ततः सर्वस्य रङ्गस्य समुत्पिञ्जलकोऽभवत्। प्रावाद्यन्त च वाद्यानि सशङ्खानि समन्ततः
मग संपूर्ण रंगभूमीत गोंधळ माजला; वाद्ये आणि शंख सर्व बाजूंनी वाजू लागले.
एष कुन्तीसुतः श्रीमानेष मध्यमपाण्डवः। एष पुत्रो महेन्द्रस्य कुरूणामेष रक्षिता
हा कुंतीचा तेजस्वी पुत्र, मधला पांडव; हा महेंद्राचा पुत्र, कुरूंचा रक्षक.
एषोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठ एष धर्मभृतां वरः। एष शीलवतां चापि शीलज्ञाननिधिः परः
हा शस्त्रविद्येत श्रेष्ठ, धर्मपालकांमध्ये सर्वोत्तम, आणि सद्गुणी लोकांत तर गुण आणि ज्ञानाचा खजिना आहे.
इत्येवं तुमुला वाचः शुश्रुवुः प्रेक्षकेरिताः। कुन्त्याः प्रस्रवसंयुक्तैरस्रैः क्लिन्नमुरोऽभवत्
अशा गोंगाटमय आरोळ्या प्रेक्षकांकडून ऐकू आल्या; कुंतीच्या डोळ्यांतून वाहणाऱ्या अश्रूंनी तिचा उर ओला झाला.
तेन शब्देन महता पूर्णश्रुतिरथाब्रवीत्। धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठो विदुरं हृष्टमानसः
त्या मोठ्या आवाजावरून, उत्तम ऐकू येणाऱ्या धृतराष्ट्राने, आनंदाने विदुराला विचारले.
क्षत्तः क्षुब्धार्णवनिभः किमेष सुमहास्वनः। सहसैवोत्थितो रङ्गे भिन्दन्निव नभस्तलम्
क्शत्त, हा प्रचंड गजर, जणू उसळलेल्या समुद्रासारखा, रंगभूमीत अचानक कसा उठला? जणू आकाश फाडत आहे असे वाटते!
एष पार्थो महाराज फाल्गुनः पाण्डुनन्दनः। अवतीर्णः सकवचस्तत्रैव सुमिहास्वनः
हे राजन, हा पार्थ म्हणजे फाल्गुन, पांडूचा आनंद, पूर्ण कवच घालून, मोठ्या गर्जनेसह तिथे उतरला आहे.
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि रक्षितोऽस्मि महामते। पृथारणिसमुद्भूतैस्त्रिभिः पाण्डववह्निभिः
मी धन्य आहे, मी कृपाप्राप्त आहे, मी सुरक्षित आहे, हे महात्म्या, कारण पृथा या जननीच्या अंगारातून जन्मलेल्या तीन पांडव अग्नींच्या कृपेने मी रक्षित आहे.
तस्मिन्प्रमुदिते रङ्गे कथंचित्प्रत्युपस्थिते। दर्शयामास बीभत्सुराचार्यायास्त्रलाघवम्
त्या रंगभूमीवर आनंद पसरला आणि तो तेथे आला, तेव्हा भीमपराक्रमी अर्जुनाने आपल्या गुरूला शस्त्रविद्येचे कौशल्य दाखवले.
आग्नेयेनासृजद्वह्निं वारुणेनासृजत्पयः। वायव्येनासृजद्वह्निं पार्जन्येनासृजद्धनान्
अग्न्यास्त्राने त्याने ज्वाला निर्माण केल्या, वारुणास्त्राने पाणी निर्माण केले, वायव्यास्त्राने पुन्हा अग्नि निर्माण केला, पर्जन्यास्त्राने संपत्ती निर्माण केली.
भौमेन प्रासृजद्भूमिं पार्वतेनासृजद्गिरीन्। अन्तर्धानेन चास्त्रेण पुनरन्तर्हितोऽभवत्
भौमास्त्राने त्याने भूमी निर्माण केली, पर्वतास्त्राने डोंगर निर्माण केले, आणि अंतरधानास्त्राने तो पुन्हा अदृश्य झाला.
क्षणात्प्रांशुः क्षणाद्ध्रस्वः क्षणाच्च रथधूर्गतः। क्षणेन रथमध्यस्थः क्षणेनावतरन्महीम्
क्षणात तो उंच झाला, क्षणातच矮 झाला, क्षणात रथाच्या ध्वजावर गेला, क्षणात रथात आला, आणि क्षणातच जमिनीवर उतरला.
सुकुमारं च सूक्ष्मं च गुरु चापि गुरुप्रियः। सौष्ठवेनाभिसंयुक्तः सोऽविध्यद्विविधैः शरैः
तो कोमल आणि सूक्ष्म, जड आणि जडांना प्रिय, कौशल्याने युक्त असा होता, आणि त्याने विविध बाणांनी लक्ष्य भेदले.
भ्रमतश्च वराहस्य लोहस्य प्रमुखे समम्। पञ्चबाणानसंक्तान्संमुमोचैकबाणवत्
फिरणाऱ्या लोखंडी वराहाच्या समोर, त्याने एकाच वेळी पाच बाण सोडले, जणू एकाच बाणाने मारले.
गव्ये विषाणकोशे च चले रज्ज्ववलम्बिनि। निचखान महावीर्यः सायकानेकविंशतिम्
गायीच्या शिंगाच्या खोलीत आणि हलणाऱ्या दोरीवर, त्या पराक्रमी वीराने एकवीस बाण अचूक रोवले.
