तयोः शब्देन महता विबुद्धास्ते नरर्षभाः। सह मात्रा च ददृशुर्हिडिम्बामग्रतःस्थिताम्
त्यांच्या मोठ्या आवाजाने जागे होऊन, त्या श्रेष्ठ पुरुषांनी आणि त्यांच्या आईने, समोर उभी असलेली हिडिंबा पाहिली.
प्रबुद्धास्ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम्। विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह
हिडिंबाचे माणसाच्या पलीकडचे रूप पाहून, पृथेसह वाघासारखे ते पुरुष आश्चर्यचकित झाले.
ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदा। उवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वमिदं शैनः
मग कुंतीने तिच्याकडे पाहून, तिच्या सौंदर्याने चकित होऊन, गोड आणि धीर देणारे शब्द बोलले.
कस्य त्वं सुरगर्भाभे कावाऽसि वरवर्णिनि। केन कार्येण संप्राप्ता कुतश्चागमनं तव
तू कोण आहेस, देवतेसारखी दिसणारी? कोणाची मुलगी आहेस, सुंदर वर्णाच्या स्त्री? कोणत्या कारणासाठी आली आहेस आणि कुठून आली आहेस?
यदि वाऽस्य वनस्य त्वं देवता यदि वाऽप्सराः। आचक्ष्व मम तत्सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि
जर तू या जंगलातील एखादी देवता असशील, किंवा अप्सरा असशील, तर मला सर्व काही सांग, आणि इथे का उभी आहेस तेही सांग.
यदेतत्पश्यसि वनं नीलमेघनिं महत्। निवासो राक्षसस्यैष हिडिम्बस्य ममैव च
हे मोठं, काळ्या मेघासारखं जंगल जे तू पाहतेस, ते राक्षस हिडिंबाचं आणि माझंही निवासस्थान आहे.
तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्दि भामिनि। भ्रात्रा संप्रेषितामार्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता
सुंदरी, मला त्या राक्षसाधिपतीची बहीण समज. माझ्या भावाने, जो तुला आणि तुझ्या मुलांना मारण्याचा विचार करतो, त्याने मला इथे पाठवलं आहे.
क्रूरबुद्धेरहं तस्य वचनादागता त्विह। अद्राक्षं नवहेमाभं तव पुत्रं महाबलम्
त्याच्या क्रूर मनामुळे मी त्याच्या सांगण्यावरून इथे आले. पण मी तुझ्या मुलाला, नव्या सोन्यासारखा तेजस्वी आणि बलवान, पाहिलं.
ततोऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभे। चोदिता तव पुत्रार्थं मन्मथेन वशानुगा
मग, शुभे, सर्व प्राण्यांमध्ये वावरणारी मी, तुझ्या मुलासाठी प्रेमाने बांधली गेले.
ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलः। अपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया
म्हणून मी तुझ्या बलवान मुलाला पती म्हणून निवडलं, आणि दूर राहायचा प्रयत्न केला, पण ते माझ्या हातून झालं नाही.
चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकः। स्वयमेवागतो हन्तुमिमान्सर्वांस्तवात्मजान्
मी उशीर करतेय हे कळल्यावर, तो नरभक्षक स्वतःच तुझे सर्व पुत्र मारायला आला.
स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमता। बलादितो विनिष्पिष्य व्यपनीतो महात्मना
पण तुझ्या प्रिय, बुद्धिमान मुलाने, त्याला शक्तीने हरवून दूर फेकून दिलं.
विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम्। पश्यैवं युधि विक्रान्तावेतौ च नरराक्षसौ
हे बघ, हे दोघे—पुरुष आणि राक्षस—मोठ्या वेगाने एकमेकांना ओढत आणि गर्जना करत, धाडसीपणे लढत आहेत.
तस्याः श्रुत्वैव वचनमुत्पपात युधिष्ठिरः। अर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवश्च वीर्यवान्
तिचं बोलणं ऐकताच, युधिष्ठिर, अर्जुन, नकुल आणि पराक्रमी सहदेव उभे राहिले.
तौ ते ददृशुरासक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम्। काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाविव बलोत्कटौ
त्यांनी पाहिलं की ते दोघे एकमेकांना घट्ट धरून, ओढत आहेत आणि विजयासाठी उत्सुक आहेत, जणू काही दोन सिंह शक्तीने भिडले आहेत.
अथान्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ पुनःपुनः। दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः
मग, एकमेकांना वारंवार घट्ट धरून आणि ओढत, त्यांनी जणू काही जंगलातील आगीच्या धुरासारखी धूळ उडवली.
वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसन्निभौ। बभ्राजतुर्यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ
मातीच्या धुळीत झाकले गेलेले, पृथ्वीप्रमाणे भासणारे, ते दोघे धुक्यात लपलेल्या दोन डोंगरांसारखे चमकत होते.
राक्षसेन तदा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य च। उवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ्छनकैरिव
राक्षसाने भीमाला त्रास देताना पाहून, पार्थाने हलकेसे हसत असे शब्द सांगितले.
भीम माभैर्महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम्। समेतं भीमरूपेण रक्षसा श्रमकर्शिताः
भीम, घाबरू नकोस, बलवान बाहू असलेल्या भीमा. आम्ही इतके थकून गेलो आहोत की, तू खरंच भीम आहेस की भीमाच्या रूपात एखादा राक्षस आहे, हे आम्हाला कळत नाही.
साहाय्येऽस्मि स्थितः पार्थ पातयिष्यामि राक्षसम्। नकुलः सहदेवश्च मातरं गोपयिष्यतः
पार्था, मी तुझ्या मदतीसाठी तयार आहे; हा राक्षस मी पाडीन. नकुल आणि सहदेव आपली आई सांभाळतील.
उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस्त्वया। न जात्वयं पुनर्जीवेन्मद्बाह्वन्तरमागतः
तू शांतपणे पाहा, घाई करू नकोस. माझ्या बाहूंमध्ये अडकलेला हा राक्षस कधीच जिवंत सुटणार नाही.
भुजयोरन्तरं प्राप्तो भीमसेनस्य राक्षसः। अमृत्वा पार्थवीर्येण मृतो मा भूदिति ध्वनिः
भीमसेनाच्या बाहूंमध्ये आलेला हा राक्षस पार्थाच्या बळामुळे मरण पावला आहेच; यात शंका नाही.
अयमस्मांस्तु नो हन्याज्जातु पार्थ राक्षसः। जीवन्तं न प्रमोक्ष्यामि मा भैषीर्भरतर्षभ
पार्था, हा राक्षस आपल्याला कधीच मारू शकणार नाही. मी त्याला जिवंत सोडणार नाही; म्हणून, हे भरतश्रेष्ठ, घाबरू नकोस.
पूर्वरात्रे प्रयुक्तोऽसि भीम क्रूरेण रक्षसा। क्षपा व्युष्टा न चेदानीं समाप्तोसीन्महारणः
भीमा, रात्रीच्या सुरुवातीला या क्रूर राक्षसाने तुझ्यावर हल्ला केला. जर रात्र संपली नसती, तर हे मोठे युद्ध अजूनही चालू राहिले असते.
किमेनन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा। गन्तव्ये न चिरं स्थातुमिह शक्यमरिन्दम
भीमा, हा दुष्ट राक्षस अजून किती काळ जिवंत राहणार? शत्रूंचा नाश करणारा, त्याला इथे जास्त वेळ थांबता येणार नाही.
पुरा संरज्यते प्राची पुरा सन्ध्या प्रवर्तते। रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्त्युत
पूर्व दिशेला उजाडायच्या आधी, पहाट येण्याच्या आधी, या भयंकर वेळी राक्षसांचे बळ फार वाढते.
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम्। पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारमर्पय
भीमा, लवकर कर, खेळू नकोस; हा भयंकर राक्षस काही जादू करण्याच्या आधीच त्याचा नाश कर—आपली सारी ताकद बाहूंमध्ये एकवट.
माहात्म्यमात्मनो वेत्थ नराणां हितकाम्यया। रक्षो जहि यथा शक्रः पुरा वृत्रं महाबलम्
तुला स्वतःच्या सामर्थ्याची जाणीव आहे, आणि तू लोकांच्या भल्यासाठीच वागतोस. जसा इंद्राने पूर्वी बलाढ्य वृत्राचा वध केला, तसाच हा राक्षस मार.
अथवा मन्यसे भारं त्वमिमं राक्षसं युधि। आतिष्ठे तव साहाय्यं शीघ्रमेव तु हन्यताम्
किंवा, तुला हा राक्षस युद्धात फार मोठा वाटत असेल, तर मी तुझ्या जागी लढून त्याचा लवकरच नाश करीन.
अथवा त्वहमेवैनं हनिष्यामि वृकोदर। कृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावदुपारम
नाहीतर, वृकोदर, मीच स्वतः त्याचा वध करतो. तू आपले कर्तव्य पार पाडलेस आणि दमलास—आता थोडा विसावा घे.