येन केनाचरेद्धर्मं तस्मिन्गर्हा न विद्यते। `महतोऽत्र स्त्रियं कामाद्वाधितां त्राहि मामपि
कोणत्याही मार्गाने धर्माचरण केलं तरी त्यात दोष नाही. मी जशी इच्छेने व्याकुळ झाले आहे, तशी मोठ्या संकटात असलेल्या स्त्रीला वाचवावं, तसं मला वाचव.
धर्मार्थकाममोक्षेषु दयां कुर्वन्ति साधवः। तत्तु धर्ममिति प्राहुर्मुनयो धर्मवत्सलाः
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या सर्व गोष्टींमध्ये सज्जन लोक दया दाखवतात; आणि धर्मावर प्रेम करणारे ऋषी यालाच धर्म मानतात.
दिव्यज्ञानेन जानामि व्यतीतानागतानहम्। तस्माद्वक्ष्यामि वः श्रेय आसन्नं सर उत्तमम्
माझ्या दिव्य ज्ञानामुळे मला भूतकाळ आणि भविष्यकाळ दोन्ही माहीत आहेत. म्हणूनच मी तुम्हाला सांगते—सर्वोत्तम असे सरोवर अगदी जवळ आहे.
अद्यासाद्य सरः स्नात्वा विश्रम्य च वनस्पतौ। श्वः प्रभाते महद्भूतं प्रादुर्भूतं जगत्पतिम्
आज त्या सरोवरावर जाऊन स्नान करा आणि झाडाखाली विश्रांती घ्या. उद्या पहाटे, जगाचा स्वामी असा एक अद्भुत पुरुष प्रकट होईल.
व्यासं कमलपत्राक्षं दृष्ट्वा शोकं विहास्यथ। धार्तराष्ट्राद्विवासं च दहनं वारणावते
कमळासारख्या डोळ्यांचा व्यास तुम्हाला दिसेल, तेव्हा तुमचे दुःख दूर होईल, आणि धृतराष्ट्रपुत्रांकडून झालेली वनवासाची वेदना व वाराणावतातील जाळपोळही विसरून जाल.
त्राणं च विदुरात्तुभ्यं विदितं ज्ञानचक्षुषा। आवासे शालिहोत्रस्य स वो वासं विधास्यति
विदुराने तुमच्यासाठी रक्षणाची व्यवस्था केली आहे, हे मला ज्ञानदृष्टीने उमगले आहे. शालिहोत्र यांच्या घरी तो तुम्हाला निवारा देईल.
वर्षवातातपसहो ह्ययं पुण्यो वनस्पतिः। पीतमात्रे तु पानीये क्षुत्पिपासे विनश्यतः
हा पवित्र वृक्ष पाऊस, वारा आणि उन्हाचा सामना करतो. पाणी प्यायल्यानंतर तुमची भूक आणि तहान नाहीशी होईल.
तपसा शालिहोत्रेण सरो वृक्षश्च निर्मितः। कादम्बाः सारसा हंसाः कुरर्यः कुररैः सह
शालिहोत्र यांच्या तपामुळे हे सरोवर आणि हे झाड निर्माण झाले आहे. तिथे कादंब, सारस, हंस आणि कुरर पक्षी त्यांच्या जोडीदारांसह आहेत.
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती वचनमब्रवीत्
तिचे ते शब्द ऐकून कुंतीने असे उत्तर दिले.
त्वं हि धर्मभृतां श्रेष्ठो मयोक्तं शृणु भारत
तू खरंच धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेस. हे भारत, मी काय सांगते ते नीट ऐक.
राक्षस्येषा हि वाक्येन धर्मं वदति साधु वै। भावेन दुष्टा भीमं वै किं करिष्यति राक्षसी
ही राक्षसी जरी वाईट हेतूने बोलत असली, तरी तिच्या वचनांतून खरी धर्माची गोष्ट सांगितली आहे. पण राक्षसी भीमाला काय करू शकते?
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वं हिडिम्बे नात्र संशयः
हिडिंबा, तू जसे सांगितलेस तसेच खरे आहे, यात काहीच शंका नाही.
स्थातव्यं तु त्वया धर्मे यथा ब्रूयां सुमध्यमे। `नित्यं कृताह्निका स्नाता कृतशौचा सुरूपिणी
पण सुडौल कटी असलेल्या राणी, मी सांगते तसे तू नेहमी धर्माचे पालन करावे—रोजची पूजा, स्नान, शुद्धता राखावी आणि नेहमी सुंदर राहावे.
स्नातं कृताह्निकं भद्रे कृतकौतुकमङ्गलम्। भीमसेनं भजेथास्त्वमुदिते वै दिवाकरे
स्नान करून, पूजा आटोपून आणि शुभ अलंकार घालून, सूर्य उगवल्यावर तू भीमसेनाच्या जवळ जावे.
अहस्सु विहरानेन यथाकामं मनोजवा। अयं त्वानयितव्यस्ते भीमसेनः सदा निशि
दिवसा तू मनासारखे त्याच्यासोबत विहार कर, वेगवान राणी. पण रात्री मात्र भीमसेनाला नेहमी परत आणले पाहिजे.
प्राक्सन्ध्यातो विमोक्तव्यो रक्षितव्यश्च नित्यशः। एवं रमस्व भीमेन यावद्गर्भस्य वेदनम्
पहाटेच्या आधी त्याला सोडून द्यावे आणि नेहमी त्याचे रक्षण करावे. गर्भधारणेची चिन्हे दिसेपर्यंत अशा प्रकारे भीमासोबत रममाण व्हा.
