अहं हि समये लप्स्ये प्राग्भ्रातुरपर्वजनात्। ततः सोऽभ्यपतद्रात्रौ भीमसेनजिघांसया
मी योग्य वेळी त्याला त्याच्या मोठ्या भावाकडून किंवा नातेवाइकाकडून मिळवीन; आणि मग रात्री, भीमसेनाचा वध करण्याच्या हेतूने तो आला.
यथायथा विक्रमते यथारिमधितिष्ठति। तथातथा समासाद्य पाण्डवं काममोहिता
जसा तो शत्रूवर चालून गेला, तसंच मीही, इच्छेने मोहित होऊन, पांडवाजवळ गेले.
न यातुधान्यहं त्वार्ये न चास्मि रजनीचरी। ईशा रक्षस्स्वसा ह्यस्मि राज्ञि सालकटङ्कटी
हे आर्ये, मी राक्षसी नाही, ना रात्री भटकणारी आहे; मी राक्षसांचा राजा सालकटंकटीची बहीण आहे, हे राणी.
पुत्रेण तव संयुक्ता युवतिर्देववर्णिनी। सर्वान्वोऽहमुपस्थास्ये पुरस्कृत्य वृकोदरम्
तुझ्या पुत्राशी एकत्र होऊन, हे देववर्णिनी युवती, मी सगळ्यांची सेवा करीन आणि वृकोदराला पुढे ठेवीन.
अप्रमत्ता प्रमत्तेषु शुश्रूषुरसकृत्त्वहम्।' वृजिने तारयिष्यामि दासीवच्च नरर्षभाः
इतर बेफिकीर असले तरी मी नेहमी जागरूक राहून सेवा करीन; आणि संकटात मी तुमच्या सर्वांचा दासीप्रमाणे तारू, हे नरश्रेष्ठ.
पृष्ठेन वो वहिष्यामि विमानं सुकृतानिव। यूयं प्रसादं कुरुत भीमसेनो भजेत माम्
मी तुम्हा सर्वांना पाठीवर घेऊन जाईन, जणू काही पुण्यवान लोक विमानात बसले आहेत. कृपा करा, म्हणजे भीमसेन मला स्वीकारेल.
एवं ब्रुवन्ती ह तथा प्रत्याख्याता क्रियां प्रति। भूम्यां दुष्कृतिनो लोकान्गमिष्येऽहं न संशयः
अशी विनंती करूनही जेव्हा मला नकार मिळाला, तेव्हा मी म्हणाले: आता मी पृथ्वीवरील पापी लोकांच्या जगात जाईन, यात शंका नाही.
अहं हि मनसा ध्यात्वा सर्वं वेत्स्यामि सर्वदा।' आपन्निस्तरणे प्राणान्धारयिष्ये न केनचित्
मी मनाने ध्यान करून सर्व काही जाणत राहीन; संकटात मी स्वतःच प्राण वाचवीन, दुसऱ्याच्या मदतीने नाही.
सर्वमावृत्य कर्तव्यं धर्मं समनुपश्यता। आपत्सु यो धारयति स वै धर्मविदुत्तमः
धर्माचा विचार करून, सर्व कर्तव्ये पार पाडावीत; जो संकटात स्वतःला सावरतो, तोच खरा धर्म जाणणारा आहे.
व्यसनं ह्येव धर्मस्य धर्मिणामापदुच्यते। पुम्यात्प्राणान्धारयति पुण्यं वै प्राणधारणम्
धर्माच्या मार्गातील संकट म्हणजेच धर्माचं व्यसन; सज्जनांसाठी संकट म्हणजेच आपत्ती. जो अशा वेळी प्राण वाचवतो, तो पुण्य मिळवतो.
येन केनाचरेद्धर्मं तस्मिन्गर्हा न विद्यते। `महतोऽत्र स्त्रियं कामाद्वाधितां त्राहि मामपि
कोणत्याही मार्गाने धर्माचरण केलं तरी त्यात दोष नाही. मी जशी इच्छेने व्याकुळ झाले आहे, तशी मोठ्या संकटात असलेल्या स्त्रीला वाचवावं, तसं मला वाचव.
धर्मार्थकाममोक्षेषु दयां कुर्वन्ति साधवः। तत्तु धर्ममिति प्राहुर्मुनयो धर्मवत्सलाः
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या सर्व गोष्टींमध्ये सज्जन लोक दया दाखवतात; आणि धर्मावर प्रेम करणारे ऋषी यालाच धर्म मानतात.
दिव्यज्ञानेन जानामि व्यतीतानागतानहम्। तस्माद्वक्ष्यामि वः श्रेय आसन्नं सर उत्तमम्
माझ्या दिव्य ज्ञानामुळे मला भूतकाळ आणि भविष्यकाळ दोन्ही माहीत आहेत. म्हणूनच मी तुम्हाला सांगते—सर्वोत्तम असे सरोवर अगदी जवळ आहे.
अद्यासाद्य सरः स्नात्वा विश्रम्य च वनस्पतौ। श्वः प्रभाते महद्भूतं प्रादुर्भूतं जगत्पतिम्
आज त्या सरोवरावर जाऊन स्नान करा आणि झाडाखाली विश्रांती घ्या. उद्या पहाटे, जगाचा स्वामी असा एक अद्भुत पुरुष प्रकट होईल.
