श्रुत्वा तु वचनं तेषां यज्ञसेनो महामतिः। यथा तज्जनकः शोचेदौरसस्य विनाशे
त्यांच्या त्या शब्दांनी यज्ञसेन हा बुद्धिमान राजा अगदी आपल्या मुलाच्या मृत्यूवर जसा बाप शोक करतो, तसाच दुःखी झाला.
तथाऽतप्यत वै राजा पाण्डवानां विनाशने। समाहूय प्रकृतयः सहिताः सर्वनागरैः
पांडवांचा विनाश ऐकून राजा फारच व्यथित झाला; त्याने आपल्या सर्व मंत्र्यांना आणि नगरातील लोकांना बोलावले.
कारुण्यादेव पाञ्चालः प्रोवाचेदं वचस्तदा
त्या वेळी पाञ्चाल राजाने करुणेने हे शब्द उच्चारले.
चिन्तयामि दिवारात्रमर्जुनं प्रति बान्धवाः। भ्रातृभिः सहितो मात्रा सोऽदह्यत हुताशने
मी दिवस-रात्र अर्जुनाची आणि त्याच्या भावंडांची काळजी करत असतो; ते आपल्या आईसह आगीत जळून गेले.
किमाश्चर्यमितो लोके कालो हि दुरतिक्रमः। मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं करिष्यामि सांप्रतं
या जगात काय आश्चर्य आहे? कारण काळ कोणालाही टाळता येत नाही. आता माझं वचन लोकांसमोर खोटं ठरलं, मी आता काय करू?
अन्तर्गतेन दुःखेन दह्यमानो दिवानिशम्। याजोपयाजौ सत्कृत्य याचितौ तौ मयाऽनघौ
मनातल्या दुःखाने दिवस-रात्र जळत असताना, मी याज आणि उपयाज या निष्पाप ऋषींचा सन्मानपूर्वक शोध घेतला.
भारद्वाजस्य हन्तारं देवीं चाप्यर्जुनस्य वै। लोकस्तद्वेद यच्चापि तथा याजेन मे श्रुतम्
मी याज आणि उपयाज यांना भारद्वाजाच्या शत्रूला आणि अर्जुनाच्या शत्रू असलेल्या देवीला मारण्याची विनंती केली; हे सर्व जग जाणतं, आणि हे मी याजकडून ऐकलं आहे.
याजेन पुत्रकामीयं हुत्वा चोत्पादिताविमौ। धृष्टद्युम्नश्च कृष्णा च मम तुष्टिकरावुभौ
मुलासाठी इच्छित मी याजासोबत यज्ञ केला आणि त्यातून हे दोघे—धृष्टद्युम्न आणि कृष्णा—माझ्या आनंदासाठी जन्मले.
किं करिष्यामि ते नष्टाः पाण्डवाः पृथया सह
मी आता काय करू? पांडव आणि पृथाही हरवले आहेत.
दृष्ट्वा शोचन्तमत्यर्थं पाञ्चालमिदमब्रवीत्। पुरोधाः सत्वसंपन्नः सम्यग्विद्याविशेषवित्
राजा पाञ्चालाला खूप शोक करताना पाहून, सद्गुणी आणि विद्वान पुरोहिताने त्याला हे सांगितले.
वृद्धानुशासने सक्ताः पाण्डवा धर्मचारिणः। तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम्
पांडव हे वडीलधाऱ्यांच्या आज्ञेत राहणारे आणि धर्माचरण करणारे आहेत; असे लोक कधीही नष्ट होत नाहीत किंवा पराभूत होत नाहीत.
मया दृष्टमिदं सत्यं शृणु त्वं मनुजाधिप। ब्राह्मणैः कथितं सत्यं वेदेषु च मया श्रुतम्
हे सत्य मी स्वतः पाहिलं आहे—हे ऐका, राजन; ब्राह्मणांनी मला हे सत्य सांगितलं आहे आणि वेदांतही मी हे ऐकलं आहे.
बृहस्पतिमतेनाथ पौलोम्या च पुरा श्रुतम्। नष्ट हन्द्रो बिसग्रन्थ्यामुपश्रुत्या हि दर्शितः
पूर्वी बृहस्पतीच्या मताने आणि पौलोमीच्या कथेत मी ऐकलं आहे—बिसाच्या देठात हरवलेला चंद्र उपश्रुतीने सापडला होता.
उपश्रुतिर्महाराज पाण्डवार्थे मया श्रुता। यत्रकुत्रापि जीवन्ति पाण्डवास्ते न संशयः
महामना राजन, पांडवांच्या बाबतीत मी उपश्रुतीने ऐकलं आहे—पांडव कुठेही असले तरी ते जिवंत आहेत, याबद्दल शंका नाही.
मया दृष्टानि लिङ्गानि इहैवैष्यन्ति पाण्डवाः। यन्निमित्तमिहायान्ति तच्छृणुष्व नराधिप
मी काही चिन्हं पाहिली आहेत की पांडव इथे येणार; राजन, ते का येणार हे कारण तू ऐक.
स्वयंवरः क्षत्रियाणां कन्यादाने प्रदर्शितः। स्वयंवरस्तु नगरे घुष्यतां राजसत्तम
क्षत्रियांमध्ये कन्यादानासाठी स्वयंवर जाहीर केला आहे; राजसत्तम, नगरात स्वयंवराची घोषणा कर.