इत्येवमादि सुमहत्खड्गे धनुषि चानघ। गदायां शस्त्रकुशलो मण्डलानि ह्यदर्शयत्
अशा प्रकारे, मोठ्या तलवारीत, धनुष्यात आणि गदेत, शस्त्रकुशल अर्जुनाने विविध मंडळे दाखवली.
ततः समाप्तभूयिष्ठे तस्मिन्कर्मणि भारत। मन्दीभूते समाजे च वादित्रस्य च निःस्वने
मग ते कृत्य जवळजवळ पूर्ण होताच, हे भारत, सभेत शांतता पसरली आणि वाद्यांचा आवाज मंदावला.
द्वारदेशात्समुद्भूतो माहात्म्यबलसूचकः। वज्रनिष्पेषसदृशः शुश्रुवे भुजनिःस्वनः
द्वाराच्या दिशेने, मोठेपणा आणि सामर्थ्य दर्शवणारा, वज्राच्या ठोक्याप्रमाणे, भुजांचा गडगडाट ऐकू आला.
दीर्यन्ते किं नु गिरयः किंस्विद्भूमिर्विदीर्यते। किंस्विदापूर्यते व्योम जलधाराघनैर्घनैः
डोंगर तुटत आहेत का? की पृथ्वी फाटते आहे? की आकाश दाट मेघांनी आणि पावसाने भरले आहे?
रङ्गस्यैवं मतिरभूत्क्षणेन वसुधाधिप। द्वारं चाभिमुखाः सर्वे बभूवुः प्रेक्षकास्तदा
अशी विचारधारा त्या क्षणी पृथ्वीच्या राजाच्या मनात आली, आणि सर्व प्रेक्षक द्वाराकडे वळले.
पञ्चभिर्भ्रातृभिः पार्थैर्द्रोणः परिवृतो वभौ। पञ्चतारेण संयुक्तः सावित्रेणेव चन्द्रमाः
पाच पांडव भावांनी वेढलेला द्रोण चमकत होता, जणू पाच तारांसह सावित्री नक्षत्रातला चंद्र.
अश्वत्थाम्ना च सहितं भ्रातॄणां शतमूर्जितम्। दुर्योधनममित्रघ्नमुत्थितं पर्यवारयत्
अश्वत्थामा आणि शंभर बलवान भावांसह, त्यांनी शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, उठलेल्या दुर्योधनाला वेढले.
स तैस्तदा भ्रातृभिरुद्यतायुधै- र्गदाग्रपाणिः समवस्थितैर्वृतः। बभौ यथा दानवसंक्षये पुरा पुनन्दरो देवगणैः समावृतः
त्या वेळी, शस्त्र उचललेल्या भावांनी वेढलेला, गदे हातात घेऊन उभा असलेला तो, जसा पूर्वी दानवांच्या संहाराच्या वेळी इंद्र देवगणांसह तेजस्वी दिसला, तसा तेजस्वी दिसत होता.
एतस्मिन्नेव काले तु तस्मिञ्जनसमागमे।' दत्तेऽवकाशे पुरुषैर्विस्मयोत्फुल्ललोचनः। विवेश रङ्गं विस्तीर्णं कर्णः परपुरञ्जयः
त्याच वेळी, लोकांची गर्दी जमली असता आणि पुरुषांनी जागा दिल्यावर, शत्रूंच्या नगरी जिंकणारा कर्ण, विस्मयाने डोळे मोठे करून, विस्तीर्ण रंगभूमीत प्रवेश केला.
सहजं कवचं बिभ्रत्कुण्डलोद्द्योतिताननः। स धनुर्बद्धनिस्त्रिंशः पादचारीव पर्वतः
त्याच्या अंगावर जन्मजात कवच होते, कानात कुंडले चमकत होती, धनुष्य आणि तलवार बांधलेली होती. तो चालणाऱ्या पर्वतासारखा भासला.
कन्यागर्भः पृथुयशाः पृथायाः पृथुलोचनः। तीक्ष्णांशोर्भास्करस्यांशः कर्णोऽरिगणसूदनः
कन्येच्या पोटी जन्मलेला, मोठ्या कीर्तीचा, पृथेचा विशाल डोळ्यांचा पुत्र, तेजस्वी सूर्याचा अंश असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा कर्ण.
सिंहर्षभगजेन्द्राणां बलवीर्यपराक्रमः। दीप्तिकान्तिद्युतिगुणैः सूर्येन्दुज्वलनोपमः
त्याची ताकद, धैर्य आणि शौर्य सिंह, वृषभ किंवा गजेंद्रासारखी होती; तेज, सौंदर्य आणि प्रकाशात तो सूर्य, चंद्र किंवा अग्नीसारखा भासला.
प्रांशुः कनकतालाभः सिंहसंहननो युवा। असङ्ख्येयगुणः श्रीमान्भास्करस्यात्मसंभवः
तो उंच, सोन्यासारखा वर्ण, तरुण, सिंहासारखा बांधा, असंख्य गुणांनी युक्त, तेजस्वी आणि सूर्याच्या अंशातून जन्मलेला होता.
स निरीक्ष्य महाबाहुः सर्वतो रङ्गमण्डलम्। प्रणामं द्रोणकृपयोर्नात्यादृतमिवाकरोत्
त्या महाबाहूने सभेतील सगळे रंगमंडळ पाहिले आणि द्रोण व कृप यांना फारसा आदर न दाखवता नमस्कार केला.
स समाजजनः सर्वो निश्चलः स्थिरलोचनः। कोऽयमित्यागतक्षोभः कौतूहलपरोऽभवत्
सर्व जमलेले लोक स्तब्ध झाले, त्यांची नजर स्थिर झाली; 'हा कोण?' असे म्हणून कुतूहल आणि आश्चर्याने भरून गेले.