एष ते समयो भद्रे शुश्रूषा चाप्रमत्तया। नित्यानुकूलया भूत्वा कर्तव्यं शोभनं त्वया
हेच तुझे वचन आहे, सुभगे. नेहमी दक्षतेने सेवा कर, सदैव अनुकूल राहा आणि योग्य वर्तन कर.
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा कुन्तीमङ्गेऽधिरोप्य सा। भीमार्जुनान्तरगता यमाभ्यां च पुरस्कृता
युधिष्ठिराचे शब्द ऐकून, तिने कुंतीला आपल्या मांडीवर घेतले, भीम आणि अर्जुन दोघे मध्ये ठेवले, आणि दोन्ही जुळ्यांना पुढे करून निघाली.
तिर्यग्युधिष्ठिरे याति हिडिम्बा भीमगामिनी। शालिहोत्रसरो रम्यमाससाद जलार्थिनी
भीमासोबत चालणारी हिडिंबा, युधिष्ठिराच्या बाजूने गेली आणि पाणी हवे असल्याने शालिहोत्र यांच्या रम्य सरोवराजवळ पोहोचली.
वनस्पतितलं गत्वा परिमृज्य गृहं यथा। पाण्डवानां च वासं सा कृत्वा पर्णमयं तथा
ती झाडाखाली गेली, घरासारखे तेथे स्वच्छता केली आणि पांडवांसाठी पानांचे घर तयार केले.
आत्मनश्च तथा कुन्त्या एकोद्देशे चकार सा। पाण्डवास्तु ततः स्नात्वा शुद्धाः सन्ध्यामुपास्य च
कुन्तीनेही वेगळ्या ठिकाणी स्नान केले. पांडवांनी स्नान करून संध्यावंदन केले आणि ते शुद्ध झाले.
तृषिताः क्षुत्पिपासार्ता जलमात्रेण वर्तयन्। शालिहोत्रस्ततो ज्ञात्वा क्षुधार्तान्पाण्डवांस्तदा
त्यांना तहान आणि भूक लागली होती, म्हणून ते फक्त पाणी पिऊन दिवस काढत होते. त्यावेळी शालिहोत्राने पांडवांना उपाशी पाहिले.
मनसा चिन्तयामास पानीयं भोजनं महत्। ततस्ते पाण्डवाः सर्वे विश्रान्ताः पृथया सह
त्याने मनात मोठ्या प्रमाणात पाणी आणि अन्न मिळवायचे कसे, याचा विचार केला. मग पांडव सर्वजण पृथेसोबत विश्रांती घेत होते.
यथा जतुगृहे वृत्तं राक्षसेन कृतं च यत्। कृत्वा कथा बहुविधाः कथान्ते पाण्डुनन्दनम्
ते सर्वजण जटुगृहात घडलेली घटना आणि राक्षसाने केलेली कृत्ये यांची विविध कथा सांगत होते. अशा अनेक गोष्टी सांगून शेवटी पांडुपुत्राने
कुन्ती राजसुता वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत्। यथा पाण्डुस्तथा मान्यस्तव ज्येष्ठो युधिष्ठिरः
कुन्तीने, राजकन्येने, भीमसेनाला सांगितले, "जसा तुझा वडील पांडू मान्य आहे, तसाच तुझा मोठा भाऊ युधिष्ठिरही मान्य आहे."
अहं धर्मविदाऽनेन मान्या गुरुतरा तव। तस्मात्पाण्डुहितार्थं मे युवराज हितं कुरु
"धर्म जाणणाऱ्यामुळे मी तुझ्यापेक्षा अधिक मान्य आहे. म्हणून पांडूच्या वंशासाठी, युवराजाच्या भल्यासाठी तू जे योग्य आहेस ते कर."
निकृता धार्तराष्ट्रेण पापेनाकृतबुद्धिना। दुष्कृतस्य प्रतीकारं न पश्यामि वृकोदर
"दुर्योधनाने, पापी आणि वाईट हेतूच्या माणसाने, आपल्यावर अन्याय केला आहे. वृषोदर, त्याच्या वाईटपणावर काही उपाय मला दिसत नाही."
तस्मात्कतिपयाहेन योगक्षेमं भविष्यति। क्षेमं दुर्गमिमं वासं वत्स्याम हि यथा वयम्
"म्हणून काही दिवस आपली सुरक्षितता आणि उपजीविका यावरच अवलंबून आहे. आपण या दुर्गम ठिकाणी शक्य तितके सुरक्षित राहूया."
इदमन्यन्महदुःखं धर्मकृच्छ्रं वृकोदर। दृष्ट्वैव त्वां महाप्राज्ञ अनङ्गाभिप्रचोदिता
"हे दुसरे मोठे दुःख आहे, धर्माची कठीण परीक्षा आहे, वृषोदर. तुझ्याकडे पाहून, हे बुद्धिमान, तिच्या इच्छेने तिने तुला निवडले आहे."
युधिष्ठिरं च मां चैव वरयामास धर्मतः। धर्मार्थं देहि पुत्रं त्वं स नः श्रेयः करिष्यति
"तिने धर्माने युधिष्ठिर आणि मलाही निवडले. धर्मासाठी, पुत्र दे, कारण तो आपल्यासाठी कल्याणकारी ठरेल."