नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते। अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम्
'राजा नसलेला माणूस राजाचा मित्र होत नाही, आणि अशी मैत्री पूर्वी स्वीकारली जात नाही. मी तुझ्याशी राज्यासाठी कोणतीही संधी किंवा करार केला आहे असं मला माहीत नाही.'
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम्। एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा
'ब्रह्मन्, मी तुला एक दिवसाचं जेवण देईन.' असं त्याने सांगितल्यावर, मी माझ्या पत्नीसमवेत तिथून निघून गेलो.
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव। द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः
ती प्रतिज्ञा लवकरच पूर्ण करायचं ठरवून, द्रुपदाने असं बोलल्यावर मी संतापाने भरून गेलो.
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः। ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः
भीष्मा, मी गुणी आणि योग्य शिष्यांसह कुरूंकडे आलो, आणि म्हणूनच मी तुझ्याकडे माझी इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आलो आहे.
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते
हे सुंदर नागांचे नगर तुझ्यासमोर आहे; मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय। भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये
अभंग होईल असं धनुष्य तयार कर, उत्तम शस्त्र दे, आणि कुरुक्षेत्रात सन्मानाने भरपूर सुखांचा उपभोग घे.
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम्। त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव
कुरूंचं सर्व संपत्ती आणि हे राज्य, सगळ्या प्रांतांसह, तुझंच आहे; तूच खरा राजा आहेस आणि सगळे तुझं ऐकतात.
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम्। दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः
हे ब्राह्मण, तू मागितलेलं सर्व काही पूर्ण झालं आहे; हे लक्षात ठेव. तुझं येणं माझ्या भाग्यात आहे, आणि मला मोठं पुण्य मिळालं.
प्रतिजग्राह तं भीष्मो गुरुं पाण्डुसुतैः सह। पौत्रानादाय तान्सर्वान्वसूनि विविधानि च
भीष्मानं त्याला, पांडुपुत्रांसह, गुरु म्हणून स्वीकारलं आणि आपल्या सर्व नातवंडांना व विविध धनसंपत्तीही आणल्या.
शिष्य इति ददौ राजन्द्रोणाय विधिपूर्वकम्। तदा द्रोणोऽब्रवीद्वाक्यं भीष्मं बुद्धिमतां वरम्
राजानं आपल्या नातवंडांना विधिपूर्वक द्रोणाला शिष्य म्हणून दिलं; तेव्हा द्रोणानं बुद्धिमान भीष्माला बोललं.
कृपस्तिष्ठति चाचार्यः शस्त्रज्ञः प्राज्ञसंमतः। मयि तिष्ठति चेद्विप्रो वैमनस्यं गमिष्यति
कृप हा शस्त्रविद्या जाणणारा आणि विद्वानांनी मान्यलेला गुरु म्हणून राहतो; पण जर हा ब्राह्मण माझ्याजवळ राहिला, तर त्याला मनात खंत वाटेल.
युष्मान्किंचिच्च याचित्वा धनं संगृह्य हर्षितः। स्वमाश्रमपदं राजन्गमिष्यामि यथागतम्
मी तुमच्याकडून थोडं काही मागून, आनंदानं धन मिळवून, राजन, मी माझ्या आश्रमात परत जाईन.
एवमुक्ते तु विप्रेन्द्रं भीष्मः प्रहरतां वरः। अब्रवीद्द्रोणमाचार्यमुख्यं शस्त्रविदां वरम्
तेव्हा त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणानं असं म्हटल्यावर, भीष्म, वीरांमध्ये श्रेष्ठ, द्रोणाला, शस्त्रविद्येत पारंगत असलेल्या मुख्य गुरुंना, म्हणाला.
कृपस्तिष्ठतु पूज्यश्च भर्तव्यश्च मया सदा। त्वं गुरुर्भव पौत्राणामाचार्यस्त्वं मतो मम। प्रतिगृह्णीष्व पुत्रांस्त्वमस्त्रज्ञान्कुरु वै सदा
कृप नेहमीच माझ्याकडून मान मिळावा आणि त्याची काळजी घेतली जावी; तू माझ्या नातवंडांचा गुरु हो, आणि मी तुला त्यांच्या शिक्षकासारखं मानतो. हे माझे पुत्र, जे शस्त्रविद्येत निपुण आहेत, तू त्यांना नेहमी शिकव.
ततः संपूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वरः। विशश्राम महातेजाः पूजितः कुरुवेश्मनि
मग भीष्मानं द्रोणाचं मोठ्या सन्मानानं स्वागत केलं आणि तो तेजस्वी द्रोण कुरूंच्या राजवाड्यात विश्रांतीला गेला.
