गृध्रकङ्कबलच्छन्नं गोमायुगणसेवितम्। उग्रगन्धमचक्षुष्यं श्मशानमिव दारुणम्
गिधाडे आणि कावळ्यांनी उरलेले अवशेष झाकलेले, कोल्ह्यांच्या टोळ्यांनी भरलेले, तीव्र दुर्गंधीचे आणि भयंकर दिसणारे, जणू एखादे भयानक स्मशानच होते.
तं प्रविश्य महावृक्षं चिन्तयामास वीर्यवान्। यावन्न पश्यते रक्षो बकाभिख्यं बलोत्तरम्
त्या मोठ्या झाडात प्रवेश करून, तो पराक्रमी मनात विचार करू लागला — 'जोपर्यंत बका नावाचा, सर्वांपेक्षा बलवान राक्षस मला दिसत नाही, तोपर्यंत...'
आचितं विविधैर्भोज्यैरन्नैरुच्चावचैरिदम्। शकटं सूपसंपूर्णं यावद्द्रक्ष्यति राक्षसः
'हे गाडीतले अन्न आणि वेगवेगळ्या पदार्थांनी भरलेले आहे; जेव्हा पर्यंत राक्षस हे पाहत नाही...'
तावदेवेह भोक्ष्येऽहं दुर्लभं हि पुनर्भवेत्। विप्रकीर्येत सर्वं हि प्रयुद्धे मयि रक्षसा
'तोपर्यंत मी इथेच हे अन्न खाईन, कारण असे अन्न पुन्हा मिळणे कठीण आहे; कारण राक्षसाशी लढाई झाली तर सर्व काही विखुरले जाईल.'
अभोज्यं हि शवस्पर्शे निगृहीते बके भवेत्। स त्वेवं भीमकर्मा तु भीमसेनोऽभिलक्ष्य च
'जर बका मला पकडला, आणि मी मृतदेहाला स्पर्श केला, तर हे अन्न खाण्यायोग्य राहणार नाही.' असे विचार भीमसेन, भयंकर कृत्यांचा कर्ता, मनाशी करत होता.
उपविश्य विविक्तेऽन्नं भुङ्क्ते स्म परमं परः। तं ततः सर्वतोऽपश्यन्द्रुमानारुह्य नागराः
तो एकांत जागी बसून उत्तम अन्न खात होता; मग नगरातील लोक झाडांवर चढून सर्व बाजूंनी त्याच्याकडे पाहू लागले.
नारक्षो बलिमश्नीयादेवं बहु च मानवाः। भुङ्क्ते ब्राह्मणरूपेण बकोऽयमिति चाब्रुवन्
'कोणत्याही माणसाने राक्षसासाठी ठेवलेले अन्न खाऊ नये,' असे लोक म्हणू लागले, 'कारण बका ब्राह्मणाच्या रूपात हे अन्न खात आहे.'
स तं हसति तेजस्वी तदन्नमुपभुज्य च।' आसाद्य तु वनं तस्य रक्षसः पाण्डवो बली। आजुहाव ततो नाम्ना तदन्नमुपपादयन्
ते अन्न खाऊन तेजस्वी भीम हसला; मग त्या राक्षसाच्या जंगलात पोहोचून, बलवान पांडवाने त्याचे नाव घेऊन त्याला अन्न दिले.
ततः स राक्षसः क्रुद्धो भीमस्य वचनात्तदा। आजगाम सुसंक्रुद्धो यत्र भीमो व्यवस्थितः
मग भीमाच्या बोलण्यामुळे तो राक्षस प्रचंड रागावून, ज्या ठिकाणी भीम उभा होता तिथे मोठ्या संतापाने आला.
महाकायो महावेगो दारयन्निव मेदिनीम्। लोहिताक्षः करालश्च लोहितश्मश्रुमूर्धजः
तो विशाल शरीराचा, वेगाने धावणारा, जणू पृथ्वी फाडणारा, रक्तबंबाळ डोळ्यांचा, भयंकर आणि लाल केस व दाढी असलेला होता.
आकर्णाद्भिन्नवक्त्रश्च शङ्कुकर्णो विभीषणः। त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा संदश्य दशनच्छदम्
त्याचे तोंड कानापर्यंत फाटलेले, शंखासारखे कान, भीतीदायक रूप, कपाळावर तीन आठ्या, आणि दात घट्ट चावलेले होते.
भुञ्जानमन्नं तं दृष्ट्वा भीमसेनं स राक्षसः। विवृत्य नयने क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्
भीमसेन अन्न खाताना पाहून, तो राक्षस रागाने डोळे मोठे करून म्हणाला:
कोऽयमन्नमिदं भुङ्क्ते मदर्थमुपकल्पितम्। पश्यतो मम दुर्बुद्धिर्यियासुर्यमसादनम्
हा कोण आहे, जो माझ्यासाठी तयार केलेलं अन्न माझ्या डोळ्यांसमोर इतक्या बेजबाबदारपणे खातोय? मृत्यूला आमंत्रण देतोय असं वाटतं.
भीमसेनस्ततः श्रुत्वा प्रहसन्निव भारत। राक्षसं तमनादृत्य भुङ्क्त एव पराङ्मुखः
भीमसेनाने हे ऐकून, भारत, हसतच त्या राक्षसाकडे दुर्लक्ष केलं आणि पाठी फिरवून अन्न खायला सुरूवात ठेवली.
रवं स भैरवं कृत्वा समुद्यम्य करावुभौ। अभ्यद्रवद्भीमसेनं जिङांसुः पुरुषादकः
त्या नरभक्षक राक्षसाने भीषण गर्जना करत दोन्ही हात वर केले आणि भीमसेनावर तुटून पडला, त्याला मारण्याच्या इराद्याने.
