तद्वाक्यसमकालं तु बीभत्सुर्निशितैः शरैः। अवार्यैः पञ्चभिर्ग्राहं मग्नमम्भस्यताडयत्
त्याच क्षणी, भीमाने पाण्यात बुडालेल्या मगरावर पाच तीक्ष्ण, अडथळा न होणारे बाण सोडले.
इतरे त्वथ संमूढास्तत्रपत्र प्रपेदिरे। तं तु दृष्ट्वा क्रियोपेतं द्रोणोऽमन्यत पाण्डवम्
इतर शिष्य मात्र गोंधळून तिथे तिथे बाण सोडू लागले; पण अर्जुनाचे नेमकेपण पाहून द्रोणांनी त्याला श्रेष्ठ मानले.
विशिष्टं सर्वशिष्येभ्यः प्रीतिमांश्चाभवत्तदा। स पार्थबाणैर्बहुधा खण्डशः परिकल्पितः
त्यांनी अर्जुनाला सर्व शिष्यांपेक्षा श्रेष्ठ समजले आणि आनंदी झाले; अर्जुनाच्या बाणांनी ती मगर अनेक तुकड्यांत विभागली गेली.
ग्राहः पञ्चत्वमापेदे जङ्घां त्यक्त्वा महात्मनः। `सर्वक्रियाभ्यनुज्ञानात्तथा शिष्यान्समानयत्
मगर मेल्यावर, तिने त्या महात्म्याचा पाय सोडला; सर्वांच्या संमतीने शिष्य पुन्हा एकत्र आले.
दुर्योधनं चित्रसेनं दुःशासनविविंशती। अर्जुनं च समानीय ह्यश्वत्थामानमेव च
दुर्योधन, चित्रसेन, दुःशासन, विविंशती, अर्जुन आणि अश्वत्थामा यांना त्याने बोलावले.
शिशुकं मृण्मयं कृत्वा द्रोणो गङ्गाजले ततः। शिष्याणां पश्यतां चैव क्षिपति स्म महाभुजः
मग द्रोणांनी मातीचं एक बाळ बनवलं आणि आपल्या शिष्यमंडळीसमोर ते गंगाजलात टाकलं.
चक्षुषी वाससा चैव बद्ध्वा प्रादाच्छरासनम्। शिशुकं विद्ध्यतेमं वै जलस्थं बद्धचक्षुषः
त्या बाळाच्या डोळ्यांना आणि अंगाला कापड बांधून, द्रोणांनी ते लक्ष्य म्हणून ठेवले आणि म्हणाले, 'पाण्यात तरंगणाऱ्या या बाळाला डोळ्यांवर पट्टी बांधून बाणाने भेद.'
तत्क्षणेनैव बीभत्सुरावापैर्दशभिर्वशी। पञ्चकैरनुविव्याध मग्नं शिशुकमम्भसि
त्याच क्षणी भीमपराक्रमी अर्जुनाने दहा बाणांनी आणि मग पाच बाणांनी त्या पाण्यात बुडालेल्या बाळाला भेदले.
ताः स दृष्ट्वा क्रियाः सर्वा द्रोणोऽमन्यत पाण्डवम्। विशिष्टं सर्वशिष्येभ्यः प्रीतिमांश्चाभवत्तदा।' तथाब्रवीन्महात्मानं भारद्वाजो महारथम्
ही सर्व करामती पाहून द्रोणांना पांडव सर्व शिष्यांपेक्षा श्रेष्ठ वाटला आणि ते आनंदित झाले; मग भारद्वाजांनी त्या महान धनुर्धराला सांगितले.
गृहाणेदं महाबाहो विशिष्टमतिदुर्धरम्। अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम सप्रयोगनिवर्तनम्
हे महाबाहू, हे अतिशय कठीण आणि श्रेष्ठ ब्रह्मशिर नावाचं अस्त्र, त्याचा वापर आणि परत घेण्याची विद्या मी तुला देतो.
न च ते मानुषेष्वेतत्प्रयोक्तव्यं कथंचन। जगद्विनिर्दहेदेतदल्पतेजसि पातितम्
पण हे अस्त्र कधीही माणसांवर वापरू नकोस; कारण ते कमी तेज असणाऱ्यावर सोडलं तर सगळं जग जाळून टाकेल.
असामान्यमिदं तात लोकेष्वस्त्रं निगद्यते। तद्धारयेथाः प्रयतः शृणु चेदं वचो मम
माझ्या मुला, हे अस्त्र जगात असामान्य मानलं जातं; ते मन लावून सांभाळ आणि माझं हे वचन ऐक.
बाधेतामानुषः शत्रुर्यदि त्वां वीर कश्चन। तद्वधाय प्रयुञ्जीथास्तदस्त्रमिदमाहवे
वीरा, जर कधी एखादा मानव शत्रू तुला फार त्रास देईल, तर त्याच्या संहारासाठी या अस्त्राचा युद्धात वापर कर.
