यदधीतं च पित्रा मे सम्यक्कैव ततो मया। तावच्छृणुष्व यो देवैः सेन्द्रैः सर्षिमरुद्गणैः
माझ्या वडिलांनी जे नीट शिकले, ते मीही तसंच शिकले आहे; तेच आता ऐक, जे देव, इंद्र, ऋषी आणि मरुत यांनी मान्य केले आहे.
पूजितः प्रवरो वंशो भार्गवो भृगुनन्दन। इमं वंशमहं पूर्वं भार्गवं ते महामुने
देवतांनी पूजलेला, श्रेष्ठ असा भार्गव वंश, हे भृगुनंदना, मी तुला हा प्राचीन भार्गव वंश सांगतो, हे महर्षे.
निगदामि यथायुक्तं पुराणाश्रयसंयुतम्। भृगुर्महर्षिर्भगवान्ब्रह्मणा वै स्वयंभुवा
मी ही कथा योग्य प्रकारे, पुराणाशी जोडून सांगतो: भृगु हा महान ऋषी, भगवंत, ब्रह्मा या स्वयंभूने निर्माण केला.
वरुणस्य क्रतौ जातः पावकादिति नः श्रुतम्। भृगोः सुदयितः पुत्रश्च्यवनो नाम भार्गवः
आपण ऐकले आहे की, तो वरुणाच्या यज्ञात, अग्नीपासून जन्मला; भृगुचा अत्यंत प्रिय पुत्र, भृगुवंशीय च्यवन नावाचा होता.
च्यवनस्य च दायादः प्रमतिर्नाम धार्मिकः। प्रमतेरप्यभूत्पुत्रो घृताच्यां रुरुरित्युत
च्यवनाचा वारस धर्मात्मा प्रमति नावाचा होता; प्रमतीचा पुत्र घृताचीपासून रुरु नावाचा झाला.
रुरोरपि सुतो जज्ञे शुनको वेदपारगः। प्रमद्वरायां धर्मात्मा तव पूर्वपितामहः
रुरुचा पुत्र शुनक जन्मला, तो वेदपारंगत, धर्मात्मा आणि तुझा पूर्वज, प्रमद्वरेपासून जन्मलेला.
तपस्वी च यशस्वी च श्रुतवान्ब्रह्मवित्तमः। धार्मिकः सत्यवादी च नियतो नियताशनः
तो तपस्वी, कीर्तिवान, विद्वान, ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ, धर्मनिष्ठ, सत्यवक्ता, संयमी आणि मिताहारी होता.
सूतपुत्र यथा तस्य भार्गवस्य महात्मनः। च्यवनत्वं परिख्यातं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
सूतपुत्रा, जसा त्या महान आत्म्याच्या भृगुचा च्यवन होण्याचा प्रसंग प्रसिद्ध आहे, तो मला विचारल्यावर सांग.
भृगोः सुदयिता भार्या पुलोमेत्यभिविश्रुता। तस्यां समभवद्गर्भो भृगुवीर्यसमुद्भवः
भृगुची अत्यंत प्रिय पत्नी पुलोमा म्हणून प्रसिद्ध होती; तिच्या पोटी भृगुच्या वीर्यापासून गर्भ निर्माण झाला.
तस्मिन्गर्भेऽथ संभूते पुलोमायां भृगूद्वह। समये समशीलिन्यां धर्मपत्न्यां यशस्विनः
पुलोमाच्या पोटी तो गर्भ निर्माण झाल्यावर, यथाकाळी, धर्मनिष्ठ, कीर्तिवान भृगु आपल्या पतिव्रता पत्नीसोबत होता.
अभिषेकाय निष्क्रान्ते भृगौ धर्मभृतां वरे। आश्रमं तस्य रक्षोऽथ पुलोमाऽभ्याजगाम ह
धर्माचा मोठा मानणारा भृगु अभिषेकासाठी निघून गेल्यावर, राक्षस पुलोमा त्याच्या आश्रमाजवळ आला.
तं प्रविश्याश्रमं दृष्ट्वा भृगोर्भार्यामनिन्दिताम्। हृच्छयेन समाविष्टो विचेताः समपद्यत
आश्रमात शिरून, भृगुची निष्पाप पत्नी पाहताच, त्या राक्षसाच्या मनात तिच्याविषयी इच्छा जागी झाली आणि तो गोंधळून गेला.
अभ्यागतं तु तद्रक्षः पुलोमा चारुदर्शना। न्यमन्त्रयत वन्येन फलमूलादिना तदा
पुलोमा राक्षस तिथे आल्यावर, सुंदर त्या स्त्रीने त्याचे वनातील फळे-मुळे देऊन स्वागत केले.
तां तु रक्षस्तदा ब्रह्मन्हृच्छयेनाभिपीडितम्। दृष्ट्वा हृष्टमभूद्राजञ्जिहीर्षुस्तामनिन्दिताम्
हे ब्राह्मण, त्या निष्पाप स्त्रीला पाहून, इच्छेने भारावलेल्या राक्षसाच्या मनात आनंद झाला आणि तिला घेऊन जाण्याची इच्छा त्याला झाली.
जातमित्यब्रवीत्कार्यं जिहीर्षुर्मुदितः शुभाम्। सा हि पूर्वं वृता तेन पुलोम्ना तु शुचिस्मिता
ती शुभ स्त्री मिळवायची इच्छा मनात ठेवून, तो आनंदाने म्हणाला, "ही पूर्वी मीच मागितलेली आहे," कारण पुलोमाने पूर्वी त्या शुद्ध हास्य असलेल्या स्त्रीचा विचार केला होता.