यत्र वा निवसन्तस्ते पाण्डवाः पृथया सह। दूरस्था वा समीपस्था स्वर्गस्था वाऽपि पाण्डवाः
पांडव पृथेसह कुठेही राहत असोत—दूर असोत, जवळ असोत, किंवा अगदी स्वर्गात असोत—
श्रुत्वा स्वयंवरं राजन्समेष्यन्ति न संशयः। तस्मात्स्वयंवरो राजन्घुष्यतां मा चिरं कृथाः
राजन, स्वयंवराची बातमी ऐकली की ते नक्की येतील—यात शंका नाही; म्हणून, स्वयंवराची घोषणा लवकर कर, उशीर करू नको.
श्रुत्वा पुरोहितेनोक्तं पाञ्चालः प्रीतिमांस्तदा। घोषयामास नगरे द्रौपद्यास्तु स्वयंवरम्
पुरोहिताने सांगितलेले शब्द ऐकून, त्या वेळी पाञ्चाळराजा अत्यंत आनंदी झाला आणि त्याने शहरात द्रौपदीच्या स्वयंवराची घोषणा केली.
पुष्यमासे तु रोहिण्यां शुक्लपक्षे शुभे तिथौ। दिवसैः पञ्चसप्तत्या भविष्यति न संशयः
पुष्य महिन्यात, रोहिणी नक्षत्रावर, शुक्ल पक्षातील शुभ तिथीला, पंच्याहत्तर दिवसांनी हे स्वयंवर नक्कीच होईल—याबद्दल काहीही शंका नाही.
देवगन्धर्वयक्षाश्च ऋषयश्च तपोधनाः। स्वयंवरं द्रष्टुकामा गच्छन्त्येव न संशयः
देव, गंधर्व, यक्ष आणि तपस्वी ऋषी, हे सर्वजण द्रौपदीचे स्वयंवर पाहण्यासाठी निघाले आहेत—यात काहीच शंका नाही.
तव पुत्रा महात्मानो दर्शनीयो विशेषतः। यदृच्छया सा पाञ्चाली गच्छेद्वान्यतमं पतिम्
तुझे पुत्र महान आणि विशेष आकर्षक आहेत; त्या पाञ्चाळीला ज्या योगे कोणत्याही एकाला पती म्हणून निवडावेसे वाटेल.
को हि जानाति लोकेषु प्रजापतिमतं शुभण्। तस्मात्सपुत्रा गच्छेथा यदि ब्राह्मणि रोचते
या जगात कोणाला प्रजापतीची इच्छा माहीत आहे, हे शुभेच्छुक? म्हणून, तुला आवडत असेल तर, पुत्रांसह तिथे जा, हे ब्राह्मण.
नित्यकालं सुभिक्षास्ते पाञ्चालास्तु तपोधने। यज्ञसेनस्तु राजा स ब्रह्मण्यः सत्यसङ्गरः
पाञ्चाळ देशात नेहमीच तपस्व्यांसाठी भरपूर भिक्षा मिळते; आणि यज्ञसेन राजा ब्राह्मणप्रेमी आणि सत्यव्रती आहे.
ब्रह्मण्या नागराः सर्वे ब्राह्मणाश्चातिथिप्रियाः। नित्यकालं प्रदास्यन्ति आमन्त्रणमयाचितम्
त्या नगरातील सर्व लोक ब्राह्मणप्रेमी आहेत आणि ब्राह्मणांना पाहुण्यांचे स्वागत करायला आवडते; ते नेहमीच मागितलेले किंवा आमंत्रित केलेले सर्व काही देतात.
अहं च तत्र गच्छामि ममैभिः सह शिष्यकैः। एकसार्थाः प्रयाताः स्मो ब्राह्मण्या यदि रोचते
मीही माझ्या या शिष्यांसह तिथे जाणार आहे; आपण सर्वजण एकत्र जाऊ, तुला आवडत असेल तर, हे ब्राह्मण.
एतावदुक्त्वा वचनं ब्राह्मणो विरराम ह
असे म्हणून तो ब्राह्मण गप्प बसला.
एतच्छ्रुत्वा ततः सर्वे पाण्डवा भरतर्षभ। मनसा द्रौपदीं जग्मुरनङ्गशरपीडिताः
हे ऐकून, भरतवंशातील वाघ पांडव सर्वजण मनाने द्रौपदीकडे ओढले गेले, जणू प्रेमबाणांनी विद्ध झाले.
ततस्तां रजनीं राजञ्छल्यविद्धा इवाभवन्। सर्वे चास्वस्थमनसो बभूवुस्ते महाबलाः
त्या रात्री, राजन, ते सर्व महाबलवान जण जणू शल्यांनी विद्ध झाले होते; त्यांचे मन अस्वस्थ झाले होते.
ततः कुन्ती सुतान्दृष्ट्वा सर्वांस्तद्गतचेतसः। युधिष्ठिरमुवाचेदं वचनं सत्यवादिनी
कुंतीने पाहिले की तिच्या सर्व पुत्रांचे मन तिकडेच लागले आहे, तेव्हा ती नेहमी सत्य बोलणारी युधिष्ठिराला म्हणाली—