पञ्चभिर्भ्रातृभिः पार्थैर्द्रोणः परिवृतो वभौ। पञ्चतारेण संयुक्तः सावित्रेणेव चन्द्रमाः
पाच पांडव भावांनी वेढलेला द्रोण चमकत होता, जणू पाच तारांसह सावित्री नक्षत्रातला चंद्र.
अश्वत्थाम्ना च सहितं भ्रातॄणां शतमूर्जितम्। दुर्योधनममित्रघ्नमुत्थितं पर्यवारयत्
अश्वत्थामा आणि शंभर बलवान भावांसह, त्यांनी शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, उठलेल्या दुर्योधनाला वेढले.
स तैस्तदा भ्रातृभिरुद्यतायुधै- र्गदाग्रपाणिः समवस्थितैर्वृतः। बभौ यथा दानवसंक्षये पुरा पुनन्दरो देवगणैः समावृतः
त्या वेळी, शस्त्र उचललेल्या भावांनी वेढलेला, गदे हातात घेऊन उभा असलेला तो, जसा पूर्वी दानवांच्या संहाराच्या वेळी इंद्र देवगणांसह तेजस्वी दिसला, तसा तेजस्वी दिसत होता.
एतस्मिन्नेव काले तु तस्मिञ्जनसमागमे।' दत्तेऽवकाशे पुरुषैर्विस्मयोत्फुल्ललोचनः। विवेश रङ्गं विस्तीर्णं कर्णः परपुरञ्जयः
त्याच वेळी, लोकांची गर्दी जमली असता आणि पुरुषांनी जागा दिल्यावर, शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा कर्ण, विस्मयाने डोळे मोठे करून, विस्तीर्ण रंगभूमीत प्रवेश केला.
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्द्योतिताननः। स धनुर्बद्धनिस्त्रिंशः पादचारीव पर्वतः
त्याच्या अंगावर जन्मजात कवच होते, कानात कुंडले चमकत होती, धनुष्य आणि तलवार बांधलेली होती. तो चालणाऱ्या पर्वतासारखा भासला.
कन्यागर्भः पृथुयशाः पृथायाः पृथुलोचनः। तीक्ष्णांशोर्भास्करस्यांशः कर्णोऽरिगणसूदनः
कन्येच्या पोटी जन्मलेला, मोठ्या कीर्तीचा, पृथेचा विशाल डोळ्यांचा पुत्र, तेजस्वी सूर्याचा अंश असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा कर्ण.
सिंहर्षभगजेन्द्राणां बलवीर्यपराक्रमः। दीप्तिकान्तिद्युतिगुणैः सूर्येन्दुज्वलनोपमः
त्याची ताकद, धैर्य आणि शौर्य सिंह, वृषभ किंवा गजेंद्रासारखी होती; तेज, सौंदर्य आणि प्रकाशात तो सूर्य, चंद्र किंवा अग्नीसारखा भासला.
प्रांशुः कनकतालाभः सिंहसंहननो युवा। असङ्ख्येयगुणः श्रीमान्भास्करस्यात्मसंभवः
तो उंच, सोन्यासारखा वर्ण, तरुण, सिंहासारखा बांधा, असंख्य गुणांनी युक्त, तेजस्वी आणि सूर्याच्या अंशातून जन्मलेला होता.
स निरीक्ष्य महाबाहुः सर्वतो रङ्गमण्डलम्। प्रणामं द्रोणकृपयोर्नात्यादृतमिवाकरोत्
त्या महाबाहूने सभेतील सगळे रंगमंडळ पाहिले आणि द्रोण व कृप यांना फारसा आदर न दाखवता नमस्कार केला.
स समाजजनः सर्वो निश्चलः स्थिरलोचनः। कोऽयमित्यागतक्षोभः कौतूहलपरोऽभवत्
सर्व जमलेले लोक स्तब्ध झाले, त्यांची नजर स्थिर झाली; 'हा कोण?' असे म्हणून कुतूहल आणि आश्चर्याने भरून गेले.
