अस्त्रविद्यानुरागाच्च विशिष्टोऽभवदर्जुनः। तुल्येष्वस्त्रप्रयोगेषु लाघवे सौष्टवेषु च
अस्त्रविद्येवरच्या प्रेमामुळे अर्जुन समान अस्त्रप्रयोग, वेग आणि कौशल्य यामध्ये इतरांपेक्षा उठून दिसला.
सर्वेषामेव शिष्याणां बभूवाभ्यधिकोऽर्जुनः। ऐन्द्रिमप्रतिमं द्रोण उपदेशेष्वमन्यत
सर्व शिष्यांमध्ये अर्जुनच सर्वांत सरस ठरला; द्रोणांनी त्याला शिकवताना इंद्राशी तुलना केली.
एवं सर्वकुमाराणामिष्वस्त्रं प्रत्यपादयत्। कमण्डलुं च सर्वेषां प्रायच्छच्चिरकारणात्
अशा प्रकारे द्रोणांनी सर्व कुमारांना धनुर्विद्या शिकवली; आणि बराच काळ गेल्यावर सर्वांना पाण्याचा कमंडलू दिला.
पुत्राय च ददौ कुम्भमविलम्बनकारणात्। यावत्ते नोपगच्छ्ति तावदस्मै परां क्रियाम्
आपल्या पुत्राला त्यांनी उशीर न करता घागर दिली; तो येईपर्यंत त्याच्यासाठी श्रेष्ठ विधी केला नाही.
द्रोण आचष्ट पुत्राय कर्म तज्जिष्णुरौहत। ततः स वारुणास्त्रेण पूरयित्वा कमण्डलुम्
द्रोणांनी आपल्या मुलाला ते काम सांगितलं; विजयशाली अश्वत्थाम्याने वरुणास्त्राने कमंडलू पाण्याने भरला.
सममाचार्यपुत्रेण गुरुमभ्येति फाल्गुनः। आचार्यपुत्रात्तस्मात्तु विशेषोपचयेऽपृथक्
फाळ्गुन गुरुपुत्रासोबत गुरूकडे गेला; आणि गुरुपुत्राकडून त्याला वेगळी विशेष विद्या मिळाली नाही.
न व्यहीयत मेधावी पार्थोऽप्यस्त्रविदां वरः। अर्जुनः परमं यत्नमातिष्ठद्गुरुपूजने
मेधावी आणि अस्त्रविद्येत श्रेष्ठ असलेला पार्थ कुणीही मागे टाकू शकला नाही; अर्जुन गुरूंची सेवा करण्यात नेहमीच सर्वस्व देत असे.
अस्त्रे च परमं योगं प्रियो द्रोणस्य चाभवत्। तं दृष्ट्वा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम्
अस्त्रविद्येत तो सर्वोच्च योग गाठला आणि द्रोणांना प्रिय झाला; फाळ्गुन नेहमी धनुर्विद्येत रत असल्याचं पाहून
आहूय वचनं द्रोणो रहः सूदमभाषत। अन्धकारेऽर्जुनायान्नं न देयं ते कदाचन। न चाख्येयमिदं चापि मद्वाक्यं विजयेत्वया
द्रोणांनी सूताला एकांतात बोलावून सांगितलं: 'कधीही अंधारात अर्जुनाला जेवण देऊ नकोस; आणि हे माझं वचन कुणालाही सांगू नकोस, कारण तू माझं ऐकायलाच हवं.'
ततः कदाचिद्भुञ्जाने प्रववौ वायुरर्जुने। तेन तत्र प्रदीपः स दीप्यमानो विलोपितः
एकदा अर्जुन जेवत असताना वारा सुटला; त्यामुळे तेथे जळणारा दिवा विझला.
भुक्त एव तु कौन्तेयो नास्यादन्यत्र वर्तते। हस्तस्तेजस्विनस्तस्य अनुग्रहणकारणात्
कौन्तेय जेवून झाला, तरी त्याचा हात दुसरीकडे गेला नाही; त्याचा तेजस्वी हात कृपेनेच तसाच राहिला.
तदभ्यासकृतं मत्वा रात्रावपि स पाण्डवः। योग्यां चक्रे महाबाहुर्धनुषा पाण्डुनन्दनः
हे सगळं सरावामुळे झालं असं समजून, पांडुपुत्र बलवान अर्जुन रात्रीही धनुष्य हातात घेऊन योग्य सराव करू लागला.
तस्य ज्यातलनिर्घोषं द्रोणः शुश्राव भारत। उपेत्य चैनमुत्थाय परिष्वज्येदमब्रवीत्
द्रोणांनी त्या धनुष्याच्या मोठ्या आवाजाचा कानोसा घेतला, भारत. मग ते पुढे जाऊन, उठून त्याला मिठी मारली आणि म्हणाले—
प्रयतिष्ये तथा कर्तुं यथा नान्यो धनुर्धरः। त्वत्समो भविता लोके सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
मी असं प्रयत्न करीन की या जगात तुझ्यासारखा दुसरा कोणीही धनुर्धारी होणार नाही; हे मी तुला खरं सांगतो.
ततो द्रोणोऽर्जुनं भूयो हयेषु च गजेषु च। रथेषु भूमावपि च रणशिक्षामशिक्षयत्
त्यांनंतर द्रोणांनी अर्जुनाला घोड्यावर, हत्तीवर, रथावर आणि जमिनीवर युद्धाची कला शिकवली.
गदायुद्धेऽसिचर्यायां तोमरप्रासशक्तिषु। द्रोणः संकीर्णयुद्धे च शिक्षयामास कौरवान्
गदायुद्ध, तलवारीची करामत, भाले, सुळे आणि इतर शस्त्रांचा वापर, तसेच मिश्र युद्ध कसे करावे हे द्रोणांनी कौरवांना शिकवले.
