नियमस्थश्च राजासीत्तदा भरतसत्तम। ततो नातिचिरात्काले वनं तन्मनुजेश्वर
त्या वेळी तो राजा आपल्या व्रतामध्ये दृढ होता, हे भरतश्रेष्ठा. मग फार वेळ न जाता, त्या वनात, मनुष्यांचा स्वामी—
संप्राप्ता ह्यप्सरा राजन्मेनकेत्यभिविश्रुता। पुष्पद्रुमान्सज्जमाना राज्ञो दर्शनमागमत्
तेव्हा, राजन, प्रसिद्ध मेनका नावाची अप्सरा, फुलांनी आणि वृक्षांनी स्वतःला सजवून, राजाच्या दर्शनासाठी आली.
न ददर्श तु सा राजंस्तत्र स्थानगतं नृपम्। दृष्ट्वा चाप्सरसं तां तु शुक्रं राज्ञोऽपतद्भुवि
पण तिने तिथे उभ्या असलेल्या राजाला पाहिले नाही; आणि त्या अप्सरेला पाहताच, राजाचे वीर्य जमिनीवर पडले.
ततः स राजा राजेन्द्र लज्जया नृपतिः स्वयम्। पद्भ्यामाक्रमतायुष्मंस्ततस्तु द्रुपदोऽभवत्
मग, राजेंद्र, त्या राजाने लाजेने स्वतःच त्या वीर्यावर पाय ठेवला; आणि त्यातूनच द्रुपदाचा जन्म झाला.
ततस्तु तपसा तस्य राजर्षेर्भावितात्मनः। पुत्रः समभवच्छीघ्रं पदोस्तस्य क्रमेण तु
मग त्या तपस्वी राजर्षीच्या तपामुळे, ज्याचे मन शुद्ध झाले होते, त्याच्या पावलाखालील जागेतून लगेच एक पुत्र जन्मास आला.
तेनास्य ऋषयः सर्वे समागम्य तपोधनाः। नाम चुक्रुर्हि विद्वांसो द्रुपदोऽस्त्विति भारत
मग सर्व तपस्वी ऋषी एकत्र जमले आणि विद्वानांनी त्याला 'द्रुपद' हे नाव दिले, हे भारत.
स तस्यैवाश्रमे राजन्भरद्वाजस्य भारत। ववृधे सुमुखं तत्र कामैः सर्वैर्नृपोत्तम
तोच द्रुपद, राजन, भरद्वाज यांच्या आश्रमातच वाढला, सुंदर मुखाचा आणि सर्वांच्या इच्छेचा केंद्रबिंदू, हे श्रेष्ठ राजन.
पाञ्चालोऽपि हि राजेन्द्र स्वराज्यं गतवान्प्रभुः। भरद्वाजस्य विद्यार्थं सुतं दत्वा महात्मनः
पंचाळराजाने, राजेंद्र, स्वतःचे राज्य मिळवल्यावर, आपल्या पुत्राला विद्या शिकण्यासाठी महात्मा भरद्वाजांकडे दिले.
स कुमारस्ततो राजन्द्रोणेन सहितो वने। वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्धनुर्वेदांश्च भारत
मग तो कुमार, राजन, द्रोणासोबत वनात राहून, वेद आणि त्यांचे अंग, तसेच धनुर्विद्या शिकला, हे भारत.
परया स मुदा युक्तो विचचार वने सुखम्। तस्यैवं वर्तमानस्य वने वनचरैः सह
तो अत्यंत आनंदाने, वनातील लोकांसोबत, त्या वनात सुखाने फिरत होता.
कालेनातिचिराद्राजन्पिता स्वर्गमुपेयिवान्। स समागम्य पाञ्चालैः पाञ्चालेष्वभिषेचितः
बराच काळ गेल्यावर, राजन, त्याचे वडील स्वर्गवासी झाले; मग पंचाळ लोकांबरोबर तो एकत्र आला आणि त्यांच्यात अभिषिक्त झाला.
प्राप्तश्च राज्यं राजेन्द्र सुहृदां प्रीतिवर्धनः। राज्यं ररक्ष धर्मेण यथा चेन्द्रस्त्रिविष्टपम्
राज्य मिळाल्यावर, राजेंद्र, त्याने आपल्या मित्रांचा आनंद वाढवला; आणि इंद्र जसा आपल्या स्वर्गलोकाचे रक्षण करतो, तसा तो धर्माने राज्य सांभाळू लागला.
एतन्मया ते राजेन्द्र यथावत्परिकीर्तितम्। द्रुपदस्य च राजर्षेर्धृष्टद्युम्नस्य जन्म च
राजेंद्र, मी तुला जसा घडला तसा द्रुपद राजर्षी आणि धृष्टद्युम्न यांचा जन्म सांगितला.
धृतराष्ट्रस्तु राजन्द्रे यदा कौरवनन्दनम्। युधिष्ठिरं विजानन्वै समर्थं राज्यरक्षणे
राजेंद्र, जेव्हा धृतराष्ट्राला समजले की, युधिष्ठिर, जो कौरवांचा आनंद आहे, तो राज्याचे रक्षण करण्यास समर्थ आहे—
यौवराज्याभिषेकार्थममन्त्रयत मन्त्रिभिः। ते तु बुद्ध्वान्वतप्यन्त धृतराष्ट्रात्मजास्तदा
त्याने यौवराज्याभिषेकासाठी आपल्या मंत्र्यांशी सल्लामसलत केली; पण धृतराष्ट्रपुत्रांना हे कळताच, ते दुःखी झाले.
