वेत्रकीयगृहे सर्वे परिवार्य वृकोदरम्। विस्मयादभ्यगच्छन्त भीमं भीमपराक्रमम्
सर्वांनी विटकरीच्या घरात वृषोदराला वेढा घातला आणि भयंकर सामर्थ्य असलेल्या भीमाजवळ ते आश्चर्याने आले.
न वै न संभवेत्सर्वं ब्राह्मणेषु महात्मसु। इति सत्कृत्य तं पौराः परिवव्रुः समन्ततः
महान आत्मा असलेल्या ब्राह्मणांकडून काहीही अशक्य नाही, असे मानून, नगरातील लोकांनी त्याचा सन्मान केला आणि सर्व बाजूंनी त्याला घेरले.
अयं त्राता हि खेदानां पितेव परमार्थतः। अस्य शुश्रूषवः पादौ परिचर्य उपास्महे
हा खरोखरच सर्व दुःखांचा निवारण करणारा आहे, जसा खरा अर्थाने वडील असतो. त्याची सेवा करण्याची इच्छा ठेवून आम्ही त्याचे पाय पूजतो.
पशुमद्दधिमनच्चास्य वारं भक्तमुपाहरन्। तस्मिन्हते ते पुरुषा भीताः समनुबोधनाः
त्याला वारंवार मांस, दही आणि भात असे जेवण आणून दिले. पण त्या वधेनंतर ते लोक घाबरलेले आणि अस्वस्थ झाले.
ततः संप्राद्रवन्पार्थाः सह मात्रा परन्तपाः। आगच्छन्नेकचक्रां ते गाण्डवाः संशितव्रताः
मग पार्थ आणि त्यांची आई सर्वजण निघून गेले; ते गांधारवंशीय, दृढ व्रती, एकचक्रा नगरीकडे गेले.
वैदिकाध्ययने युक्ता जटिला ब्रह्मचारिणः। अवसंस्ते च तत्रापि ब्राह्मणस्य निवेशने। मात्रर सहैकचक्रायां दीर्घकालं सहोषिताः
वेदाध्ययनात मग्न, जटाधारी आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे, ते तिथेही ब्राह्मणाच्या घरी राहिले आणि आपल्या आईसह एकचक्रा नगरीत दीर्घकाळ वास्तव्य केले.
ब्राह्मण उवाच
ब्राह्मण म्हणाला:
ते तथा पुरुषव्याघ्रा निहत्य बकराक्षसम्। अत ऊर्ध्वं ततो ब्रह्मन्किमकुर्वत पाण्डवाः
त्या पुरूषसिंहांनी बक राक्षसाचा वध केल्यानंतर, पुढे पांडवांनी काय केले, हे ब्राह्मण?
तत्रैव न्यवसन्राजन्निहत्य बकराक्षसम्। अधीयानाः परं ब्रह्म ब्राह्मणस्य निवेशने
बक राक्षसाचा वध करून, ते तिथेच ब्राह्मणाच्या घरी राहू लागले आणि परम वेदाचे अध्ययन करू लागले.
ततः कतिपयाहस्य ब्राह्मणः संशितव्रतः। प्रतिश्रयार्थी तद्वेश्म ब्राह्मणस्याजगाम ह
काही दिवसांनी, एक दृढव्रती ब्राह्मण त्या ब्राह्मणाच्या घरी निवाऱ्याच्या शोधात आला.
स म्यक् पूजयित्वा तं विप्रं विप्रर्षभस्तदा। ददौ प्रतिश्रयं तस्मै सदा सर्वातिथिव्रतः
त्या वेळी, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने त्याचे योग्य स्वागत केले आणि सर्व पाहुण्यांची सेवा करण्याचा व्रत असलेल्या त्या ब्राह्मणाने त्याला निवारा दिला.
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे सह कुन्त्या नरर्षभाः। उपासाञ्चक्रिरे विप्रं कथयन्तं कथाः शुभाः
मग सर्व पांडव आणि कुंती, हे नरश्रेष्ठ, त्या ब्राह्मणाच्या सेवा करू लागले आणि तो शुभ गोष्टी सांगू लागला.
कथयामास देशांश्च तीर्थानि सरितस्तथा। राज्ञश्च विविधाश्चर्यान्देशांश्चैव पुराणि च
त्याने त्या प्रदेशांची, तीर्थांची, नद्यांची आणि राजांच्या विविध अद्भुत गोष्टींची, तसेच प्राचीन देशांचीही कथा सांगितली.
स तत्राकथयद्विप्रः कथान्ते जनमेजय। पञ्चालेष्वद्भुताकारं याज्ञसेन्याः स्वयंवरम्
कथांच्या शेवटी त्या ऋषीने जनमेजयाला पंचाळ देशात याज्ञसेनीच्या अद्भुत स्वयंवराची गोष्ट सांगितली.
