तं वै गच्छेह नृपते त्वां स संयाजयिष्यति
राजा, तू त्याच्याकडे जा; तो तुझ्यासाठी यज्ञ करील.
उपयाजवचः श्रुत्वा याजस्याश्रममभ्यगात्। जुगुप्समानो नृपतिर्मनसेदं विचिन्तयन्
उपयाजाचे शब्द ऐकून राजा याजाच्या आश्रमाकडे गेला, मनात तिरस्काराची भावना ठेवून विचार करू लागला.
भृशं संपूज्य पूजार्हमृषिं याजमुवाच ह। गोशतानि ददान्यष्टौ याज याजय मां विभो
त्याने पूजेला योग्य असलेल्या ऋषी याजाचा मोठ्या मानाने सन्मान केला आणि म्हणाला, 'याज, माझ्यासाठी यज्ञ कर. मी तुला आठशे गायी देईन.'
द्रोणवैरान्तरे तप्तं विषण्णं शरणागतम्। ब्रह्मबन्धुप्रणिहितं न क्षत्रं क्षत्रियो जयेत्
द्रोणाशी वैरामुळे त्रस्त, खचलेला आणि आश्रय मागणारा तो, ब्राह्मणाकडे मन लावून, क्षत्रियाने क्षत्रियावर विजय मिळवता येत नाही.
तस्माद्द्रोणभयार्तं मां भवांस्त्रातुमिहार्हति। येन मे कर्मणा ब्रह्मन्पुत्रः स्याद्द्रोणमृत्यवे
म्हणून द्रोणाच्या भीतीपासून मला वाचवावे, जेणेकरून तुमच्या कृतीने, ब्राह्मण, मला असा पुत्र होईल की जो द्रोणाचा मृत्यू घडवेल.
अर्जुनस्यापि वै भार्या भवेद्या वरवर्णिनी। स हि ब्रह्मविदां श्रेष्ठो ब्राह्मे क्षात्रेऽप्यनुत्तमः
अर्जुनासाठी सुंदर वर्णाची स्त्री पत्नी व्हावी, कारण तो ब्रह्मज्ञानात श्रेष्ठ आहे आणि ब्राह्मण व क्षत्रिय या दोन्ही गुणांत तो बेजोड आहे.
ततो द्रोणस्तु माऽजैषीत्सखिविग्रहकारणात्। क्षत्रियो नास्ति तुल्योऽस्य पृथिव्यां कश्चिदग्रणीः
मग द्रोणाने केवळ मैत्रीतील स्पर्धेमुळे मला जिंकू नये; पृथ्वीवर त्याच्याशी समकक्ष असा एकही क्षत्रिय नाही.
भारताचार्यमुख्यस्य भारद्वाजस्य धीमतः। द्रोणस्य शरजालानि रिपुदेहहराणि च
भारतातील मुख्य आचार्य, बुद्धिमान भारद्वाजपुत्र द्रोण यांची बाणांची वर्षाव आणि शत्रूंच्या देहाचा नाश करणारी अस्त्रे—
षडरत्नि धनुश्चास्य खड्गमप्रतिम तथा। स हि ब्राह्मणवेषेण क्षात्रं वेगमसंशयम्
त्याच्याकडे सहा मौल्यवान रत्नांनी सजलेले धनुष्य आणि अद्वितीय तलवार आहे; तो जरी ब्राह्मण वेशात असला तरी त्याच्यात क्षत्रियांची अपार ताकद आहे.
प्रतिहन्ति महेष्वासो भारद्वाजो महामनाः। कार्तवीर्यसमो ह्येष खट्वाङ्गप्रतिमो रणे
महान मनाचा भारद्वाजपुत्र, मोठ्या धनुष्याचा वीर, शत्रूंना पराभूत करतो; तो कार्तवीर्यसमान आणि रणात खट्वांगासारखा आहे.
क्षत्रोच्छेदाय विहितो जामदग्न्य इवास्थितः
तो जामदग्न्याप्रमाणेच क्षत्रियांचा नाश करण्यासाठी उभा आहे.
सहितं क्षत्रवेगेन ब्रह्मवेगेन सांप्रतम्। उपपन्नं हि मन्येऽहं भारद्वाजं यशस्विनम्
आता त्याच्यात क्षत्रियांची व ब्राह्मणांची शक्ती एकत्र आली आहे; म्हणून मी या यशस्वी भारद्वाजाला खरोखरच सिद्ध मानतो.
नेषवस्तमपाकुर्युर्न च प्रासा न चासयः। ब्राह्मं तस्य महातेजो मन्त्राहुतिहुतं यथा
कोणतेही बाण, भाले किंवा शस्त्रे त्याला रोखू शकत नाहीत; त्याचे ब्राह्मण तेज मंत्रांनी अर्पण केलेल्या आहुतीसारखे आहे.
तस्य ह्यस्त्रबलं घोरमप्रसह्यं परैर्भुवि। शत्रून्समेत्य जयति क्षत्रं ब्रह्मपुरस्कृतम्
त्याची अस्त्रांची भीषण शक्ती पृथ्वीवरील इतरांना सहन होत नाही; शत्रूंना सामोरे जाऊन तो ब्राह्मणशक्तीच्या आधारे क्षत्रियांना जिंकतो.
ब्रह्मक्षत्रे च सहिते ब्रह्मतेजो विशिष्यते। सोऽहं क्षत्रबलाद्दीनो ब्रह्मतेजः प्रपेदिवान्
ब्राह्मण आणि क्षत्रिय शक्ती एकत्र असताना ब्राह्मण तेजच प्रबळ ठरते; म्हणूनच क्षत्रिय शक्तीने मी दुर्बल झालो आणि ब्राह्मण तेजाची मदत घेतली.
