पृथिव्यां पार्थइवान्सर्वान्प्रशासिष्यति धर्मराट्। धर्मेण जित्वा पृथिवीमखिलां धर्मकृद्वशी
पृथ्वीवर पृथेचे सर्व पुत्र युधिष्ठिराच्या अधीन राहतील. धर्माने तो अख्ख्या पृथ्वीवर राज्य करेल.
स्थापयित्वा वशे सर्वां सपर्वतवनां शुभाम्। भीमसेनार्जुनबलाद्भोक्ष्यत्ययमसंशयम्
भीम आणि अर्जुन यांच्या बळावर तो सर्व सुंदर पर्वतांनी व जंगलांनी युक्त पृथ्वी आपल्या ताब्यात घेईल आणि नक्कीच तिचा उपभोग घेईल.
पुत्रास्तव च माद्र्याश्च पञ्चैते लोकविश्रुताः। स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्ति सुखं सुमनसस्तदा
तुझे आणि माद्रीचे हे पाच सुप्रसिद्ध पुत्र आपल्या राज्यात आनंदाने आणि समाधानाने राहतील.
यक्ष्यन्ति च नरव्याघ्रा विजित्य पृथिवीमिमाम्। राजसूयाश्वमेधाद्यैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
हे नरसिंह पृथ्वी जिंकून राजसूय, अश्वमेध यासारख्या मोठ्या यज्ञांनी भरपूर दान देतील.
अनुगृह्य सुहृद्वर्गं धनेन च सुखेन च। पितृपैतामहं राज्यमहारिष्यन्ति ते सुताः
मित्रांना संपत्ती आणि सुख देऊन तुझे पुत्र पितरांचे आणि आजोबांचे राज्य पुन्हा मिळवतील.
स्नुषा कमलपत्राक्षी नाम्ना कमलपालिका। वशवर्तिनी तु भीमस्य पुत्रमेषा जनिष्यति
कमलासारख्या डोळ्यांची, कमलपालिका नावाची तुझी सून भीमाच्या आज्ञेत राहून त्याला पुत्र देईल.
तेन पुत्रेण कृच्छ्रेषु भविष्यथ च तारिताः। इह मासं प्रतीक्षध्वमागमिष्याम्यहं पुनः
त्या पुत्रामुळे तुम्हा सर्वांना संकटांतून तारले जाईल. इथे एक महिना थांबा, मी पुन्हा येईन.
देशकालौ विदित्वैवं यास्यध्वं परमां मुदम्
योग्य वेळ आणि जागा ओळखून तुम्ही अत्यंत आनंद अनुभवाल.
स तैः प्राञ्जलिभिः सर्वैस्तथेत्युक्तो जनाधिप। जगाम भगवान्व्यासो यथागतमृषिः प्रभुः
सर्वांनी हात जोडून 'तसेच होवो' असे म्हटल्यावर भगवान व्यास ऋषी जसे आले तसे निघून गेले.
गते भगवति व्यासे पाण्डवा विगतज्वराः। ऊषुस्तत्र च षण्मासान्वटवृक्षे यथासुखम्
भगवान व्यास निघून गेल्यावर पांडवांची चिंता गेली आणि त्यांनी वटवृक्षाखाली सहा महिने हवे तसे आनंदाने वास्तव्य केलं.
शाकमूलफलाहारास्तपः कुर्वन्ति पाण्डवाः। अनुज्ञाता महाराज ततः कमलपालिका
पांडवांनी भाज्या, कंद आणि फळे खाऊन तप केला. त्यानंतर, राजन, कमलपालिकेला परवानगी मिळाली.
रमयन्ती सदा भीमं तत्रतत्र मनोजवा। दिव्याभरणवस्त्रा हि दिव्यस्रगनुलेपना
ती मनासारखी वेगवान स्त्री नेहमी भीमाला तिथे आनंद देत असे, दिव्य दागिने, वस्त्रे, हार आणि सुगंधी लेपांनी सजलेली होती.
एवं भ्रातॄन्सप्त मासान्हिडिम्बाऽवासयद्वने। पाण्डवान्भीमसेनार्थे राक्षसी कामरूपिणी
अशी ही कामरूपिणी राक्षसी हिडिंबा सात महिने पांडवांना, भीमासाठी, त्या वनात आश्रय देत होती.
सुखं स विहरन्भीमस्तत्कालं पर्यणामयत्। ततोऽलभत सा गर्भं राक्षसी कामरूपिणी
त्या काळात भीम तिथे तिच्यासोबत आनंदाने राहिला. मग त्या कामरूपिणी राक्षसीला गर्भ राहिला.
अतृप्ता भीमसेनेन सप्तमासोपसंगता।' प्रजज्ञे राक्षसी पुत्रं भीमसेनान्महाबलात्
भीमसेनाच्या सहवासानेही तृप्त न झालेल्या राक्षसीने सात महिने पूर्ण झाल्यावर त्या महाबलाढ्य भीमसेनापासून एक पुत्र जन्माला घातला.
विरूपाक्षं महावक्त्रं शङ्कुकर्णं विभीषणम्। भीमरूपं सुताम्राक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं महारथम्
त्याच्या डोळ्यांचा आकार विचित्र होता, तोंड मोठे होते, कान जणू सुपासारखे होते, त्याचा चेहरा भयंकर होता, डोळे तांबडे होते, दात तीक्ष्ण होते आणि तो मोठा रथी होता.
