मयेदं मनसा पूर्वं विदितं भरतर्षभाः। यथा स्थितैरधर्मेण धार्तराष्ट्रौर्विवासिताः
हे भरतश्रेष्ठांनो, मला आधीच मनाने हे माहीत होते की, धृतराष्ट्रपुत्रांच्या अन्यायामुळे तुम्हा सर्वांना वनवास मिळणार आहे.
तद्विदित्वाऽस्मि संप्राप्तश्चिकीर्ष्वै परं हितम्। न विषादो हि वः कार्यः सर्वमेतत्सुखाय वः
हे जाणून मी तुमच्या परम हितासाठी आलो आहे. तुम्ही दुःखी होऊ नका, कारण हे सर्व तुमच्या सुखासाठीच घडणार आहे.
सुहृद्वियोजनं कर्म पुराकृतमरिन्दमाः। तस्य सिद्धिरियं प्राप्ता मा शोचत परन्तपाः
हे शत्रूंना जिंकणाऱ्यांनो, मित्रांपासून वेगळे होणे हे पूर्वी केलेल्या कर्माचे फळ आहे; त्याची पूर्णता आता आली आहे. म्हणून दुःख करू नका.
समाप्ते दुष्कृते चैव यूयं ते वै न संशयः। स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्तो भविष्यथ सबान्धवाः
ही विपत्ती संपली की, तुम्ही नक्कीच पुन्हा आपल्या राज्यात, आप्तांसह सुखाने राहाल.
दीनतो बालतश्चैव स्नेहं कुर्वन्ति बान्धवाः। तस्मादभ्यधिकः स्नेहो युष्मासु मम संप्रति
आप्तजन दुःखी किंवा लहान वयाच्या नातलगांवर अधिक प्रेम करतात; म्हणूनच माझे तुमच्यावरचे प्रेम आता अधिक वाढले आहे.
स्नेहपूर्वं चिकीर्षामि हितं यत्तन्निबोधत। वसतेह प्रतिच्छन्ना ममागमनकाङ्क्षिणः
प्रेमपूर्वक मी तुमच्या हिताचे कार्य करणार आहे, ते ऐका: तुम्ही येथे गुप्तपणे राहा आणि माझ्या परत येण्याची वाट पहा.
एतद्वै शालिहोत्रस्य तपसा निर्मितं सरः। रमणीयमिदं तोयं क्षुत्पिपासाश्रमापहम्
हे सर शालिहोत्र यांच्या तपामुळे निर्माण झालं आहे. हे सुंदर पाणी भूक आणि तहान यांचा त्रास दूर करतं.
कार्यार्थिनस्तु षण्मासान्विहरध्वं यथासुखम्
ज्यांना आपलं कार्य साध्य करायचं आहे, त्यांनी इथे सहा महिने हवे तसे राहावं.
एवं स तान्समाश्वास्य व्यासः पार्थानरिन्दमान्। स्नेहाच्च संपरिष्वज्य कुन्तीमाश्वासयत्प्रभुः
मग व्यासांनी त्या भारतश्रेष्ठांना धीर दिला आणि प्रेमाने कुंतीला जवळ घेऊन तिचं सांत्वन केलं.
स्नुषे मा रोद मा रोदेत्येवं व्यासोऽब्रवीद्वचः। जीवपुत्रे सुतस्तेऽयं धर्मनित्यो युधिष्ठिरः
व्यासांनी म्हणाले, "सूनबाई, रडू नकोस, शोक करू नकोस. तुझा धर्मनिष्ठ पुत्र युधिष्ठिर जिवंत आहे."
पृथिव्यां पार्थइवान्सर्वान्प्रशासिष्यति धर्मराट्। धर्मेण जित्वा पृथिवीमखिलां धर्मकृद्वशी
पृथ्वीवर पृथेचे सर्व पुत्र युधिष्ठिराच्या अधीन राहतील. धर्माने तो अख्ख्या पृथ्वीवर राज्य करेल.
स्थापयित्वा वशे सर्वां सपर्वतवनां शुभाम्। भीमसेनार्जुनबलाद्भोक्ष्यत्ययमसंशयम्
भीम आणि अर्जुन यांच्या बळावर तो सर्व सुंदर पर्वतांनी व जंगलांनी युक्त पृथ्वी आपल्या ताब्यात घेईल आणि नक्कीच तिचा उपभोग घेईल.
पुत्रास्तव च माद्र्याश्च पञ्चैते लोकविश्रुताः। स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्ति सुखं सुमनसस्तदा
तुझे आणि माद्रीचे हे पाच सुप्रसिद्ध पुत्र आपल्या राज्यात आनंदाने आणि समाधानाने राहतील.
यक्ष्यन्ति च नरव्याघ्रा विजित्य पृथिवीमिमाम्। राजसूयाश्वमेधाद्यैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
हे नरसिंह पृथ्वी जिंकून राजसूय, अश्वमेध यासारख्या मोठ्या यज्ञांनी भरपूर दान देतील.
अनुगृह्य सुहृद्वर्गं धनेन च सुखेन च। पितृपैतामहं राज्यमहारिष्यन्ति ते सुताः
मित्रांना संपत्ती आणि सुख देऊन तुझे पुत्र पितरांचे आणि आजोबांचे राज्य पुन्हा मिळवतील.
