न च ते मानुषेष्वेतत्प्रयोक्तव्यं कथंचन। जगद्विनिर्दहेदेतदल्पतेजसि पातितम्
पण हे अस्त्र कधीही माणसांवर वापरू नकोस; कारण ते कमी तेज असणाऱ्यावर सोडलं तर सगळं जग जाळून टाकेल.
असामान्यमिदं तात लोकेष्वस्त्रं निगद्यते। तद्धारयेथाः प्रयतः शृणु चेदं वचो मम
माझ्या मुला, हे अस्त्र जगात असामान्य मानलं जातं; ते मन लावून सांभाळ आणि माझं हे वचन ऐक.
बाधेतामानुषः शत्रुर्यदि त्वां वीर कश्चन। तद्वधाय प्रयुञ्जीथास्तदस्त्रमिदमाहवे
वीरा, जर कधी एखादा मानव शत्रू तुला फार त्रास देईल, तर त्याच्या संहारासाठी या अस्त्राचा युद्धात वापर कर.
तथेति संप्रतिश्रुत्य बीभत्सुः स कृताञ्जलिः। जग्राह परमास्त्रं तदाह चैनं पुनर्गुरुः। भविता त्वत्समो नान्यः पुमाँल्लोके धनुर्धरः
'तसं होईल' असं वचन देऊन अर्जुनाने नम्रपणे ते परमास्त्र स्वीकारलं; आणि पुन्हा गुरु म्हणाले, 'तुझ्यासारखा धनुर्धर या जगात दुसरा कोणीच होणार नाही.'
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत। दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्
धृतराष्ट्राचे पुत्र आणि पांडुपुत्र शस्त्रविद्येत पारंगत झालेले पाहून द्रोणांनी राजाधिराज धृतराष्ट्राला सांगितले.
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः। गाङ्गेयस्य च सान्निध्ये व्यासस्य विदुरस्य च
कृप, सोमदत्त, बुद्धिमान बाह्लीक, गंगेय, व्यास आणि विदुर यांच्या उपस्थितीत,
राजन्संप्राप्तविद्यास्ते कुमाराः कुरुसत्तम। ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव
राजा, हे कुमार आता विद्या शिकून तयार झाले आहेत; तुझ्या परवानगीने ते आपली कला दाखवू देत.
ततोऽब्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना
मग तो महान राजा अंतःकरणात आनंदाने बोलला.
यदानुमन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथायथा। तथातथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम्
तुला जेव्हा, जिथे आणि जशी सोय वाटेल, तशी तयारी करण्याची आज्ञा तू मला दे.
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदान्पुरुषाणां सचक्षुषाम्। अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान्
आज मला माझ्या पुत्रांना, डोळ्यांनी पाहून, शस्त्रविद्येच्या जोरावर इतरांपेक्षा सरस होताना पाहायची फार इच्छा आहे.
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत्तथा। न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल
कष्टर, गुरु जो काही सांगतील तेच कर; कारण धर्मप्रिय, मला वाटतं त्याहून प्रिय दुसरं काहीच असू शकत नाही.
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुमतोपि हि। भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम्
मग राजाची परवानगी घेऊन आणि विदुराच्या संमतीने, विद्वान भारद्वाजांनी मैदान मोजून ठरवलं.
समामवृक्षां निर्गुलमामुदक्प्रवणसंस्थिताम्। तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते
सपाट, झाडांशिवाय आणि उतार नसलेल्या, पाण्याजवळ असलेल्या जागेवर, त्याने शुभ तिथी-नक्षत्र असताना यज्ञ केला.
अवघुष्टं पुरं चापि तदर्थं भरतर्षभ। रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि
त्या यज्ञासाठी, हे भरतश्रेष्ठ, संपूर्ण नगरात घोषणा करण्यात आली आणि शास्त्रानुसार, विधिपूर्वक मोठा रंगमंच तयार करण्यात आला.
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रस्ते तस्य शिल्पिनः। रक्षां सर्वायुधोपेतां स्त्रीणां चैव नरर्षभ
कारागिरांनी त्याच्यासाठी सुंदर प्रेक्षक गॅलरी बांधली आणि सर्व शस्त्रांनी सज्ज अशी सुरक्षा व स्त्रियांसाठीही रक्षणाची व्यवस्था केली.
