तथा सत्यं समाख्याहि जिहीर्षाम्याश्रमादिमाम्। स मन्युस्तत्र हृदयं प्रदहन्निव तिष्ठति
"मग सत्य सांग, कारण मी तिला आश्रमातून घेऊन जाण्याचा विचार करतो. माझ्या मनात राग जणू जाळतो आहे."
मत्पूर्वभार्यां यदिमां भृगुराप सुमध्यमाम्। `असंमतमिदं मेऽद्य हरिष्याम्याश्रमादिमाम्
"जर भृगुने माझ्या संमतीशिवाय माझ्या पूर्वीच्या पतिव्रता स्त्रीला, या सुंदर कटी असलेल्या स्त्रीला घेतले असेल, तर आज मी तिला आश्रमातून घेऊन जाईन."
एवं रक्षस्तमामन्त्र्य ज्वलितं जातवेदसम्। शङ्कमानं भृगोर्भार्यां पुनःपुनरपृच्छत
अशा प्रकारे, राक्षसाने त्या ज्वलंत जातवेदाला पुन्हा पुन्हा विचारले, कारण त्याच्या मनात शंका होती की ही भृगुची पत्नी आहे की नाही.
त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यदा। साक्षिवत्पुण्यपापेषु सत्यं ब्रूहि कवे वचः
"अग्ने, तू सर्व प्राण्यांच्या अंतर्यामी वास करतोस; पुण्य आणि पापाचा साक्षीदार आहेस, म्हणून हे कवी, सत्य सांग."
मत्पूर्वभार्याऽपहृता भृगुणाऽनृतकारिणा। सेयं यदि तथा मे त्वं सत्यमाख्यातुमर्हसि
"माझ्या पूर्वीच्या पत्नीला भृगुने खोटेपणाने घेतले आहे. जर हे खरं असेल, तर तू मला सत्य सांगायलाच हवं."
श्रुत्वा त्वत्तो भृगोर्भार्यां हरिष्याम्याश्रमादिमाम्। जातवेदः पश्यतस्ते वद सत्यां गिरं मम
"तू सांगितलंस की ती भृगुची पत्नी आहे, हे ऐकून मी तिला आश्रमातून घेऊन जाईन. हे जातवेद, माझ्यासाठी सत्य बोल."
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा सप्तार्चिर्दुःखितोऽभवत्। `सत्यं वदामि यदि मे शापः स्याद्ब्रह्मवित्तमात्
त्याची ही वचने ऐकून, सात ज्वाळांचा अग्नी दुःखी झाला, 'मी सत्य बोललो तर ब्रह्मज्ञानीचा शाप मला मिळेल.'
असत्यं चेदहं ब्रूयां पतिष्ये नरकान्ध्रुवम्।' भीतोऽनृताच्च शापाच्च भृगोरित्यब्रवीच्छनैः
'आणि जर मी खोटं बोललो, तर मी नक्की नरकात जाईन.' खोटं बोलण्याच्या आणि शापाच्या भीतीने, तो हळूच म्हणाला, 'ती भृगुची आहे.'
त्वया वृता पुलोमेयं पूर्वं दानवनन्दन। किं त्वियं विधिना पूर्वं मन्त्रवन्न वृता त्वया
तू पूर्वी पुलोमाची कन्या निवडली होतीस, दानवकुमार. पण ती तुला विधीपूर्वक, योग्य मंत्रांनी निवडली होती का?
पित्रा तु भृगवे दत्ता पुलोमेयं यशस्विनी। ददाति न पिता तुभ्यं वरलोभान्महायशाः
पुलोमाची ही तेजस्विनी कन्या तिच्या वडिलांनी भृगुला दिली; तिचे वडील, मोठ्या कीर्तीचे, तुला ती लोभापोटी दिली नाहीत.
अथेमां वेददृष्टेन कर्मणा विधिपूर्वकम्। भार्यामृषिर्भृगुः प्राप मां पुरस्कृत्य दानव
मग वेदांनी सांगितलेल्या विधीने, सर्व नियम पाळून, भृगु ऋषींनी मला साक्ष ठेवून तिला पत्नी म्हणून मिळवली.
सेयमित्यवगच्छामि नानृतं वक्तुमुत्सहे। नानृतं हि सदा लोके पूज्यते दानवोत्तम
हेच सत्य मला माहीत आहे; मी खोटं बोलू शकत नाही. कारण या जगात, दानवश्रेष्ठा, नेहमीच सत्याचाच सन्मान होतो.
अग्नेरथ वचः श्रुत्वा तद्रक्षः प्रजहार ताम्। ब्रह्मन्वराहरूपेण मनोमारुतरंहसा
अग्नीचे शब्द ऐकून, त्या राक्षसाने ब्राह्मणाचा रूप घेऊन, मन आणि वाऱ्याच्या वेगाने तिला सोडून दिलं.
ततः स गर्भो निवसन्कुक्षौ भृगुकुलोद्वह। रोषान्मातुश्च्युतः कुक्षेश्च्यवनस्तेन सोऽभवत्
मग भृगुकुळातील त्या तेजस्विनीच्या गर्भात असलेला गर्भ, आईच्या रागामुळे पोटातून खाली पडला, म्हणून त्याला 'च्यवन' म्हणतात.
तं दृष्ट्वा मातुरुदराच्च्युतमादित्यवर्चसम्। तद्रक्षो भस्मसाद्भूतं पपात परिमुच्य ताम्
आईच्या पोटातून पडलेला, सूर्यासारखा तेजस्वी असलेला त्याला पाहून, तो राक्षस राख होऊन खाली कोसळला आणि तिला मुक्त केला.