व्यासं कमलपत्राक्षं दृष्ट्वा शोकं विहास्यथ। धार्तराष्ट्राद्विवासं च दहनं वारणावते
कमळासारख्या डोळ्यांचा व्यास तुम्हाला दिसेल, तेव्हा तुमचे दुःख दूर होईल, आणि धृतराष्ट्रपुत्रांकडून झालेली वनवासाची वेदना व वाराणावतातील जाळपोळही विसरून जाल.
त्राणं च विदुरात्तुभ्यं विदितं ज्ञानचक्षुषा। आवासे शालिहोत्रस्य स वो वासं विधास्यति
विदुराने तुमच्यासाठी रक्षणाची व्यवस्था केली आहे, हे मला ज्ञानदृष्टीने उमगले आहे. शालिहोत्र यांच्या घरी तो तुम्हाला निवारा देईल.
वर्षवातातपसहो ह्ययं पुण्यो वनस्पतिः। पीतमात्रे तु पानीये क्षुत्पिपासे विनश्यतः
हा पवित्र वृक्ष पाऊस, वारा आणि उन्हाचा सामना करतो. पाणी प्यायल्यानंतर तुमची भूक आणि तहान नाहीशी होईल.
तपसा शालिहोत्रेण सरो वृक्षश्च निर्मितः। कादम्बाः सारसा हंसाः कुरर्यः कुररैः सह
शालिहोत्र यांच्या तपामुळे हे सरोवर आणि हे झाड निर्माण झाले आहे. तिथे कादंब, सारस, हंस आणि कुरर पक्षी त्यांच्या जोडीदारांसह आहेत.
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती वचनमब्रवीत्
तिचे ते शब्द ऐकून कुंतीने असे उत्तर दिले.
त्वं हि धर्मभृतां श्रेष्ठो मयोक्तं शृणु भारत
तू खरंच धर्माचे पालन करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेस. हे भारत, मी काय सांगते ते नीट ऐक.
राक्षस्येषा हि वाक्येन धर्मं वदति साधु वै। भावेन दुष्टा भीमं वै किं करिष्यति राक्षसी
ही राक्षसी जरी वाईट हेतूने बोलत असली, तरी तिच्या वचनांतून खरी धर्माची गोष्ट सांगितली आहे. पण राक्षसी भीमाला काय करू शकते?
एवमेतद्यथाऽऽत्थ त्वं हिडिम्बे नात्र संशयः
हिडिंबा, तू जसे सांगितलेस तसेच खरे आहे, यात काहीच शंका नाही.
स्थातव्यं तु त्वया धर्मे यथा ब्रूयां सुमध्यमे। `नित्यं कृताह्निका स्नाता कृतशौचा सुरूपिणी
पण सुडौल कटी असलेल्या राणी, मी सांगते तसे तू नेहमी धर्माचे पालन करावे—रोजची पूजा, स्नान, शुद्धता राखावी आणि नेहमी सुंदर राहावे.
स्नातं कृताह्निकं भद्रे कृतकौतुकमङ्गलम्। भीमसेनं भजेथास्त्वमुदिते वै दिवाकरे
स्नान करून, पूजा आटोपून आणि शुभ अलंकार घालून, सूर्य उगवल्यावर तू भीमसेनाच्या जवळ जावे.
अहस्सु विहरानेन यथाकामं मनोजवा। अयं त्वानयितव्यस्ते भीमसेनः सदा निशि
दिवसा तू मनासारखे त्याच्यासोबत विहार कर, वेगवान राणी. पण रात्री मात्र भीमसेनाला नेहमी परत आणले पाहिजे.
प्राक्सन्ध्यातो विमोक्तव्यो रक्षितव्यश्च नित्यशः। एवं रमस्व भीमेन यावद्गर्भस्य वेदनम्
पहाटेच्या आधी त्याला सोडून द्यावे आणि नेहमी त्याचे रक्षण करावे. गर्भधारणेची चिन्हे दिसेपर्यंत अशा प्रकारे भीमासोबत रममाण व्हा.
एष ते समयो भद्रे शुश्रूषा चाप्रमत्तया। नित्यानुकूलया भूत्वा कर्तव्यं शोभनं त्वया
हेच तुझे वचन आहे, सुभगे. नेहमी दक्षतेने सेवा कर, सदैव अनुकूल राहा आणि योग्य वर्तन कर.
युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा कुन्तीमङ्गेऽधिरोप्य सा। भीमार्जुनान्तरगता यमाभ्यां च पुरस्कृता
युधिष्ठिराचे शब्द ऐकून, तिने कुंतीला आपल्या मांडीवर घेतले, भीम आणि अर्जुन दोघे मध्ये ठेवले, आणि दोन्ही जुळ्यांना पुढे करून निघाली.
तिर्यग्युधिष्ठिरे याति हिडिम्बा भीमगामिनी। शालिहोत्रसरो रम्यमाससाद जलार्थिनी
भीमासोबत चालणारी हिडिंबा, युधिष्ठिराच्या बाजूने गेली आणि पाणी हवे असल्याने शालिहोत्र यांच्या रम्य सरोवराजवळ पोहोचली.
वनस्पतितलं गत्वा परिमृज्य गृहं यथा। पाण्डवानां च वासं सा कृत्वा पर्णमयं तथा
ती झाडाखाली गेली, घरासारखे तेथे स्वच्छता केली आणि पांडवांसाठी पानांचे घर तयार केले.