तस्य तत्किल्बिषं नित्यं हृदि वर्तति भार्गव
भृगुवंशीय, हे पाप त्याच्या मनात नेहमीच घर करून आहे.
इदमन्तरमित्येवं हर्तुं चक्रे मनस्तदा। अथाग्निशरणेऽपश्यज्ज्वलन्तं जातवेदसम्
'आता संधी आहे,' असे मनाशी ठरवून, तिला पळवून न्यायचे ठरवले; तेव्हा त्याने तिथे तेजस्वी ज्वलंत अग्नीला शरण म्हणून पाहिले.
तमपृच्छत्ततो रक्षः पावकं ज्वलितं तदा। शंस मे कस्य भार्येयमग्ने पृच्छे ऋतेन वै
त्या वेळी राक्षसाने त्या प्रज्वलित अग्नीला विचारले, "अग्ने, खरं खरं सांग, ही कोणाची पत्नी आहे? मी तुला सत्याने विचारतो."
मुखं त्वमसि देवानां वद पावक पृच्छते। मया हीयं वृता पूर्वं भार्यार्थे वरवर्णिनी
"देवतांचा तूं मुख आहेस, हे पावक, माझ्या प्रश्नाचे उत्तर दे. कारण ही सुंदर वर्णाची स्त्री मी पूर्वी पत्नी म्हणून मागितली होती."
पश्चादिमां पिता प्रादाद्भृगवेऽनृतकारकः। सेयं यदि वरारोहा भृगोर्भार्या रहोगता
"नंतर तिच्या वडिलांनी तिला भृगुला दिले, जो कधीही खोटं बोलत नाही. जर ही सुंदर स्त्री आता भृगुची पत्नी म्हणून इथे आहे—"
तथा सत्यं समाख्याहि जिहीर्षाम्याश्रमादिमाम्। स मन्युस्तत्र हृदयं प्रदहन्निव तिष्ठति
"मग सत्य सांग, कारण मी तिला आश्रमातून घेऊन जाण्याचा विचार करतो. माझ्या मनात राग जणू जाळतो आहे."
मत्पूर्वभार्यां यदिमां भृगुराप सुमध्यमाम्। `असंमतमिदं मेऽद्य हरिष्याम्याश्रमादिमाम्
"जर भृगुने माझ्या संमतीशिवाय माझ्या पूर्वीच्या पतिव्रता स्त्रीला, या सुंदर कटी असलेल्या स्त्रीला घेतले असेल, तर आज मी तिला आश्रमातून घेऊन जाईन."
एवं रक्षस्तमामन्त्र्य ज्वलितं जातवेदसम्। शङ्कमानं भृगोर्भार्यां पुनःपुनरपृच्छत
अशा प्रकारे, राक्षसाने त्या ज्वलंत जातवेदाला पुन्हा पुन्हा विचारले, कारण त्याच्या मनात शंका होती की ही भृगुची पत्नी आहे की नाही.
त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि नित्यदा। साक्षिवत्पुण्यपापेषु सत्यं ब्रूहि कवे वचः
"अग्ने, तू सर्व प्राण्यांच्या अंतर्यामी वास करतोस; पुण्य आणि पापाचा साक्षीदार आहेस, म्हणून हे कवी, सत्य सांग."
मत्पूर्वभार्याऽपहृता भृगुणाऽनृतकारिणा। सेयं यदि तथा मे त्वं सत्यमाख्यातुमर्हसि
"माझ्या पूर्वीच्या पत्नीला भृगुने खोटेपणाने घेतले आहे. जर हे खरं असेल, तर तू मला सत्य सांगायलाच हवं."
श्रुत्वा त्वत्तो भृगोर्भार्यां हरिष्याम्याश्रमादिमाम्। जातवेदः पश्यतस्ते वद सत्यां गिरं मम
"तू सांगितलंस की ती भृगुची पत्नी आहे, हे ऐकून मी तिला आश्रमातून घेऊन जाईन. हे जातवेद, माझ्यासाठी सत्य बोल."
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा सप्तार्चिर्दुःखितोऽभवत्। `सत्यं वदामि यदि मे शापः स्याद्ब्रह्मवित्तमात्
त्याची ही वचने ऐकून, सात ज्वाळांचा अग्नी दुःखी झाला, 'मी सत्य बोललो तर ब्रह्मज्ञानीचा शाप मला मिळेल.'
असत्यं चेदहं ब्रूयां पतिष्ये नरकान्ध्रुवम्।' भीतोऽनृताच्च शापाच्च भृगोरित्यब्रवीच्छनैः
'आणि जर मी खोटं बोललो, तर मी नक्की नरकात जाईन.' खोटं बोलण्याच्या आणि शापाच्या भीतीने, तो हळूच म्हणाला, 'ती भृगुची आहे.'
त्वया वृता पुलोमेयं पूर्वं दानवनन्दन। किं त्वियं विधिना पूर्वं मन्त्रवन्न वृता त्वया
तू पूर्वी पुलोमाची कन्या निवडली होतीस, दानवकुमार. पण ती तुला विधीपूर्वक, योग्य मंत्रांनी निवडली होती का?
पित्रा तु भृगवे दत्ता पुलोमेयं यशस्विनी। ददाति न पिता तुभ्यं वरलोभान्महायशाः
पुलोमाची ही तेजस्विनी कन्या तिच्या वडिलांनी भृगुला दिली; तिचे वडील, मोठ्या कीर्तीचे, तुला ती लोभापोटी दिली नाहीत.