सा तमादाय सुश्रोणी ससार भृगुनन्दनम्। च्यवनं भार्गवं पुत्रं पुलोमा दुःखमूर्च्छिता
सुंदर नितंब असलेल्या पुलोमाने, भृगुपुत्र च्यवनाला उचलून घेतलं आणि दुःखाने व्याकुळ होऊन पळून गेली.
तां ददर्श स्वयं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः। रुदतीं बाष्पपूर्णाक्षीं भृगोर्भार्यामनिन्दिताम्
सर्व लोकांचे पितामह ब्रह्मदेवांनी स्वतः तिला पाहिलं—भृगुची निष्कलंक पत्नी, डोळ्यात अश्रू भरून रडताना.
सान्त्वयामास भगवान्वधूं ब्रह्मा पितामहः। अश्रुबिन्दूद्भवा तस्याः प्रावर्तत महानदी
पितामह ब्रह्मदेवांनी त्या वधूला शांत केलं, आणि तिच्या अश्रूंपासून एक मोठी नदी निर्माण झाली.
आवर्तन्ती सृतिं तस्या भृगोः पत्न्यास्तपस्विनः। तस्या मार्गं सृतवतीं दृष्ट्वा तु सरितं तदा
ती नदी, भृगुच्या तपस्विनी पत्नीच्या मागे मागे वाहू लागली; तिचा मार्ग पाहून ती नदी तिथेच स्थिर झाली.
नाम तस्यास्तदा नद्याश्चक्रे लोकपितामहः। वधूसरेति भगवांश्च्यवनस्याश्रमं प्रति
मग सर्व लोकांचे पितामह ब्रह्मदेवांनी त्या नदीचं नाव 'वधूसरा' ठेवलं, कारण ती च्यवनाच्या आश्रमाकडे वाहू लागली.
स एवं च्यवनो जज्ञे भृगोः पुत्रः प्रतापवान्। तं ददर्श पिता तत्र च्यवनं तां च भामिनीम्। स पुलोमां ततो भार्यां पप्रच्छ कुपितो भृगुः
अशा प्रकारे भृगुंचा पराक्रमी पुत्र च्यवन जन्माला आला; तिथे त्याच्या वडिलांनी च्यवन आणि तेजस्विनी पुलोमा हिला पाहिलं, आणि भृगु रागाने पत्नीला विचारू लागले.
केनासि रक्षसे तस्मै कथिता त्वं जिहीर्षवे। न हि त्वा वेद तद्रक्षो मद्भार्यां चारुहासिनीम्
तुला त्या राक्षसाला कोण दाखवलं, ज्याला तुला पळवायचं होतं? तो राक्षस तुला माझी पत्नी आहेस हे ओळखत नव्हता, हसऱ्या चेहऱ्याच्या सखी.
तत्त्वमाख्याहि तं ह्यद्य शप्तुमिच्छाम्यहं रुषा। बिभेति को न शापान्मे कस्य चायं व्यतिक्रमः
मला खरी गोष्ट सांग, कारण आज मी रागाने त्याला शाप देणार आहे; माझ्या शापाला कोण घाबरत नाही, आणि ही चूक कुणाची आहे?
अग्निना भगवंस्तस्मै रक्षसेऽहं निवेदिता। ततो मामनयद्रक्षः क्रोशन्तीं कुररीमिव
भगवंत, मला त्या राक्षसाला अग्नीने दाखवलं; मग तो राक्षस मला, मी कावळ्याप्रमाणे ओरडत असताना, पळवून नेला.
साऽहं तव सुतस्यास्य तेजसा परिमोक्षिता। भस्मीभूतं च तद्रक्षो मामुत्सृज्य पपात वै
तुझ्या या पुत्राच्या तेजामुळे मी मुक्त झाले; तो राक्षस राख होऊन मला सोडून खाली पडला.
इति श्रुत्वा पुलोमाया भृगुः परममन्युमान्। शशापाग्निमतिक्रुद्धः सर्वभक्षो भविष्यसि
पुलोमाच्या या गोष्टी ऐकून, भृगु अत्यंत संतापले आणि त्यांनी अग्नीला शाप दिला—'तू आता सर्वभक्षक होशील.'
शप्तस्तु भृगुणा वह्निः क्रुद्धो वाक्यमथाब्रवीत्। किमिदं साहसं ब्रह्मन्कृतवानसि मां प्रति
भृगुने शाप दिल्यावर, अग्नि रागाने म्हणाला, "ब्रह्मन्, हे काय घाईघाईने केलेस माझ्यावर?"
धर्मे प्रयतमानस्य सत्यं च वदतः समम्। पृष्टो यदब्रवं सत्यं व्यभिचारोऽत्र को मम
मी नेहमी धर्माने वागतो, आणि सत्यच बोलतो; विचारले असता मी जे सांगितले, तेही खरंच होते. मग माझा दोष काय आहे?
पृष्टो हिसाक्षीयः साक्ष्यं जानानोऽप्यन्यथा वदेत्। स पूर्वानात्मनः सप्त कुले हन्यात्तथाऽपरान्
कोणी साक्षीदार सत्य जाणूनही वेगळं बोलला, तर तो आपल्या सात पिढ्या आणि पुढच्या पिढ्यांनाही नष्ट करतो.
यश्च कार्यार्थतत्त्वज्ञो जानानोऽपि न भाषते। सोऽपि तेनैव पापेन लिप्यते नात्र संशयः
जो कार्यासाठीचं खरं जाणूनही बोलत नाही, तोही त्याच पापात अडकतो—यात शंका नाही.