तच्छ्रुत्वा कौरवेयास्ते तूष्णीमासन्विशांपते। अर्जुनस्तु ततः सर्वं प्रतिजज्ञे परन्तप
हे ऐकून, कुरूवंशीय सर्वजण गप्प बसले; पण अर्जुनानं मात्र सर्व काही देण्याचं वचन दिलं.
ततोऽर्जुनं तदा मूर्ध्नि समाघ्राय पुनः पुनः। प्रीतिपूर्वं परिष्वज्य प्ररुरोद मुदा तदा
मग द्रोणानं अर्जुनाचं पुन्हा पुन्हा मस्तकावर चुंबन घेतलं, प्रेमानं मिठी मारली आणि आनंदानं अश्रू ढाळले.
अश्वत्थामानमाहूय द्रोणो वचनमब्रवीत्। सखायं विद्धि ते पार्थं मया दत्तः प्रगृह्यताम्
द्रोणानं अश्वत्थाम्याला बोलावून सांगितलं: 'पार्थाला तुझा मित्र समज, मी तुला तो दिला आहे; त्याला स्वीकार.'
साधुसाध्विति तं पार्थः परिष्वज्येदमब्रवीत्। अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र परवानस्मि धर्मतः
पार्थानं त्याला मिठी मारून, 'छान, छान!' असं म्हणत सांगितलं: 'आजपासून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी धर्मानं तुझ्यावर बांधील आहे.'
शिष्योऽहं त्वत्प्रसादेन जीवामि द्विजसत्तम। इत्युक्त्वा तु तदा पार्थः पादौ जग्राह पाण्डवः
द्विजश्रेष्ठा, मी तुमचा शिष्य आहे; तुमच्या कृपेनेच माझं जीवन आहे. असं म्हणून पांडव अर्जुनानं गुरूंचे पाय धरले.
ततो द्रोणः पाण्डुपुत्रानस्त्राणि विविधानि च। ग्राहयामास दिव्यानि मानुषाणि च वीर्यवान्
मग वीर द्रोणांनी पांडुपुत्रांना अनेक प्रकारची दिव्य आणि मानवी अस्त्रं शिकवायला सुरुवात केली.
राजपुत्रास्तथा चान्ये समेत्य भरतर्षभ। अभिजग्मुस्ततो द्रोणमस्त्रार्थे द्विजसत्तमम्
भरतश्रेष्ठा, इतर राजपुत्रही एकत्र येऊन अस्त्रविद्या शिकण्यासाठी द्विजश्रेष्ठ द्रोणांकडे गेले.
वृष्णयश्चान्धकाश्चैव नानादेश्याश्च पार्थिवाः। सूतपुत्रश्च राधेयो गुरुं द्रोणमियात्तदा
त्या वेळी वृष्णी, अंधक, वेगवेगळ्या देशांतील राजे आणि सूतपुत्र राधेय सगळे द्रोणांना गुरू मानून आले.
स्पर्धमानस्तु पार्थेन सूतपुत्रोऽत्यमर्षणः। दुर्योधनं समाश्रित्य सोऽवमन्यत पाण्डवान्
पार्थाशी स्पर्धा करत सूतपुत्र अत्यंत रागावला आणि दुर्योधनाच्या आधारावर त्यानं पांडवांचा तिरस्कार केला.
अभ्ययात्स ततो द्रोणं धनुर्वेदचिकीर्षया। शिक्षाभुजवलोद्योगैस्तेषु सर्वेषु पाण्डवः
तेव्हा धनुर्विद्या शिकण्याच्या इच्छेने तो द्रोणांकडे गेला; त्या सर्व विद्यार्थ्यांमध्ये पांडव मेहनती आणि कौशल्यात श्रेष्ठ ठरला.
अस्त्रविद्यानुरागाच्च विशिष्टोऽभवदर्जुनः। तुल्येष्वस्त्रप्रयोगेषु लाघवे सौष्टवेषु च
अस्त्रविद्येवरच्या प्रेमामुळे अर्जुन समान अस्त्रप्रयोग, वेग आणि कौशल्य यामध्ये इतरांपेक्षा उठून दिसला.
सर्वेषामेव शिष्याणां बभूवाभ्यधिकोऽर्जुनः। ऐन्द्रिमप्रतिमं द्रोण उपदेशेष्वमन्यत
सर्व शिष्यांमध्ये अर्जुनच सर्वांत सरस ठरला; द्रोणांनी त्याला शिकवताना इंद्राशी तुलना केली.
एवं सर्वकुमाराणामिष्वस्त्रं प्रत्यपादयत्। कमण्डलुं च सर्वेषां प्रायच्छच्चिरकारणात्
अशा प्रकारे द्रोणांनी सर्व कुमारांना धनुर्विद्या शिकवली; आणि बराच काळ गेल्यावर सर्वांना पाण्याचा कमंडलू दिला.
पुत्राय च ददौ कुम्भमविलम्बनकारणात्। यावत्ते नोपगच्छ्ति तावदस्मै परां क्रियाम्
आपल्या पुत्राला त्यांनी उशीर न करता घागर दिली; तो येईपर्यंत त्याच्यासाठी श्रेष्ठ विधी केला नाही.
द्रोण आचष्ट पुत्राय कर्म तज्जिष्णुरौहत। ततः स वारुणास्त्रेण पूरयित्वा कमण्डलुम्
द्रोणांनी आपल्या मुलाला ते काम सांगितलं; विजयशाली अश्वत्थाम्याने वरुणास्त्राने कमंडलू पाण्याने भरला.
