कबन्धभूतस्तत्रासीद्दनुर्वज्रहतो तथा। हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास्ते तरस्विनः
तो राक्षस जणू वज्राघाताने पडलेला धडासारखा पडला होता. हिडिंबा मारला गेल्याचे पाहून ते सगळे पराक्रमी आनंदित झाले.
हिडिम्बा सा च संप्रेक्ष्य निहतं राक्षसं रणे। अदृश्याश्चैव ये स्वस्स्थाः समेताः सर्षिचारणाः
हिडिंबेची बहीण, रणांगणात मारलेला राक्षस पाहून, आणि तिथे असलेले अदृश्य ऋषी व चारण हे सगळे—
पूजयन्ति स्म तं हृष्टाः साधुसाध्विति पाण्डवम्। भ्रातरश्चापि संहृष्टा युधिष्ठिरपुरोगमाः
ते आनंदाने 'शाबास, शाबास!' असे म्हणत पांडवांचे कौतुक करू लागले. युधिष्ठिराच्या पुढे असलेले त्याचे भाऊही आनंदित झाले.
अपूजयन्नरव्याघ्रं भीमसेनमरिन्दमम्।' अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम्। पुनरेवार्जुनो वाक्यमुवाचेदं वृकोदरम्
सर्वांनी भीमसेनाचा, शत्रूंचा संहार करणारा, पुरुषांमध्ये वाघासारखा असलेल्या, मोठ्या आत्म्याच्या भीमाचा सन्मान केला. त्यानंतर अर्जुनाने पुन्हा व्रिकदराला असे म्हटले.
अदूरे नगरं मन्ये वनादस्मादहं विभो। शीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात्सुयोधनः
हे महाबळवान, मला वाटते या जंगलापासून फार दूर नाही असे एक नगर आहे. आपण लवकर जाऊया—तुझ्या कल्याणासाठी—जेणेकरून दुर्योधन आपल्याला सापडू नये.
ततः सर्वे तथेत्युक्त्वा मात्रा सह महारथाः। प्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी
मग सर्व महाबली, आईसह, 'तसेच करू' असे म्हणाले आणि निघाले. पुरुषांमध्ये वाघासारखे असलेले पांडव आणि हिडिंबा राक्षसीही त्यांच्यासोबत होती.
सा तानेवापतत्तूर्णं भगिनी तस्य रक्षसः। अब्रुवाणा हिडिम्बा तु राक्षसी पाण्डवान्प्रति
त्या राक्षसाची बहीण, हिडिंबा, काहीही न बोलता, पांडवांकडे झपाट्याने आली.
अभिवाद्य ततः कुन्तीं धर्मराजं च पाण्डवम्। अभिपूज्य ततः सर्वान्भीमसेनमभाषत
तिने प्रथम कुंती आणि धर्मराज युधिष्ठिर यांना वंदन केले, मग सर्वांचा सन्मान करून भीमसेनाशी बोलू लागली.
अहं ते दर्शादेव मन्मथस्य वशं गता। क्रूरं भ्रातृवचो हित्वा सा त्वामेवानिरुन्धती
मी तुला पाहिल्यापासूनच प्रेमाच्या वशीत गेले आहे. माझ्या क्रूर भावाचे म्हणणे मी टाकून दिले आणि तुझ्यापासून स्वतःला रोखू शकले नाही.
राक्षसे रौद्रसङ्काशे तवापश्यं विचेष्टितम्। अहं शुश्रूषुरिच्छेयं तव गात्रं निषेवितुम्
राक्षसासारखी तुझी भीषण कृत्ये मी पाहिली, पण तरीही मी तुझी सेवा करावी, तुझ्या शरीराची सेवा करावी अशी माझी इच्छा आहे.
स्मरन्ति वैरं रक्षांसि मायामाश्रित्य मोहिनीम्। हिडिम्बे व्रज पन्थानं त्वमिमं भ्रातृसेवितम्
राक्षस लोक मायावी जादूने शत्रुत्व लक्षात ठेवतात. हिडिंबे, तू तुझ्या भावाने नेहमी येणारा हा रस्ता सोडून जा.
क्रुद्धोऽपि पुरुषव्याघ्र भीम मा स्म स्त्रियं वधीः। शरीरगुप्त्यभ्यधिकं धर्मं गोपाय पाण्डव
हे पुरुषांमध्ये वाघासारख्या भीमा, जरी तू रागावला असलास तरी स्त्रीला मारू नकोस; शरीराच्या रक्षणापेक्षा मोठा धर्म पाळ, हे पांडवा.
वधाभिप्रायमायान्तमवधीस्त्वं महाबलम्। रक्षसस्तस्य भगिनी किं नः क्रुद्धा करिष्यति
तू मारण्याच्या हेतूने आलेल्या त्या बलाढ्य राक्षसाचा वध केला आहेस; त्याची बहीण रागावली तरी आमचं काय वाईट करणार?
हिडिम्बा तु ततः कुन्तीमभिवाद्य कृताञ्जलिः। युधिष्ठिरं तु कौन्तेयमिदं वचनमब्रवीत्
मग हिडिंबा, हात जोडून कुंतीला वंदन करून, कुंतीपुत्र युधिष्ठिराला असे म्हणाली.
आर्ये जानासि यद्दुःखमिह स्त्रीणामनङ्गजम्। तदिदं मामनुप्राप्तं भीमसेनकृते शुभे
माऊली, स्त्रियांना प्रेमामुळे जे दुःख होतं, ते तुला माहीत आहे. तेच दुःख मला भीमसेनामुळे आलं आहे, हे शुभ्रवर्णे.