मञ्चांश्च कारयामासुर्यत्र जानपदा जनाः। विपुलानुच्छ्रयोपेताञ्शिबिकाश्च महाधनाः
जिथे प्रजाजन बसू शकतील असे उंच व्यासपीठ आणि मोठ्या श्रीमंतीच्या, उंच डोल्या तयार करण्यात आल्या.
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा। `सान्तःपुरः सहामात्यो व्यासस्यानुमते तदा।' भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम्
त्या दिवशी राजा, मंत्री, अंतःपुरातील मंडळी आणि सल्लागार, व्यासांच्या संमतीने, भीष्मांना पुढे ठेवून आणि श्रेष्ठ आचार्य कृपांनाही सोबत घेऊन आले.
बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च। कुरूनन्यांश्च सचिवानादाय नगराद्बहिः
त्यांनी बाह्लीक, सोमदत्त, भूरिश्रव आणि इतर कुरू व मंत्री यांनाही नगरातून बाहेर आणले.
रङ्गभूमिं समासाद्य ब्राह्मणैः सहितो नृपः
राजा ब्राह्मणांसह रंगभूमीवर पोहोचला.
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैदूर्यममिशोभितम्। शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत्
मोत्यांच्या जाळ्यांनी वेढलेली, वैडूर्य रत्नांनी चमकणारी, सुवर्णाने बनवलेली दिव्य प्रेक्षक गॅलरीत तो गेला.
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जयतां वर। स्त्रियश्च राज्ञः सर्वास्ताः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः
महाभाग गांधारी, विजयी कुंती आणि राजाच्या सर्व स्त्रिया, त्यांचे सेवक व अलंकारांसह तिथे उपस्थित होत्या.
हर्षादारुरुहुर्मञ्चान्मेरुं देवस्त्रियो यथा। ब्राह्मणक्षत्रियाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद्द्रुतम्
आनंदाने त्या सर्व व्यासपीठावर चढल्या, जणू काही देवस्त्रिया मेरू पर्वतावर जातात तसे; ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि सर्व वर्णातील लोक नगरातून पटकन आले.
दर्शनेप्सुः समभ्यागात्कुमाराणां कृतास्त्रताम्। क्षणेनैकस्थतां तत्र दर्शनेप्सुर्जगाम ह
शस्त्रविद्येत निपुण असलेल्या कुमारांना पाहण्याची इच्छा असलेली लोकांची गर्दी क्षणात तिथे एकत्र झाली.
प्रवादितैश्च वादित्रैर्जनकौतूहलेन च। महार्णव इव क्षुब्धः समाजः सोऽभवत्तदा
वाद्यांच्या गजरात आणि लोकांच्या उत्साहात, ती सभा जणू मोठ्या समुद्रासारखी उसळली.
ततः शुक्लाम्बरधरः शुक्लयज्ञोपवीतवान्। शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लाल्यानुलेपनः
तेव्हा गुरु पांढरे वस्त्र, पांढरा यज्ञोपवीत, पांढरे केस, पांढरी दाढी आणि पांढरे उटणे लावून आले.
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह। नभो जलधरैर्हीनं साङ्गारक इवांशुमान्
तो आचार्य आपल्या मुलासह रंगभूमीच्या मध्यभागी गेला, जणू निरभ्र आकाशात सूर्य आणि मंगळ एकत्र आले आहेत.
व्यासस्यानुमते चक्रे बलिं बलवतां वरः। ब्राह्मणांस्तु सुमन्त्रज्ञान्कारयामास मङ्गलम्
व्यासांच्या संमतीने, बलवानांनी यज्ञ केला आणि मंत्रजाणणाऱ्या ब्राह्मणांनी मंगलकार्य केले.
सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च। प्रददौ दक्षिणां राजा द्रोणाय च कृपाय च
राजाने सुवर्ण, मौल्यवान रत्ने आणि विविध वस्त्रे द्रोण व कृप यांना दक्षिणा म्हणून दिली.
सुखपुण्याहघोषस्य पुण्यस्य समनन्तरम्। विविशुर्विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः
शुभ आणि आनंददायक घोषणा झाल्यावर, सर्व पुरुष वेगवेगळी शस्त्रे व साधने घेऊन आत आले.
ततो बद्धाङ्गुलित्राणा बद्धकक्ष्या महारथाः। बद्धथूणाः सधनुषो विविशुर्भरतर्षभाः
मग अंगुलित्राण, कक्षा, भरणी आणि धनुष्य बांधलेले महाबलवान वीर, हे भरतश्रेष्ठ, रंगभूमीत आले.