सममाचार्यपुत्रेण गुरुमभ्येति फाल्गुनः। आचार्यपुत्रात्तस्मात्तु विशेषोपचयेऽपृथक्
फाळ्गुन गुरुपुत्रासोबत गुरूकडे गेला; आणि गुरुपुत्राकडून त्याला वेगळी विशेष विद्या मिळाली नाही.
न व्यहीयत मेधावी पार्थोऽप्यस्त्रविदां वरः। अर्जुनः परमं यत्नमातिष्ठद्गुरुपूजने
मेधावी आणि अस्त्रविद्येत श्रेष्ठ असलेला पार्थ कुणीही मागे टाकू शकला नाही; अर्जुन गुरूंची सेवा करण्यात नेहमीच सर्वस्व देत असे.
अस्त्रे च परमं योगं प्रियो द्रोणस्य चाभवत्। तं दृष्ट्वा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम्
अस्त्रविद्येत तो सर्वोच्च योग गाठला आणि द्रोणांना प्रिय झाला; फाळ्गुन नेहमी धनुर्विद्येत रत असल्याचं पाहून
आहूय वचनं द्रोणो रहः सूदमभाषत। अन्धकारेऽर्जुनायान्नं न देयं ते कदाचन। न चाख्येयमिदं चापि मद्वाक्यं विजयेत्वया
द्रोणांनी सूताला एकांतात बोलावून सांगितलं: 'कधीही अंधारात अर्जुनाला जेवण देऊ नकोस; आणि हे माझं वचन कुणालाही सांगू नकोस, कारण तू माझं ऐकायलाच हवं.'
ततः कदाचिद्भुञ्जाने प्रववौ वायुरर्जुने। तेन तत्र प्रदीपः स दीप्यमानो विलोपितः
एकदा अर्जुन जेवत असताना वारा सुटला; त्यामुळे तेथे जळणारा दिवा विझला.
भुक्त एव तु कौन्तेयो नास्यादन्यत्र वर्तते। हस्तस्तेजस्विनस्तस्य अनुग्रहणकारणात्
कौन्तेय जेवून झाला, तरी त्याचा हात दुसरीकडे गेला नाही; त्याचा तेजस्वी हात कृपेनेच तसाच राहिला.
तदभ्यासकृतं मत्वा रात्रावपि स पाण्डवः। योग्यां चक्रे महाबाहुर्धनुषा पाण्डुनन्दनः
हे सगळं सरावामुळे झालं असं समजून, पांडुपुत्र बलवान अर्जुन रात्रीही धनुष्य हातात घेऊन योग्य सराव करू लागला.
तस्य ज्यातलनिर्घोषं द्रोणः शुश्राव भारत। उपेत्य चैनमुत्थाय परिष्वज्येदमब्रवीत्
द्रोणांनी त्या धनुष्याच्या मोठ्या आवाजाचा कानोसा घेतला, भारत. मग ते पुढे जाऊन, उठून त्याला मिठी मारली आणि म्हणाले—
प्रयतिष्ये तथा कर्तुं यथा नान्यो धनुर्धरः। त्वत्समो भविता लोके सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
मी असं प्रयत्न करीन की या जगात तुझ्यासारखा दुसरा कोणीही धनुर्धारी होणार नाही; हे मी तुला खरं सांगतो.
ततो द्रोणोऽर्जुनं भूयो हयेषु च गजेषु च। रथेषु भूमावपि च रणशिक्षामशिक्षयत्
त्यांनंतर द्रोणांनी अर्जुनाला घोड्यावर, हत्तीवर, रथावर आणि जमिनीवर युद्धाची कला शिकवली.
गदायुद्धेऽसिचर्यायां तोमरप्रासशक्तिषु। द्रोणः संकीर्णयुद्धे च शिक्षयामास कौरवान्
गदायुद्ध, तलवारीची करामत, भाले, सुळे आणि इतर शस्त्रांचा वापर, तसेच मिश्र युद्ध कसे करावे हे द्रोणांनी कौरवांना शिकवले.
तस्य तत्कौशलं श्रुत्वा धनुर्वेदजिघृक्षवः। सजानो राजपुत्राश्च समाजग्मुः सहस्रशः
त्याच्या कौशल्याची बातमी ऐकून, धनुर्विद्या शिकण्याची इच्छा असलेले हजारो राजपुत्र आणि राजांचे मुले एकत्र आले.
तान्सर्वाञ्शिक्षयामास द्रोणः शस्त्रभृतां वरः।' ततो निषादराजस्य हिरण्यधनुषः सुतः। एकलव्यो महाराज द्रोणमभ्याजगाम ह
द्रोण, शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ, त्यांनी सर्वांना शिकवले; त्यानंतर, राजन, निषादराज हिरण्यधनूचा मुलगा एकलव्य द्रोणांकडे आला.
न स तं प्रतिजग्राह नैषादिरिति चिन्तयन्। शिष्यं धनुषि धर्मज्ञस्तेषामेवान्ववेक्षया
तो निषाद आहे असं मनात धरून, द्रोणांनी त्याला शिष्य म्हणून स्वीकारलं नाही; आणि धनुष्यविद्येतील धर्म जाणणारे द्रोण फक्त त्या विद्यार्थ्यांनाच शिष्य म्हणून घ्यायचे.
शिष्योऽसि मम नैषादे प्रयोगे बलत्तरः। निवर्तस्व गृहानेव अनुज्ञातोऽसि नित्यशः
निषाद, तू माझा शिष्य नाहीस; तू शस्त्रप्रयोगात श्रेष्ठ आहेस. आता घरी परत जा—मी तुला नेहमीच परवानगी दिली आहे.