महेष्वासं महावीर्यं महासत्वं महाजवम्। महाकायं महाकालं महाग्रीवं महाभुजम्
तो उत्तम धनुर्धर, प्रचंड बळवान, मोठ्या धैर्याचा, अतिशय वेगवान, विशाल शरीराचा, मृत्यूसारखा भयंकर, रुंद गळ्याचा आणि बलवान भुजांचा होता.
अमानुषं मानुषजं भीमवेगमरिन्दमम्। पिशाचकानतीत्यान्यान्बभूवाति स मानुषान्
तो जरी मानवापासून जन्मलेला असला तरी माणूस नव्हता; त्याची गती भीषण होती, शत्रूंना जिंकता न येणारा आणि इतर सर्व राक्षसांपेक्षा व माणसांपेक्षा श्रेष्ठ होता.
बालोऽपि विक्रमं प्राप्तो मानुषेषु विशांपते। सर्वास्त्रेषु वरो वीरः प्रकाममभवद्बली
तो लहान असतानाच, राजन, माणसांतही त्याने पराक्रम दाखवला; तो सर्व अस्त्रांमध्ये निपुण आणि अतिशय बलाढ्य झाला.
सद्यो हि गर्भं राक्षस्यो लभन्ते प्रसवन्ति च। कामरूपधराश्चैव भवन्ति बहुरूपिकाः
राक्षसी स्त्रिया लगेच गर्भ धारण करतात आणि तितक्याच लवकर प्रसूती करतात; तसेच त्या इच्छेनुसार अनेक रूपे धारण करू शकतात.
प्रणम्य विकचः पादावगृह्णात्स पितुस्तदा। मातुश्च परमेष्वासस्तौ च नामास्य चक्रतुः
मग त्या मुलाने वाकून वडिलांचे आणि आईचे पाय धरले; त्या दोघांनी, जे महान पराक्रमी होते, त्याला नाव दिले.
घटोहास्योत्कच इति माता तं प्रत्यभाषत। अभवत्तेन नामास्य घटोत्कच इति स्म ह
त्याच्या डोक्याचा आकार मडक्यासारखा असल्यामुळे त्याच्या आईने त्याला 'घटोत्कच' असे नाव दिले; म्हणून तो त्या नावाने प्रसिद्ध झाला.
अनुरक्तश्च तानासीत्पाण्डवान्स घटोत्कचः। तेषां च दयितो नित्यमात्मनित्यो बभूव ह
घटोत्कच पांडवांवर मनापासून प्रेम करत असे आणि पांडवांनाही तो नेहमीच प्रिय होता; ते त्याला आपला स्वतःचा मानत.
घटोत्कचो महाकायः पाण्डवान्पृथया सह। अभिवाद्य यथान्यायमब्रवीच्च प्रभाष्य तान्
तो महाकाय घटोत्कच पृथेसह पांडवांना योग्य रीतीने वंदन करून त्यांच्याशी आदराने बोलला.
किं करोम्यहमार्याणां निःशङ्कं वदतानघाः। तं ब्रुवन्तं भैमसेनिं कुन्ती वचनमब्रवीत्
'आर्यांनो, मी तुमच्यासाठी काय करू? निःसंकोचपणे सांगा, पापरहितांनो,' असे भीमसेनाचा पुत्र म्हणत असताना कुंतीने त्याला उत्तर दिले.
त्वं कुरूणां कुले जातः साक्षाद्भीमसमो ह्यसि। ज्येष्ठः पुत्रोसि पञ्चानां साहाय्यं कुरु पुत्रक
'तू कुरू कुळात जन्मलेला आहेस आणि खऱ्या अर्थाने भीमासारखाच आहेस; तू पाच भावंडांमध्ये मोठा आहेस. माझ्या मुला, आपल्या भावांना मदत कर,' असे कुंती म्हणाली.
पृथयाप्येवमुक्तस्तु प्रणम्यैव वचोऽब्रवीत्। यथा हि रावणो लोके इन्द्रजिच्च महाबलः। वर्ष्मवीर्यसमो लोके विशिष्टश्चाभवं नृषु
पृथेने असे म्हटल्यावर तो वाकून म्हणाला, 'जसे रावण आणि बलाढ्य इंद्रजित जगात प्रसिद्ध होते, तसेच मीही रूप आणि बळात त्यांच्यासारखा असून माणसांमध्ये विशेष मान मिळवला आहे.'
कृत्यकाल उपस्थास्ये पितॄनिति घटोत्कचः। आमन्त्र्य रक्षसां श्रेष्ठः प्रतस्थे चोत्तरां दिशम्
घटोत्कच, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ, म्हणाला, 'योग्य वेळी मी वडिलांची सेवा करण्यासाठी येईन,' आणि मग तो उत्तरेकडे निघून गेला.
स हि सृष्टो भगवता शक्तिहेतोर्महात्मना। वर्णस्याप्रतिवीर्यस्य प्रतियोद्धा महारथः
कारण तो भगवंताने, त्या महात्म्याने, शक्तीच्या हेतूने, आपल्या कुळाचा अद्वितीय वीर म्हणून निर्माण केला होता.
सह वासो मया जीर्णस्त्वया कमलपालिके। पुनर्द्रक्ष्यसि राज्यस्थानित्यभाषत तां तदा
'कमलनयनी, मी तुझ्यासोबत राहिलो आहे; जेव्हा तू पुन्हा राज्यात स्थिर होशील, तेव्हा मी तुला पुन्हा भेटेन,' असे त्याने तिला सांगितले.