द्रोणाद्विशिष्टमासाद्य भवन्तं ब्रह्मवित्तमम्। द्रोणान्तकमहं पुत्रं लभेयं युधि दुर्जयम्
द्रोणापेक्षा श्रेष्ठ आणि ब्रह्मज्ञानात सर्वोच्च असलेल्या आपल्याकडे आलो आहे, म्हणजे मला असा पुत्र मिळेल की जो युद्धात जिंकता येणार नाही आणि द्रोणाचा अंत करील.
द्रोणमृत्युर्यथा मेऽद्य पुत्रो जायेत वीर्यवान्। तत्कर्म कुरु मे याज निर्वपाम्यर्बुद्धं गवाम्
आज मला असा शूर पुत्र जन्मावा की जो द्रोणाचा मृत्यू ठरेल; हे कार्य माझ्यासाठी करा, याज, आणि मी तुम्हाला हजारो गायी अर्पण करीन.
तथेत्युक्त्वा तुं तं याजो यज्ञार्थमुपकल्पयन्। गुर्वर्थ इति चाकाममुपयाजमचोदयत्
'तसेच होईल' असे म्हणून याजाने यज्ञाची तयारी केली; गुरूच्या इच्छेसाठी त्याने अनिच्छेनेही उपयाजाला बोलावले.
द्रुपदं च महाराजमिदं वचनमब्रवीत्। मा भैस्त्वं संप्रदास्यामि कर्मणा भवतः सुतम्
त्याने महाबली द्रुपद राजाला सांगितले, 'भीऊ नकोस, मी माझ्या कर्माने तुला पुत्र देईन.'
एवमुक्त्वा प्रतिज्ञाय कर्म चास्याददे मुनिः
असे म्हणून आणि वचन देऊन त्या ऋषीने ते कार्य सुरू केले.
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो यथाविधि कथाक्रमम्। याजो द्रोणविनाशाय याजयामास तं नृपम्
द्विपदांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या ब्राह्मणाने सर्व विधीप्रमाणे यज्ञाची तयारी केली; याजाने द्रोणाच्या विनाशासाठी त्या राजासाठी यज्ञ सुरू केला.
गुर्वर्थेऽयोजयत्कर्म याजस्यापि समीपतः। ततस्तस्य नरेन्द्रस्य उपयाजो महातपाः
गुरूच्या इच्छेसाठी त्याने याजाच्या जवळपास विधी सुरू केला; त्यानंतर उपयाज, मोठ्या तपश्चर्येचा, त्या राजाला मदत करू लागला.
आचव्यौ कर्म वैतानं तथा पुत्रफलाय वै। इह पुत्रो महावीर्यो महातेजा महाबलः। इष्यते यद्विधो राजन्भविता स तथाविधः
पुत्रप्राप्तीसाठी वैतान यज्ञ केला गेला. इथे मोठ्या पराक्रमाचा, तेजस्वी आणि बलवान असा पुत्र हवा आहे, राजन. जसा पुत्र हवा आहे, तसाच पुत्र जन्माला येईल.
भारद्वाजस्य हन्तारं सोऽभिसन्धाय पार्थिवः। आजहेऽथ तदा राजन्द्रुपदः कर्म सिद्धये
भारद्वाजाचा वध करणारा पुत्र मिळावा, या हेतूने राजा द्रुपदाने तेव्हा आपले मन स्थिर करून यज्ञ केला.
ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो जुहाव च यथाविधि। कौसवी नाम तस्यासीद्या वै तां पुत्रगृद्धिनः
द्विजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या ब्राह्मणाने विधिपूर्वक होम केला. त्याची पत्नी कौसवी हिचे नाव होते आणि तिलाही पुत्राची इच्छा होती.
सौत्रामणिं तथा पत्नीं ततः कालेऽभ्ययात्तदा। याजस्तु सवनस्यान्ते देवीमाह्वापयत्तदा
नंतर योग्य वेळी त्याच्या पत्नीनं सत्रामणी यज्ञ केला आणि ती आली. यज्ञाच्या शेवटी पुरोहिताने राणीला बोलावले.
प्रेहि मां राज्ञि पृषति मिथुनं त्वामुपस्थितम्। कुमारश्च कुमारी च पितृवंशविवृद्धये
"राणी पृषती, माझ्याकडे ये. तुझ्यासाठी एक मुलगा आणि एक मुलगी तयार आहेत, जे वंश वाढवतील."
नालिप्तं वै मम मुखं पुण्यान्गन्धान्बिभर्मि च। न पत्नी तेऽस्मि सूत्यर्थे तिष्ठ याज मम प्रिये
"माझ्या चेहऱ्यावर काहीही लावलेले नाही, पण मी शुभ सुगंध घेऊन आले आहे. मी केवळ संततीसाठी तुझी पत्नी नाही. पुरोहिता, तू येथेच रहा, माझ्या प्रिय."
याजेन श्रपितं हव्यमुपयाजेन मन्त्रितम्। कथं कामं न संदध्यात्पृषति प्रेहि तिष्ठ वा
"याजाने केलेले होम आणि उपयाजाने उच्चारलेले मंत्र — हे कधीच व्यर्थ जात नाहीत. पृषती, तुला हवे तर जा किंवा राहा."
एवमुक्त्वा तु याजेन हुते हविषि संस्कृते। उत्तस्थौ पावकात्तस्मात्कुमारो देवसंनिभः
असे म्हणून, याजाने होम केलेल्या आहुतीतून, अग्नितून एक देवासारखा मुलगा प्रकट झाला.