ततः संवत्सरस्यान्ते यौवराज्याय पार्थिव। स्थापितो धृतराष्ट्रेण पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः
मग वर्षाच्या शेवटी, पांडुपुत्र युधिष्ठिराला धृतराष्ट्राने युवराजपदी बसवले.
ततोऽदीर्घेण कालेन कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः। पितुरन्तर्दधे कीर्तिं शीलवृत्तसमाधिभिः
थोड्याच काळात कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने आपल्या उत्तम स्वभाव, वागणूक आणि धीरगंभीरतेने वडिलांची कीर्ती पुन्हा उजळवली.
असियुद्धे गदायुद्धे रथयुद्धे च पाण्डवः। संकर्षणादशिक्षद्वै शश्वच्छिक्षां वृकोदरः
तलवार, गदा आणि रथयुद्ध या सर्व प्रकारच्या युद्धकलेत भीम पांडुपुत्र नेहमीच संकर्षण यांच्याकडून शिक्षण घेत असे.
समाप्तशिक्षो भीमस्तु द्युमत्सेनसमो बले। पराक्रमेण संपन्नो भ्रातॄणामचरद्वशे
शिक्षण पूर्ण झाल्यावर भीम बळाने द्युमत्सेनासारखा झाला, पराक्रमाने युक्त झाला आणि नेहमी भावांच्या आज्ञेत वागू लागला.
प्रगाढदृढमुष्टित्वे लाघवे वेधने तथा। क्षुरनाराचभल्लानां विपाठानां च तत्त्ववित्
मजबूत पकड, चपळता आणि भेदण्याची कला यात तो निष्णात होता; कात्री, बाण आणि रुंद टोकाच्या शरांचा खरा उपयोग त्याला माहीत होता.
ऋजुवक्रविशालानां प्रयोक्ता फाल्गुनोऽभवत्। लाघवे सौष्ठवे चैव नान्यः कश्चन विद्यते
सरळ, वाकडी आणि रुंद अशा सर्व प्रकारच्या अस्त्रांचा सर्वश्रेष्ठ वापरकर्ता अर्जुन झाला; वेग आणि कौशल्य यात त्याला कोणीही तोड नव्हती.
बीभत्सुसदृशो लोक इति द्रोणो व्यवस्थितः। ततोऽब्रवीद्गुडाकेशं द्रोणः कौरवसंसदि
द्रोणाचार्यांना खात्री झाली की अर्जुनासारखा दुसरा कोणीही जगात नाही; म्हणून त्यांनी कौरव सभेत गुडाकेशाला हे सांगितले.
अगस्त्यस्य धनुर्वेदे शिष्यो मम गुरुः पुरा। अग्निवेश्य इति ख्यातस्तस्य शिष्योऽस्मि भारत
धनुर्विद्येत माझे गुरु पूर्वी अगस्त्यांचे शिष्य होते, त्यांना अग्निवेश्य म्हणून ओळखले जाई; मी त्यांचा शिष्य आहे, हे भारत.
तीर्थात्तीर्थं गमयितुमहमेतत्समुद्यतः। तपसा यन्मया प्राप्तममोघमशनिप्रभम्
तीर्थयात्रेला निघालो आणि कठोर तप करून मी एक असा अस्त्र मिळवला, जे कधीही व्यर्थ जात नाही आणि वीजेसारखे तेजस्वी आहे.
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम यद्दहेत्पृथिवीमपि। ददता गुरुणा चोक्तं न मनुष्येष्विदंत्वया
त्या अस्त्राचे नाव ब्रह्मशिर आहे, जे पृथ्वीला देखील जाळू शकते; माझ्या गुरूंनी ते देताना सांगितले, 'हे माणसांवर वापरू नकोस.'
भारद्वाज विमोक्तव्यमल्पवीर्येषु संयुगे। यद्यदन्तर्हितं भूतं किंचिद्युद्ध्येत्त्वया सह
भारद्वाज, हे अस्त्र केवळ युद्धात दुर्बल शत्रूंवर किंवा कुठला अदृश्य शत्रू तुझ्याशी लढायला आला तरच सोडावे.
महातेजस्त्वमेतेन हन्याः शस्त्रेण संयुगे। त्वया प्राप्तमिदं वीर दिव्यं नान्योऽर्हति त्विदम्
या महान तेजस्वी अस्त्राने तू युद्धात शत्रूंचा नाश करू शकतोस; हे दिव्य अस्त्र फक्त तुझ्या हातात आले आहे, दुसऱ्या कोणालाही नाही.
समयस्तु त्वया रक्ष्यो मुनिसृष्टो विशांपते। आचार्यदक्षिणां देहि ज्ञातिग्रामस्य पश्यतः
पण ऋषींनी ठरवलेली प्रतिज्ञा तू पाळली पाहिजे, हे राजाधिराज; आपल्या नातेवाईकांसमोर आणि गावकऱ्यांसमोर गुरुदक्षिणा दे.
ददानीति प्रतिज्ञाते फाल्गुनेनाब्रवीद्गुरुः। युद्धेऽहं प्रतियोद्धव्यो युध्यमानस्त्वयाऽनघ
फाल्गुनाने 'मी देईन' असे वचन दिल्यावर गुरु म्हणाले, 'हे निष्पापा, गुरुदक्षिणा म्हणून तू युद्धात माझ्याशी लढ.'
तथेति च प्रतिज्ञाय द्रोणाय कुरुपुङ्गवः। उपसंगृह्य चरणावुपतस्थे विनीतवत्
कुरुकुळातील श्रेष्ठ अर्जुनाने 'तसेच करीन' असे मान्य करून द्रोणांच्या पायांना स्पर्श केला आणि नम्रपणे समोर उभा राहिला.