सोऽब्रवीन्मेघगम्भीरस्वरेण वदतां वरः। भ्राता भ्रातरमज्ञातं सावित्रः पाकशासनिम्
मग तो गंभीर मेघासारख्या आवाजात बोलणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेला म्हणाला, 'भाऊ भाऊसमोर उभा आहे; सावित्रीपुत्र वज्रधारीसमोर उभा आहे.'
पार्थ यत्ते कृतं कर्म विशेषवदहं ततः। करिष्ये पश्यतां नॄणां माऽऽत्मना विस्मयं गमः
'पार्था, तू जे काही केलेस, तेच मी आता या सर्वांच्या समोर करीन; माझ्यावर आश्चर्य करू नकोस.'
असमाप्ते ततस्तस्य वचने वदतां वर। यन्त्रोत्क्षिप्त इवोत्तस्थौ क्षिप्रं वै सर्वतो जनः
तो बोलून संपायच्या आधीच, सर्व लोक जणू काही यंत्राने उचलल्यासारखे पटकन उभे राहिले.
प्रीतिश्च मनुजव्याघ्र दुर्योधनमुपाविशत्। ह्रीश्च क्रोधश्च बीभत्सुं क्षणेनान्वाविवेश ह
मग मनुष्यसिंह दु:र्योधनाच्या मनात आनंद भरला, तर अर्जुनाच्या मनात क्षणात लाज आणि राग दाटून आले.
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः कर्णः प्रियरणः सदा। यत्कृतं तत्र पार्थेन तच्चकार महाबलः
मग द्रोणाच्या परवानगीने, युद्धाला नेहमीच आवड असलेल्या कर्णाने, अर्जुनाने जे काही केले ते सर्व मोठ्या सामर्थ्याने करून दाखवले.
अथ दुर्योधनस्तत्र भ्रातृभिः सह भारत। कर्णं परिष्वज्य मुदा ततो वचनमब्रवीत्
मग दु:र्योधनाने आपल्या भावांसह आनंदाने कर्णाला मिठी मारली आणि म्हणाला—
स्वागतं ते महाबाहो दिष्ट्या प्राप्तोऽसि मानद। अहं च कुरुराज्यं च यथेष्टमुपभुज्यताम्
'महाबाहू, तुला स्वागत आहे! सुदैवाने तू आलास. माझ्यासोबत कुरुराज्य आणि त्यातील सर्व सुखे मनसोक्त उपभोग.'
कृतं सर्वमहं मन्ये सखित्वं च त्वया वृणे। द्वन्द्वयुद्धं च पार्थेन कर्तुमिच्छाम्यहं प्रभो
'माझ्यासाठी सर्व काही पूर्ण झाले असे मी मानतो, आणि मी तुला माझा मित्र म्हणून निवडतो. प्रभो, मला तुझा आणि पार्थाचा द्वंद्वयुद्ध पाहण्याची इच्छा आहे.'
एवमुक्तस्तु कर्णेन राजन्दुर्योधनस्तदा। कर्णं दीर्घाञ्चितभुजं परिष्वज्येदमब्रवीत्
कर्णाने असे म्हटल्यावर, राज दु:र्योधनाने त्याला, ज्याचे हात लांब आणि मजबूत होते, मिठी मारली आणि म्हणाला—
भुङ्क्ष्व भोगान्मया सार्धं बन्धूनां प्रियकृद्भव। दुर्हृदां कुरु सर्वेषां मूर्ध्नि पादमरिन्दम
'माझ्यासोबत सुखे उपभोग, आपल्या नातलगांचा प्रिय हो, आणि शत्रूंच्या डोक्यावर पाऊल ठेव, हे अरिंदम!'