धृष्टद्युम्नस्य चोत्पत्तिमुत्पत्तिं च शिखण्डिनः। अयोनिजत्वं कृष्णाया द्रुपदस्य महामखे
त्याने धृष्टद्युम्नाचा जन्म, शिखंडीचा जन्म, कृष्णेचा अनोखा जन्म आणि द्रुपदाच्या मोठ्या यज्ञाची कथा सांगितली.
तदद्भुततमं श्रुत्वा लोके तस्य महात्मनः। विस्तरेणैव पप्रच्छुः कथां ते पुरुषर्षभाः
त्या महात्म्याच्या अद्भुत गोष्टी ऐकून त्या श्रेष्ठ पुरुषांनी ती कथा सविस्तर सांगावी अशी विनंती केली.
कथं द्रुपदपुत्रस्य धृष्टद्युम्नस्य पावकात्। वेदीमध्याच्च कृष्णायाः संभवः कथमद्भुतः
द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न अग्नीतून कसा जन्मला आणि कृष्णेचा अद्भुत जन्म वेदीतून कसा झाला हे कसे घडले?
कथं द्रोणान्महेष्वासात्सर्वाण्यस्त्राण्यशिक्षत। `धृष्टद्युम्नो महेष्वासः कथं द्रोणस्य मृत्युदः।' कथं विप्र सखायौ तौ भिन्नौ कस्य कृतेन वा
धृष्टद्युम्न या महान धनुर्धराने द्रोणाकडून सर्व अस्त्रविद्या कशी शिकली आणि तो द्रोणाचा मृत्यू कसा झाला? हे ऋषी, ते दोघे मित्र कसे वेगळे झाले आणि त्याचे कारण काय होते?
एवं तैश्चोदितो राजन्स विप्रः पुरुषर्षभैः। कथयामास तत्सर्वं द्रौपदीसंभवं तदा
राजा, त्या श्रेष्ठ पुरुषांनी विचारल्यावर त्या ऋषीने त्या वेळी द्रौपदीच्या जन्माची संपूर्ण कथा सांगितली.
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः। भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः
गंगाद्वारावर मोठा पाऊस झाला आणि भरद्वाज नावाचा अत्यंत बुद्धिमान व नेहमीच कठोर व्रत करणारा ऋषी तिथे होता.
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम्। ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः
तो गंगेत स्नान करण्यासाठी गेला आणि तिथे त्याने आधीच आलेली, पवित्र अशी घृताची नावाची अप्सरा पाण्यात बुडालेली पाहिली.
तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा। अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे तदा
ती नदीच्या काठावर उभी असताना वाऱ्याने तिचे वस्त्र उडवले; तिला अशा अवस्थेत पाहून त्या ऋषीला तिची इच्छा झाली.
तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः। चिरस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे
त्या कुमार ब्रह्मचारी ऋष्याचे मन तिच्याकडे ओढले गेले; बराच वेळ गेल्यावर त्याचे वीर्य सांडले आणि ऋषीने ते गोळा केले.
ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः। अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः
त्यातून त्या बुद्धिमान ऋष्याला एक मुलगा झाला, ज्याचे नाव द्रोण ठेवले; त्याने वेद आणि सर्व वेदांग शिकले.
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः। तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः
भरद्वाजाचा एक मित्र होता, त्याचे नाव पृषत, तो राजा होता; त्यालाही त्या वेळी द्रुपद नावाचा मुलगा झाला.
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः। चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः
पृषताचा तो मुलगा नेहमी आश्रमात जाऊन द्रोणासोबत खेळत असे आणि अभ्यासही करत असे, जरी तो क्षत्रियांचा श्रेष्ठ होता.
ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत्। द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः
पृषत गेल्यावर त्याचा मुलगा द्रुपद राजा झाला; द्रोणाने राम सर्वांना धन देत आहे हे ऐकले.
वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत्। आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम
राम वनात निघाला तेव्हा भरद्वाजाचा मुलगा त्याला म्हणाला, 'हे द्विजश्रेष्ठ, मी द्रोण आहे, धन मिळवण्यासाठी आलो आहे, असे जाण.'
शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम्। अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु
आज माझ्याकडे फक्त शरीर उरले आहे; अस्त्रे किंवा माझे शरीर, ब्राह्मण, यापैकी एक निवड.
अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च। प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान्
तुम्ही मला सर्व अस्त्रे, त्यांचा संहार आणि सर्व अस्त्रांचा उपयोग शिकवावा.