अमोक्षणीयं दैवं हि भावि मत्वा महामतिः। तथा तत्कृतवान्द्रोण आत्मकीर्त्यनुरक्षणात्
भविष्य टाळता येत नाही हे जाणून आणि स्वतःचे कीर्ती जपण्यासाठी, ड्रोणाने तसेच केले.
श्रुत्वा जतुगृहे वृत्तं ब्राह्मणाः संशितव्रताः। पाञ्चालराजं द्रुपदमिदं वचनमब्रुवन्
जटुगृहातील घडामोडी ऐकून, निश्चयाने व्रत पाळणाऱ्या ब्राह्मणांनी पांचाळराज डुपदाला हे सांगितले.
धार्तराष्ट्राः सहामात्या मन्त्रयित्वा परस्परम्। पाण्डवानां विनाशाय मतिं चक्रुः सुदुष्कराम्
धृतराष्ट्रपुत्रांनी आपल्या मंत्र्यांसह एकत्र चर्चा करून, पांडवांचा नाश करण्याचा अत्यंत दुष्ट कट रचला.
दुर्योधनेन प्रहितः पुरोचन इति श्रुतः। वारणावतमासाद्य कृत्वा जतुगृहं महत्
दु:शासनाने पाठविलेला पुरोचन, असे ऐकले जाते, वारणावत येथे जाऊन मोठे जटुगृह बांधले.
तस्मिन्गृहे सुविस्रब्धान्पाण्डवान्पृथया सह। अर्धरात्रे महाराज दग्धवानतिदुर्मतिः
त्या घरात, पांडव आणि कुंती पूर्णपणे निष्काळजी असताना, त्या दुष्टाने मध्यरात्री आग लावली, हे राजन.
तेनाग्निना स्वयं चापि दग्धः क्षुद्रो नृशंसवत्। एतच्छ्रुत्वा सुसंहृष्टो धृतराष्ट्रः सबान्धवः
त्या आगीत तो नीच आणि निर्दयी पुरोचनही जळून मेला; हे ऐकून धृतराष्ट्र आणि त्याचे नातेवाईक फार आनंदले.
अल्पशोकः प्रहृष्टात्मा शशास विदुरं तदा। पाण्डवानां महाप्राज्ञ कुरु पिण्डोदकक्रियाम्
त्याला फारसा शोक झाला नाही, उलट तो आनंदी मनाने विदुराला म्हणाला, 'हे बुद्धिमान, पांडवांचे श्राद्धकर्म कर.'
अहो विधिवशादेव गतास्ते यमसादनम्। इत्युक्त्वा प्रारदत्तत्र धृतराष्ट्रः सबान्धवः
'अहो, नियतीच्या आधीन होऊन ते यमाच्या लोकात गेले,' असे म्हणून धृतराष्ट्र आणि त्याचे नातेवाईक तिथे पिंडदान करू लागले.
श्रुत्वा भीष्मेण विदुरः कृतवानौर्ध्वदेहिकम्। पाण्डवानां विनाशाय कृतं कर्म दुरात्मना
भीष्माकडून ऐकून विदुराने अंतिम संस्कार केले, कारण पांडवांच्या नाशासाठी दुष्ट कृत्य घडले होते.
एतत्कार्यस्य कर्ता तु न दृष्टो न श्रुतः पुरा। एतद्वृत्तं महाभाग पाण्डवान्प्रति नः श्रुतम्
या कृत्याचा करणारा पूर्वी कधीही दिसला किंवा ऐकला नव्हता; पांडवांबद्दल आम्हाला हेच कळले, हे भाग्यवान.
श्रुत्वा तु वचनं तेषां यज्ञसेनो महामतिः। यथा तज्जनकः शोचेदौरसस्य विनाशे
त्यांच्या त्या शब्दांनी यज्ञसेन हा बुद्धिमान राजा अगदी आपल्या मुलाच्या मृत्यूवर जसा बाप शोक करतो, तसाच दुःखी झाला.
तथाऽतप्यत वै राजा पाण्डवानां विनाशने। समाहूय प्रकृतयः सहिताः सर्वनागरैः
पांडवांचा विनाश ऐकून राजा फारच व्यथित झाला; त्याने आपल्या सर्व मंत्र्यांना आणि नगरातील लोकांना बोलावले.
कारुण्यादेव पाञ्चालः प्रोवाचेदं वचस्तदा
त्या वेळी पाञ्चाल राजाने करुणेने हे शब्द उच्चारले.
चिन्तयामि दिवारात्रमर्जुनं प्रति बान्धवाः। भ्रातृभिः सहितो मात्रा सोऽदह्यत हुताशने
मी दिवस-रात्र अर्जुनाची आणि त्याच्या भावंडांची काळजी करत असतो; ते आपल्या आईसह आगीत जळून गेले.
किमाश्चर्यमितो लोके कालो हि दुरतिक्रमः। मिथ्याप्रतिज्ञो लोकेषु किं करिष्यामि सांप्रतं
या जगात काय आश्चर्य आहे? कारण काळ कोणालाही टाळता येत नाही. आता माझं वचन लोकांसमोर खोटं ठरलं, मी आता काय करू?
