणं महत्
हा तुमचा भाऊ देखण्या आणि बलवान बाहूचा आहे; तो स्पर्धा करेल आणि जिंकेल, आणि सर्वांनी मिळून मोठे धन मिळवाल.
परमं भो गमिष्यामो द्रष्टुं तत्र स्वयंवरम्। द्रौपदीं यज्ञसेनस्य कन्यां तस्यास्तथोत्सवम्
हे श्रेष्ठांनो, आपण तिथे यज्ञसेनाची कन्या द्रौपदी हिच्या स्वयंवराचा सोहळा पाहायला जाऊ.
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः। समैरुदङ्मुकैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं च भारत
पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्यांनी आईला पुढे करून, उत्तर दिशेला ठरवलेल्या मार्गाने एकत्र निघाले, हे भारत.
अहोरात्रेणाभ्यगच्छन्पाञ्चालनगरं प्रति। अभ्याजग्मुर्लोकनदीं गङ्गां भागीरथीं प्रति
एक दिवस-रात्र होताच, ते पाञ्चालांच्या नगरीजवळ पोहोचले आणि जगातील पवित्र गंगा, भागीरथी नदीपर्यंत आले.
चन्द्रास्तमयवेलायामर्धरात्रसमागमे। वारि चैवानुमज्जन्तस्तीर्थं सोमाश्रयायणम्
चंद्रास्ताचा काळ, म्हणजे मध्यरात्री, ते त्या पवित्र स्थळी, सोमाच्या आश्रयासाठी, पाण्यात उतरले.
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गायां पाण्डुनन्दनाः।। उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनञ्जयः
पांडुपुत्र वाघासारखे गंगेच्या काठी पोहोचले; त्यात धनंजयाने मशाल उंचावून सर्वांच्या पुढे गेला.
प्रकाशार्थं ययौ तत्र रक्षार्थं च महारथः।। तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडयन् स्त्रियः
प्रकाश आणि रक्षणासाठी तो महाबली तिथे गेला; त्या सुंदर, एकांत गंगाजलात काही स्त्रिया खेळत होत्या.
शब्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम्। तेन शब्देन चाविष्टश्चुक्रोध बलवद्बली
त्यांनी नदीकडे येणाऱ्या त्या स्त्रियांचा आवाज ऐकला; त्या आवाजाने त्रासून तो बलवान खूपच रागावला.
स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परन्तपान्। विष्फारयन्धनुर्घोरमिदं वचनमब्रवीत्
पांडवांना त्यांच्या आईसोबत तिथे पाहून, शत्रूंना जाळणाऱ्या त्याने आपले भयंकर धनुष्य ताणले आणि असे बोलला:
सन्ध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या। अशीतिभिर्लवैर्हीनं तन्मुहूर्तं प्रचक्षते
रात्रीच्या सुरुवातीला भयंकर संध्या येते; ती वेळ ऐंशी लवांनी कमी असते, तिला मुहूर्त म्हणतात.
विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम्। शेषमन्यन्मनुष्याणां कर्मचारेषु वै स्मृतम्
ती वेळ यक्ष, गंधर्व आणि राक्षस यांच्या मुक्त संचारासाठी दिलेली आहे; उरलेला काळ माणसांच्या कृत्यांसाठी मानला जातो.
लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान्। उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह बालिशान्
लोभापोटी या वेळेत भटकणाऱ्या माणसांना, राक्षस आणि मूर्खांसोबत पकडून बांधले जाते.
अतो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं ब्रह्मविदो जनाः। गर्हयन्ति नरान्सर्वान्बलस्थान्नृपतीनपि
म्हणून रात्री पाणी घेणाऱ्यांना, ते वेदज्ञ असले तरी, सर्व लोक आणि अगदी बलाढ्य राजेही निंदतात.
आराच्च तिष्ठतास्माकं समीपं नोपसर्पत। कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम्
आमच्यापासून दूर राहा, जवळ येऊ नका; मी भागीरथीच्या पाण्याजवळ आलोय, हे तुम्हाला कसे कळत नाही?
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम्। अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुबेरस्य प्रियः सखा
मी अंगारपर्ण नावाचा गंधर्व आहे, माझ्या स्वतःच्या बळावर उभा आहे; मी गर्विष्ठ, मत्सरी आणि कुबेराचा प्रिय मित्र आहे.
अङ्गारपर्णमित्येवं ख्यातं चेदं वनं मम। अनुगङ्गं चरन्कामांश्चित्रं यत्र रमाम्यहम्
माझे नाव अंगारपर्ण म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि हे जंगल माझेच आहे; गंगेच्या काठी मनसोक्त भटकत मी येथे अनेक प्रकारे आनंद घेतो.