तथापि परिभूयैनं प्रेक्षमाणो वृकोदरः। राक्षसं भुङ्क्त एवान्नं पाण्डवः परवीरहा
पण तरीही, अपमान सहन करत आणि राक्षसाकडे पाहत असतानाही, शत्रूंचा संहार करणारा पांडूचा पुत्र वृकोदर अन्न खाण्यातच मग्न राहिला.
अमर्षेण तु संपूर्णः कुन्तीपुत्रं वृकोदरम्। जघान पृष्ठे पाणिभ्यामुभाभ्यां पृष्ठतः स्थितः
रागाने भरून गेलेल्या त्या राक्षसाने कुंतीपुत्र वृकोदराच्या पाठीवर दोन्ही हातांनी जोरात मारले.
तथा बलवता भीमः पाणिभ्यां भृशमाहतः। नैवावलोकयामास राक्षसं भुङ्क्त एव सः
राक्षसाच्या प्रचंड ताकदीच्या हातांनी भीमावर जबरदस्त आघात झाला, तरीही त्याने मागे वळूनही पाहिलं नाही आणि अन्न खातच राहिला.
ततः स भूयः संक्रुद्धो वृक्षमादाय राक्षसः। ताडयिष्यंस्तदा भीमं पुनरभ्यद्रवद्बली
मग तो राक्षस आणखी संतापला, एक मोठं झाड उचललं आणि पुन्हा भीमावर आक्रमण करण्यासाठी धावला.
क्षिप्तं क्रुद्धेन तं वृक्षं प्रतिजग्राह वीर्यवान्। सव्येन पाणिना भीमो दक्षिणेनाप्यभुङ्क्त ह
राक्षसाने रागाने झाड फेकलं, तेव्हा बलवान भीमाने डाव्या हाताने ते पकडलं आणि उजव्या हाताने अन्न खायला सुरू ठेवली.
शकटान्नं ततो भुक्त्वा रक्षसः पाणिना सह। गृह्णन्नेव तदा वृक्षं निःशेषं पर्वतोपमम्
शेकडो गाड्यांइतकं अन्न संपवून, भीमाने त्या राक्षसाच्या हातातून पर्वतासारखं मोठं झाड एका हाताने खेचून घेतलं.
भीमसेनो हसन्नेव भुक्त्वा त्यक्त्वा च राक्षसम्। पीत्वा दधिघटान्पूर्णान्घृतकुम्भाञ्शतं शतम्
भीमसेन हसतच अन्न खाऊन संपवलं, राक्षसाचं अन्न सोडलं आणि शेकडो दही-तुपाचे घडे पिऊन टाकले.
वार्युपस्पृश्य संहृष्टस्तस्थौ गिरिरिवापरः। भ्रामयन्तं महावृक्षमायान्तं भीमदर्शनम्
पाणी घेऊन तोंड धुऊन, आनंदाने तो दुसऱ्या पर्वतासारखा स्थिर उभा राहिला, आणि समोर मोठं झाड फिरवत येणाऱ्या भयंकर राक्षसाकडे पाहू लागला.
दृष्ट्वोत्थायाहवे वीरः सिंहनादं व्यनादयत्। भुजवेगं तथाऽऽस्फोटं क्ष्वेलितं च महास्वनम्
हे पाहून, तो वीर युद्धात उभा राहिला, सिंहासारखी गर्जना केली आणि हातांची टाळी वाजवत मोठा गडगडाट केला.
कृत्वाऽऽह्वयत संक्रुद्धो भीमसेनोऽथ राक्षसम्। उवाचाशनिशब्देन ध्वनिना भीषयन्निव
मग भीमसेन रागाने राक्षसाला लढाईसाठी आव्हान दिलं आणि विजेसारख्या आवाजात बोलून त्याला घाबरवलं.
बहुकालं सुपुष्टं ते शरीरं राक्षसाधम। द्विपच्चतुष्पन्मांसैश्च बहुभिश्चौदनैरपि
अरे नीच राक्षसा, कित्येक वर्षे तू दोन पायांचे, चार पायांचे प्राणी आणि इतर अनेक पदार्थ खाऊन आपलं शरीर पुष्ट केलंस.
मद्बाहुबलमाश्रित्य न त्वं भूयस्त्वशिष्यसि। अद्य मद्बाहुनिष्पिष्टो गमिष्यसि यमालयम्
आता माझ्या बाहूंच्या बळावर, तू पुन्हा कधीच खाणार नाहीस; आज माझ्या बाहूंनी चिरडून, तू यमाच्या घरी जाणार आहेस.
अद्यप्रभृति स्वप्स्यन्ति वेत्रकीयनिवासिनः। निरुद्विग्नाः पुरस्यास्य कण्टके सूद्धृते मया
आजपासून वेत्रकीय नगरीतील लोक निर्धास्तपणे झोपतील, कारण मी त्यांच्या गावातील हा काटा कायमचा काढून टाकणार आहे.
अद्य युद्धे शरीरं ते कङ्कगोमायुवायसाः। मया हतस्य खादन्तु विकर्षन्तु च भूतले
आजच्या युद्धात, मी तुला मारल्यावर, कावळे, कोल्हे आणि गिधाडं तुझं शरीर खातील आणि जमिनीवर ओढत नेतिल.
एवमुक्त्वा सुसंक्रुद्धः पार्थो बकजिघांसया। उपाधावद्बकश्चापि पार्थं पार्थिवसत्तम
असं म्हणून, पार्थ प्रचंड संतापाने बकाचा वध करण्याच्या निर्धाराने त्याच्यावर धावला; आणि बकाही, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पार्थावर तुटून पडला.