अन्तर्गतेन दुःखेन दह्यमानो दिवानिशम्। याजोपयाजौ सत्कृत्य याचितौ तौ मयाऽनघौ
मनातल्या दुःखाने दिवस-रात्र जळत असताना, मी याज आणि उपयाज या निष्पाप ऋषींचा सन्मानपूर्वक शोध घेतला.
भारद्वाजस्य हन्तारं देवीं चाप्यर्जुनस्य वै। लोकस्तद्वेद यच्चापि तथा याजेन मे श्रुतम्
मी याज आणि उपयाज यांना भारद्वाजाच्या शत्रूला आणि अर्जुनाच्या शत्रू असलेल्या देवीला मारण्याची विनंती केली; हे सर्व जग जाणतं, आणि हे मी याजकडून ऐकलं आहे.
याजेन पुत्रकामीयं हुत्वा चोत्पादिताविमौ। धृष्टद्युम्नश्च कृष्णा च मम तुष्टिकरावुभौ
मुलासाठी इच्छित मी याजासोबत यज्ञ केला आणि त्यातून हे दोघे—धृष्टद्युम्न आणि कृष्णा—माझ्या आनंदासाठी जन्मले.
किं करिष्यामि ते नष्टाः पाण्डवाः पृथया सह
मी आता काय करू? पांडव आणि पृथाही हरवले आहेत.
दृष्ट्वा शोचन्तमत्यर्थं पाञ्चालमिदमब्रवीत्। पुरोधाः सत्वसंपन्नः सम्यग्विद्याविशेषवित्
राजा पाञ्चालाला खूप शोक करताना पाहून, सद्गुणी आणि विद्वान पुरोहिताने त्याला हे सांगितले.
वृद्धानुशासने सक्ताः पाण्डवा धर्मचारिणः। तादृशा न विनश्यन्ति नैव यान्ति पराभवम्
पांडव हे वडीलधाऱ्यांच्या आज्ञेत राहणारे आणि धर्माचरण करणारे आहेत; असे लोक कधीही नष्ट होत नाहीत किंवा पराभूत होत नाहीत.
मया दृष्टमिदं सत्यं शृणु त्वं मनुजाधिप। ब्राह्मणैः कथितं सत्यं वेदेषु च मया श्रुतम्
हे सत्य मी स्वतः पाहिलं आहे—हे ऐका, राजन; ब्राह्मणांनी मला हे सत्य सांगितलं आहे आणि वेदांतही मी हे ऐकलं आहे.
बृहस्पतिमतेनाथ पौलोम्या च पुरा श्रुतम्। नष्ट हन्द्रो बिसग्रन्थ्यामुपश्रुत्या हि दर्शितः
पूर्वी बृहस्पतीच्या मताने आणि पौलोमीच्या कथेत मी ऐकलं आहे—बिसाच्या देठात हरवलेला चंद्र उपश्रुतीने सापडला होता.
उपश्रुतिर्महाराज पाण्डवार्थे मया श्रुता। यत्रकुत्रापि जीवन्ति पाण्डवास्ते न संशयः
महामना राजन, पांडवांच्या बाबतीत मी उपश्रुतीने ऐकलं आहे—पांडव कुठेही असले तरी ते जिवंत आहेत, याबद्दल शंका नाही.
मया दृष्टानि लिङ्गानि इहैवैष्यन्ति पाण्डवाः। यन्निमित्तमिहायान्ति तच्छृणुष्व नराधिप
मी काही चिन्हं पाहिली आहेत की पांडव इथे येणार; राजन, ते का येणार हे कारण तू ऐक.
स्वयंवरः क्षत्रियाणां कन्यादाने प्रदर्शितः। स्वयंवरस्तु नगरे घुष्यतां राजसत्तम
क्षत्रियांमध्ये कन्यादानासाठी स्वयंवर जाहीर केला आहे; राजसत्तम, नगरात स्वयंवराची घोषणा कर.
यत्र वा निवसन्तस्ते पाण्डवाः पृथया सह। दूरस्था वा समीपस्था स्वर्गस्था वाऽपि पाण्डवाः
पांडव पृथेसह कुठेही राहत असोत—दूर असोत, जवळ असोत, किंवा अगदी स्वर्गात असोत—
श्रुत्वा स्वयंवरं राजन्समेष्यन्ति न संशयः। तस्मात्स्वयंवरो राजन्घुष्यतां मा चिरं कृथाः
राजन, स्वयंवराची बातमी ऐकली की ते नक्की येतील—यात शंका नाही; म्हणून, स्वयंवराची घोषणा लवकर कर, उशीर करू नको.
श्रुत्वा पुरोहितेनोक्तं पाञ्चालः प्रीतिमांस्तदा। घोषयामास नगरे द्रौपद्यास्तु स्वयंवरम्
पुरोहिताने सांगितलेले शब्द ऐकून, त्या वेळी पाञ्चाळराजा अत्यंत आनंदी झाला आणि त्याने शहरात द्रौपदीच्या स्वयंवराची घोषणा केली.
पुष्यमासे तु रोहिण्यां शुक्लपक्षे शुभे तिथौ। दिवसैः पञ्चसप्तत्या भविष्यति न संशयः
पुष्य महिन्यात, रोहिणी नक्षत्रावर, शुक्ल पक्षातील शुभ तिथीला, पंच्याहत्तर दिवसांनी हे स्वयंवर नक्कीच होईल—याबद्दल काहीही शंका नाही.