ततः क्षिप्तमिवात्मानं मत्वा पार्थोऽभ्यभाषत। कर्णं भ्रातृसमूहस्य मध्येऽचलमिव स्थितम्
मग पार्थाने, स्वतःला जणू काही दूर फेकले गेले आहे असे समजून, भावांच्या मध्ये स्थिर उभ्या असलेल्या कर्णाला उद्देशून बोलले—
अनाहूतोपसृष्टानामनाहूतोपजल्पिनाम्। ये लोकास्तान्हतः कर्ण मया त्वं प्रतिपत्स्यसे
'जे लोक न बोलावता येतात किंवा न बोलावता बोलतात, त्यांना जे लोकप्राप्ति मिळते, कर्ण, तीच मी तुला माझ्या हातून मिळवून देईन.'
रङ्गोऽयं सर्वसामान्यः किमत्र तव फाल्गुन। वीर्यश्रेष्ठाश्च राजानो बलं धर्मोऽनुवर्तते
हा रंगभूमी सर्वांसाठी खुला आहे, फाळ्गुना, इथे तुझा विशेष हक्क कोणता? राजांमध्ये ज्यांचं शौर्य श्रेष्ठ आहे तेच पुढे जातात, आणि बल नेहमी धर्माच्या मागेच असतं.
किं क्षेपैर्दुर्बलायासैः शरैः कथय भारत। गुरोः समक्षं यावत्ते हराम्यद्य शिरः शरैः
हे भारत, दुर्बलांवर बाण वाया घालून काय उपयोग? सांग, आज गुरूंच्या समोर मी तुझे डोके बाणांनी उडवीन.
ततो द्रोणाभ्यनुज्ञातः पार्तः परपुरञ्जयः। भ्रातृभिस्त्वरयाश्लिष्टो रणायोपजगाम तम्
नंतर, द्रोणांनी परवानगी दिल्यावर, शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा पार्थ, भावांनी घाईने मिठी मारून रणासाठी त्याच्याकडे गेला.
ततो दुर्योधनेनापि स भ्रात्रा समरोद्यतः। परिष्वक्तः स्थितः कर्णः प्रगृह्य सशरं धनुः
तेव्हा कर्णही युद्धासाठी सज्ज झाला, त्याचा भाऊ दुर्योधनाने त्याला मिठी मारली, आणि कर्ण बाणांनी भरलेलं धनुष्य हातात घेऊन उभा राहिला.
ततः सविद्युत्स्तनितैः सेन्द्रायुधपुरोगमैः। आवृतं गगनं मेघैर्बलाकापङ्क्तिहासिभिः
तेव्हा आकाश वीज चमकत आणि मेघगर्जना होत, इंद्राच्या अस्त्रांसह ढगांनी व्यापलं गेलं, आणि बगळ्यांच्या रांगा हास्य करीत होत्या.
ततः स्नेहाद्धरिहयं दृष्ट्वा रङ्गावलोकिनम्। भास्करोऽप्यनयन्नाशं समीपोपगतान्घनान्
मग, हरिच्या घोड्याचा पुत्र रंगाकडे पाहताना, त्याच्यावर स्नेहाने सूर्य जवळ आला आणि जमलेले ढग दूर केले.
मेघच्छायोपगूढस्तु ततोऽदृश्यत फाल्गुनः। सूर्यातपपरिक्षिप्तः कर्णोऽपि समदृश्यत
तेव्हा फाळ्गुन ढगांच्या सावलीत लपला, आणि कर्ण सूर्याच्या प्रकाशाने वेढलेला दिसला.
धार्तराष्ट्रा यतः कर्णस्तस्मिन्देशे व्यवस्थिताः। भारद्वाजः कृपो भीष्मो यतः पार्थस्ततोऽभवन्
जिथे कर्ण उभा होता तिथे धृतराष्ट्रपुत्र गोळा झाले, आणि जिथे पार्थ उभा होता तिथे भारद्वाज, कृप आणि भीष्म होते.