स्नुषा कमलपत्राक्षी नाम्ना कमलपालिका। वशवर्तिनी तु भीमस्य पुत्रमेषा जनिष्यति
कमलासारख्या डोळ्यांची, कमलपालिका नावाची तुझी सून भीमाच्या आज्ञेत राहून त्याला पुत्र देईल.
तेन पुत्रेण कृच्छ्रेषु भविष्यथ च तारिताः। इह मासं प्रतीक्षध्वमागमिष्याम्यहं पुनः
त्या पुत्रामुळे तुम्हा सर्वांना संकटांतून तारले जाईल. इथे एक महिना थांबा, मी पुन्हा येईन.
देशकालौ विदित्वैवं यास्यध्वं परमां मुदम्
योग्य वेळ आणि जागा ओळखून तुम्ही अत्यंत आनंद अनुभवाल.
स तैः प्राञ्जलिभिः सर्वैस्तथेत्युक्तो जनाधिप। जगाम भगवान्व्यासो यथागतमृषिः प्रभुः
सर्वांनी हात जोडून 'तसेच होवो' असे म्हटल्यावर भगवान व्यास ऋषी जसे आले तसे निघून गेले.
गते भगवति व्यासे पाण्डवा विगतज्वराः। ऊषुस्तत्र च षण्मासान्वटवृक्षे यथासुखम्
भगवान व्यास निघून गेल्यावर पांडवांची चिंता गेली आणि त्यांनी वटवृक्षाखाली सहा महिने हवे तसे आनंदाने वास्तव्य केलं.
शाकमूलफलाहारास्तपः कुर्वन्ति पाण्डवाः। अनुज्ञाता महाराज ततः कमलपालिका
पांडवांनी भाज्या, कंद आणि फळे खाऊन तप केला. त्यानंतर, राजन, कमलपालिकेला परवानगी मिळाली.
रमयन्ती सदा भीमं तत्रतत्र मनोजवा। दिव्याभरणवस्त्रा हि दिव्यस्रगनुलेपना
ती मनासारखी वेगवान स्त्री नेहमी भीमाला तिथे आनंद देत असे, दिव्य दागिने, वस्त्रे, हार आणि सुगंधी लेपांनी सजलेली होती.
एवं भ्रातॄन्सप्त मासान्हिडिम्बाऽवासयद्वने। पाण्डवान्भीमसेनार्थे राक्षसी कामरूपिणी
अशी ही कामरूपिणी राक्षसी हिडिंबा सात महिने पांडवांना, भीमासाठी, त्या वनात आश्रय देत होती.
सुखं स विहरन्भीमस्तत्कालं पर्यणामयत्। ततोऽलभत सा गर्भं राक्षसी कामरूपिणी
त्या काळात भीम तिथे तिच्यासोबत आनंदाने राहिला. मग त्या कामरूपिणी राक्षसीला गर्भ राहिला.
अतृप्ता भीमसेनेन सप्तमासोपसंगता।' प्रजज्ञे राक्षसी पुत्रं भीमसेनान्महाबलात्
भीमसेनाच्या सहवासानेही तृप्त न झालेल्या राक्षसीने सात महिने पूर्ण झाल्यावर त्या महाबलाढ्य भीमसेनापासून एक पुत्र जन्माला घातला.
विरूपाक्षं महावक्त्रं शङ्कुकर्णं विभीषणम्। भीमरूपं सुताम्राक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं महारथम्
त्याच्या डोळ्यांचा आकार विचित्र होता, तोंड मोठे होते, कान जणू सुपासारखे होते, त्याचा चेहरा भयंकर होता, डोळे तांबडे होते, दात तीक्ष्ण होते आणि तो मोठा रथी होता.
महेष्वासं महावीर्यं महासत्वं महाजवम्। महाकायं महाकालं महाग्रीवं महाभुजम्
तो उत्तम धनुर्धर, प्रचंड बळवान, मोठ्या धैर्याचा, अतिशय वेगवान, विशाल शरीराचा, मृत्यूसारखा भयंकर, रुंद गळ्याचा आणि बलवान भुजांचा होता.
अमानुषं मानुषजं भीमवेगमरिन्दमम्। पिशाचकानतीत्यान्यान्बभूवाति स मानुषान्
तो जरी मानवापासून जन्मलेला असला तरी माणूस नव्हता; त्याची गती भीषण होती, शत्रूंना जिंकता न येणारा आणि इतर सर्व राक्षसांपेक्षा व माणसांपेक्षा श्रेष्ठ होता.
बालोऽपि विक्रमं प्राप्तो मानुषेषु विशांपते। सर्वास्त्रेषु वरो वीरः प्रकाममभवद्बली
तो लहान असतानाच, राजन, माणसांतही त्याने पराक्रम दाखवला; तो सर्व अस्त्रांमध्ये निपुण आणि अतिशय बलाढ्य झाला.
सद्यो हि गर्भं राक्षस्यो लभन्ते प्रसवन्ति च। कामरूपधराश्चैव भवन्ति बहुरूपिकाः
राक्षसी स्त्रिया लगेच गर्भ धारण करतात आणि तितक्याच लवकर प्रसूती करतात; तसेच त्या इच्छेनुसार अनेक रूपे धारण करू शकतात.