तस्य तत्कौशलं श्रुत्वा धनुर्वेदजिघृक्षवः। सजानो राजपुत्राश्च समाजग्मुः सहस्रशः
त्याच्या कौशल्याची बातमी ऐकून, धनुर्विद्या शिकण्याची इच्छा असलेले हजारो राजपुत्र आणि राजांचे मुले एकत्र आले.
तान्सर्वाञ्शिक्षयामास द्रोणः शस्त्रभृतां वरः।' ततो निषादराजस्य हिरण्यधनुषः सुतः। एकलव्यो महाराज द्रोणमभ्याजगाम ह
द्रोण, शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ, त्यांनी सर्वांना शिकवले; त्यानंतर, राजन, निषादराज हिरण्यधनूचा मुलगा एकलव्य द्रोणांकडे आला.
न स तं प्रतिजग्राह नैषादिरिति चिन्तयन्। शिष्यं धनुषि धर्मज्ञस्तेषामेवान्ववेक्षया
तो निषाद आहे असं मनात धरून, द्रोणांनी त्याला शिष्य म्हणून स्वीकारलं नाही; आणि धनुष्यविद्येतील धर्म जाणणारे द्रोण फक्त त्या विद्यार्थ्यांनाच शिष्य म्हणून घ्यायचे.
शिष्योऽसि मम नैषादे प्रयोगे बलत्तरः। निवर्तस्व गृहानेव अनुज्ञातोऽसि नित्यशः
निषाद, तू माझा शिष्य नाहीस; तू शस्त्रप्रयोगात श्रेष्ठ आहेस. आता घरी परत जा—मी तुला नेहमीच परवानगी दिली आहे.
स तु द्रोणस्य शिरसा पादौ गृह्य परन्तपः। अरण्यमनुसंप्राप्य कृत्वा द्रोणं महीमयम्
पण त्या पराक्रमीने, द्रोणांच्या पायांना डोके टेकवून, अरण्यात जाऊन मातीचा द्रोणांचा पुतळा तयार केला.
तस्मिन्नाचार्यवृत्तिं च परमामास्थितस्तदा। इष्वस्त्रे योगमातस्थे परं नियममास्थितः
तेथे त्याने शिष्याची सर्वश्रेष्ठ सेवा स्वीकारली आणि कठोर नियम पाळून, बाणविद्येच्या साधनेत स्वतःला वाहून घेतले.
परया श्रद्धयोपेतो योगेन परमेण च। विमोक्षादानसन्धाने लघुत्वं परमाप सः
परम श्रद्धा आणि एकाग्रतेने त्याने बाण सोडणे, धरून ठेवणे आणि लक्ष्य साधणे यात उच्च कौशल्य मिळवले.
लाघवं चास्त्रयोगं च नचिरात्प्रत्यपद्यत।' अथ द्रोणाभ्यनुज्ञाताः कदाचित्कुरुपाण्डवाः। रथैर्विनिर्ययुः सर्वे मृगयामरिमर्दनाः
थोड्याच काळात त्याने हातातील चपळाई आणि अस्त्रविद्या आत्मसात केली; मग कधीतरी, द्रोणांची परवानगी घेऊन, कौरव आणि पांडव सर्वजण रथांवर बसून शिकार करण्यासाठी निघाले.
तत्रोपकरणं गृह्य नरः कश्चिद्यदृच्छया। राजन्ननुजगामैकः श्वानमादाय पाण्डवान्
तेथे, योगायोगाने, एक मनुष्य आपली साधनं घेऊन, एक कुत्रा सोबत घेऊन, पांडवांच्या मागे गेला, राजन.
तेषां विचरतां तत्र तत्तत्कर्मचिकीर्षया। श्वाचरन्स पथा क्रीडन्नैषादिं प्रति जग्मिवान्
ते सर्वजण तिथे वेगवेगळ्या कामांसाठी फिरत असताना, तो कुत्रा रस्त्याने खेळत खेळत निषाद मुलाकडे गेला.
स कृष्णमलदिग्धाङ्गं कृष्णाजिनजटाघरम्। नैषादिं श्वा समालक्ष्य भषंस्तस्थौ तदन्तिके
काळ्या मातीने अंग माखलेला, काळ्या कृष्णमृगाची कातडी आणि जटा घातलेला निषाद मुलगा पाहून, तो कुत्रा त्याच्या जवळ उभा राहून भुंकू लागला.
तदा तस्याथ भषतः शुनः सप्त शरान्मुखे। लाघवं दर्शन्नस्त्रे मुमोच युगपद्यथा
मग त्या कुत्र्याने भुंकताना, त्याने एकाच वेळी सात बाण त्याच्या तोंडात सोडले आणि आपली धनुर्विद्येतील चपळाई दाखवली.
स तु श्वा शरपूर्णास्यः पाण्डवानाजगाम ह। तं दृष्ट्वा पाण्डवा वीराः परं विस्मयमागताः
तो कुत्रा, ज्याच्या तोंडात बाण भरले होते, पांडवांकडे गेला; ते पाहून पांडव वीर फारच आश्चर्यचकित झाले.
लाघवं शब्धवेधित्वं दृष्ट्वा तत्परमं तदा। प्रेक्ष्य तं व्रीडिताश्चासन्प्रशशंसुश्च सर्वशः
त्या अद्भुत चपळाईची आणि शब्दावर बाण मारण्याची कला पाहून, ते सर्वजण लाजले आणि त्याचं भरभरून कौतुक करू लागले.