तथेति संप्रतिश्रुत्य बीभत्सुः स कृताञ्जलिः। जग्राह परमास्त्रं तदाह चैनं पुनर्गुरुः। भविता त्वत्समो नान्यः पुमाँल्लोके धनुर्धरः
'तसं होईल' असं वचन देऊन अर्जुनाने नम्रपणे ते परमास्त्र स्वीकारलं; आणि पुन्हा गुरु म्हणाले, 'तुझ्यासारखा धनुर्धर या जगात दुसरा कोणीच होणार नाही.'
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत। दृष्ट्वा द्रोणोऽब्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम्
धृतराष्ट्राचे पुत्र आणि पांडुपुत्र शस्त्रविद्येत पारंगत झालेले पाहून द्रोणांनी राजाधिराज धृतराष्ट्राला सांगितले.
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः। गाङ्गेयस्य च सान्निध्ये व्यासस्य विदुरस्य च
कृप, सोमदत्त, बुद्धिमान बाह्लीक, गंगेय, व्यास आणि विदुर यांच्या उपस्थितीत,
राजन्संप्राप्तविद्यास्ते कुमाराः कुरुसत्तम। ते दर्शयेयुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव
राजा, हे कुमार आता विद्या शिकून तयार झाले आहेत; तुझ्या परवानगीने ते आपली कला दाखवू देत.
ततोऽब्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना
मग तो महान राजा अंतःकरणात आनंदाने बोलला.
यदानुमन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथायथा। तथातथा विधानाय स्वयमाज्ञापयस्व माम्
तुला जेव्हा, जिथे आणि जशी सोय वाटेल, तशी तयारी करण्याची आज्ञा तू मला दे.
स्पृहयाम्यद्य निर्वेदान्पुरुषाणां सचक्षुषाम्। अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान्
आज मला माझ्या पुत्रांना, डोळ्यांनी पाहून, शस्त्रविद्येच्या जोरावर इतरांपेक्षा सरस होताना पाहायची फार इच्छा आहे.
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो ब्रवीति कुरु तत्तथा। न हीदृशं प्रियं मन्ये भविता धर्मवत्सल
कष्टर, गुरु जो काही सांगतील तेच कर; कारण धर्मप्रिय, मला वाटतं त्याहून प्रिय दुसरं काहीच असू शकत नाही.
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुमतोपि हि। भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापयामास मेदिनीम्
मग राजाची परवानगी घेऊन आणि विदुराच्या संमतीने, विद्वान भारद्वाजांनी मैदान मोजून ठरवलं.
समामवृक्षां निर्गुलमामुदक्प्रवणसंस्थिताम्। तस्यां भूमौ बलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते
सपाट, झाडांशिवाय आणि उतार नसलेल्या, पाण्याजवळ असलेल्या जागेवर, त्याने शुभ तिथी-नक्षत्र असताना यज्ञ केला.
अवघुष्टं पुरं चापि तदर्थं भरतर्षभ। रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि
त्या यज्ञासाठी, हे भरतश्रेष्ठ, संपूर्ण नगरात घोषणा करण्यात आली आणि शास्त्रानुसार, विधिपूर्वक मोठा रंगमंच तयार करण्यात आला.
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रस्ते तस्य शिल्पिनः। रक्षां सर्वायुधोपेतां स्त्रीणां चैव नरर्षभ
कारागिरांनी त्याच्यासाठी सुंदर प्रेक्षक गॅलरी बांधली आणि सर्व शस्त्रांनी सज्ज अशी सुरक्षा व स्त्रियांसाठीही रक्षणाची व्यवस्था केली.
मञ्चांश्च कारयामासुर्यत्र जानपदा जनाः। विपुलानुच्छ्रयोपेताञ्शिबिकाश्च महाधनाः
जिथे प्रजाजन बसू शकतील असे उंच व्यासपीठ आणि मोठ्या श्रीमंतीच्या, उंच डोल्या तयार करण्यात आल्या.
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा। `सान्तःपुरः सहामात्यो व्यासस्यानुमते तदा।' भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम्
त्या दिवशी राजा, मंत्री, अंतःपुरातील मंडळी आणि सल्लागार, व्यासांच्या संमतीने, भीष्मांना पुढे ठेवून आणि श्रेष्ठ आचार्य कृपांनाही सोबत घेऊन आले.
बाह्लीकं सोमदत्तं च भूरिश्रवसमेव च। कुरूनन्यांश्च सचिवानादाय नगराद्बहिः
त्यांनी बाह्लीक, सोमदत्त, भूरिश्रव आणि इतर कुरू व मंत्री यांनाही नगरातून बाहेर आणले.
रङ्गभूमिं समासाद्य ब्राह्मणैः सहितो नृपः
राजा ब्राह्मणांसह रंगभूमीवर पोहोचला.
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैदूर्यममिशोभितम्। शातकुम्भमयं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत्
मोत्यांच्या जाळ्यांनी वेढलेली, वैडूर्य रत्नांनी चमकणारी, सुवर्णाने बनवलेली दिव्य प्रेक्षक गॅलरीत तो गेला.