सोढं तत्परमं दुःखं मया कालप्रतीक्षया। सोऽयमभ्यागतः कालो भविता मे सुखोदयः
मी ते मोठं दुःख वेळ येईपर्यंत सहन केलं; आता तो वेळ आला आहे, आणि माझ्या आयुष्यात सुखाचा दिवस उगवेल.
मया ह्युत्सृज्य सुहृदः स्वधर्मं स्वजनं तथा। वृतोऽयं पुरुषव्याघ्रस्तव पुत्रः पतिः शुभे
मी माझे मित्र, आपला धर्म आणि आप्तसंबंध सोडून, तुझा पुत्र, पुरुषांमध्ये वाघासारखा असलेला, यालाच पती म्हणून निवडलं आहे, हे शुभ्रवर्णे.
वीरेणाऽहं तथाऽनेन त्वया चापि यशस्विनी। प्रत्याख्याता न जीवामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
जर या वीराने आणि तुझ्यासारख्या कीर्तिवंत स्त्रीने मला नाकारलं, तर मी जगणार नाही; हे मी तुला खरं सांगते.
यदर्हसि कृपां कर्तुं मयि त्वं वरवर्णिनि। मत्वा मूढेति तन्मां त्वं भक्ता वाऽनुगतेति वा
हे सुंदरवर्णिनी, तू मला मूर्ख समजलीस किंवा भक्त म्हणून मानलीस, तरी माझ्यावर कृपा करावी, एवढीच माझी विनंती आहे.
भर्त्राऽनेन महाभागे संयोजय सुतेन ह। समुपादाय गच्छेयं यथेष्टं देवरूपिणम्। पुनश्चैवानयिष्यामि विस्रम्भं कुरु मे शुभे
हे महाभाग्यवती, तुझ्या पुत्राशी माझं लग्न लावून दे. मग मी त्याला घेऊन जिथे हवं तिथे जाईन, देवासारखा मानून, आणि पुन्हा त्याला परत आणीन. माझ्यावर विश्वास ठेव, हे शुभ्रवर्णे.
अहं हि समये लप्स्ये प्राग्भ्रातुरपर्वजनात्। ततः सोऽभ्यपतद्रात्रौ भीमसेनजिघांसया
मी योग्य वेळी त्याला त्याच्या मोठ्या भावाकडून किंवा नातेवाइकाकडून मिळवीन; आणि मग रात्री, भीमसेनाचा वध करण्याच्या हेतूने तो आला.
यथायथा विक्रमते यथारिमधितिष्ठति। तथातथा समासाद्य पाण्डवं काममोहिता
जसा तो शत्रूवर चालून गेला, तसंच मीही, इच्छेने मोहित होऊन, पांडवाजवळ गेले.
न यातुधान्यहं त्वार्ये न चास्मि रजनीचरी। ईशा रक्षस्स्वसा ह्यस्मि राज्ञि सालकटङ्कटी
हे आर्ये, मी राक्षसी नाही, ना रात्री भटकणारी आहे; मी राक्षसांचा राजा सालकटंकटीची बहीण आहे, हे राणी.
पुत्रेण तव संयुक्ता युवतिर्देववर्णिनी। सर्वान्वोऽहमुपस्थास्ये पुरस्कृत्य वृकोदरम्
तुझ्या पुत्राशी एकत्र होऊन, हे देववर्णिनी युवती, मी सगळ्यांची सेवा करीन आणि वृकोदराला पुढे ठेवीन.
अप्रमत्ता प्रमत्तेषु शुश्रूषुरसकृत्त्वहम्।' वृजिने तारयिष्यामि दासीवच्च नरर्षभाः
इतर बेफिकीर असले तरी मी नेहमी जागरूक राहून सेवा करीन; आणि संकटात मी तुमच्या सर्वांचा दासीप्रमाणे तारू, हे नरश्रेष्ठ.
पृष्ठेन वो वहिष्यामि विमानं सुकृतानिव। यूयं प्रसादं कुरुत भीमसेनो भजेत माम्
मी तुम्हा सर्वांना पाठीवर घेऊन जाईन, जणू काही पुण्यवान लोक विमानात बसले आहेत. कृपा करा, म्हणजे भीमसेन मला स्वीकारेल.
एवं ब्रुवन्ती ह तथा प्रत्याख्याता क्रियां प्रति। भूम्यां दुष्कृतिनो लोकान्गमिष्येऽहं न संशयः
अशी विनंती करूनही जेव्हा मला नकार मिळाला, तेव्हा मी म्हणाले: आता मी पृथ्वीवरील पापी लोकांच्या जगात जाईन, यात शंका नाही.
अहं हि मनसा ध्यात्वा सर्वं वेत्स्यामि सर्वदा।' आपन्निस्तरणे प्राणान्धारयिष्ये न केनचित्
मी मनाने ध्यान करून सर्व काही जाणत राहीन; संकटात मी स्वतःच प्राण वाचवीन, दुसऱ्याच्या मदतीने नाही.
सर्वमावृत्य कर्तव्यं धर्मं समनुपश्यता। आपत्सु यो धारयति स वै धर्मविदुत्तमः
धर्माचा विचार करून, सर्व कर्तव्ये पार पाडावीत; जो संकटात स्वतःला सावरतो, तोच खरा धर्म जाणणारा आहे.
व्यसनं ह्येव धर्मस्य धर्मिणामापदुच्यते। पुम्यात्प्राणान्धारयति पुण्यं वै प्राणधारणम्
धर्माच्या मार्गातील संकट म्हणजेच धर्माचं व्यसन; सज्जनांसाठी संकट म्हणजेच आपत्ती. जो अशा वेळी प्राण वाचवतो, तो पुण्य मिळवतो.