विश्रान्तेऽथ गुरौ तस्मिन्पौत्रानादाय कौरवान्। शिष्यत्वेन ददौ भीष्मो वसूनि विविधानि च
गुरु विश्रांती घेतल्यावर, भीष्मानं कुरूंच्या नातवंडांना आणलं आणि त्यांना शिष्य म्हणून, विविध धनासह, दिलं.
गृहं च सुपरिच्छन्नं धनधान्यसमाकुलम्। भारद्वाजाय सुप्रीतः प्रत्यपादयत प्रभुः
राजानं भारद्वाजाला आनंदानं एक सुंदर, संपत्ती आणि धान्याने भरलेलं घर दिलं.
स ताञ्शिष्यान्महेष्वासः प्रतिजग्राह कौरवान्। पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो मुदितमानसः
त्या महान धनुर्धारी द्रोणानं कौंत्य आणि धृतराष्ट्रपुत्र या सर्व कुरू शिष्यांना आनंदानं स्वीकारलं.
प्रतिगृह्य च तान्सर्वान्द्रोणो वचनमब्रवीत्। रहस्येकः प्रतीतात्मा कृतोपसदनांस्तथा
सर्वांना स्वीकारून, द्रोणानं त्यांना गुप्तपणे, आत्मविश्वासानं, बोलावून सांगितलं.
कार्यं मे काङ्क्षितं किंचिद्धृदि संपरिवर्तते। कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं मे तदेतद्वदतानघाः
माझ्या मनात एक इच्छा आहे; तुम्ही शस्त्रविद्या शिकला आहात, म्हणून ती गोष्ट मला द्यावी लागेल—हे पापरहितांनो, सांगा.
तच्छ्रुत्वा कौरवेयास्ते तूष्णीमासन्विशांपते। अर्जुनस्तु ततः सर्वं प्रतिजज्ञे परन्तप
हे ऐकून, कुरूवंशीय सर्वजण गप्प बसले; पण अर्जुनानं मात्र सर्व काही देण्याचं वचन दिलं.
ततोऽर्जुनं तदा मूर्ध्नि समाघ्राय पुनः पुनः। प्रीतिपूर्वं परिष्वज्य प्ररुरोद मुदा तदा
मग द्रोणानं अर्जुनाचं पुन्हा पुन्हा मस्तकावर चुंबन घेतलं, प्रेमानं मिठी मारली आणि आनंदानं अश्रू ढाळले.
अश्वत्थामानमाहूय द्रोणो वचनमब्रवीत्। सखायं विद्धि ते पार्थं मया दत्तः प्रगृह्यताम्
द्रोणानं अश्वत्थाम्याला बोलावून सांगितलं: 'पार्थाला तुझा मित्र समज, मी तुला तो दिला आहे; त्याला स्वीकार.'
साधुसाध्विति तं पार्थः परिष्वज्येदमब्रवीत्। अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र परवानस्मि धर्मतः
पार्थानं त्याला मिठी मारून, 'छान, छान!' असं म्हणत सांगितलं: 'आजपासून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी धर्मानं तुझ्यावर बांधील आहे.'
शिष्योऽहं त्वत्प्रसादेन जीवामि द्विजसत्तम। इत्युक्त्वा तु तदा पार्थः पादौ जग्राह पाण्डवः
द्विजश्रेष्ठा, मी तुमचा शिष्य आहे; तुमच्या कृपेनेच माझं जीवन आहे. असं म्हणून पांडव अर्जुनानं गुरूंचे पाय धरले.
ततो द्रोणः पाण्डुपुत्रानस्त्राणि विविधानि च। ग्राहयामास दिव्यानि मानुषाणि च वीर्यवान्
मग वीर द्रोणांनी पांडुपुत्रांना अनेक प्रकारची दिव्य आणि मानवी अस्त्रं शिकवायला सुरुवात केली.
राजपुत्रास्तथा चान्ये समेत्य भरतर्षभ। अभिजग्मुस्ततो द्रोणमस्त्रार्थे द्विजसत्तमम्
भरतश्रेष्ठा, इतर राजपुत्रही एकत्र येऊन अस्त्रविद्या शिकण्यासाठी द्विजश्रेष्ठ द्रोणांकडे गेले.
वृष्णयश्चान्धकाश्चैव नानादेश्याश्च पार्थिवाः। सूतपुत्रश्च राधेयो गुरुं द्रोणमियात्तदा
त्या वेळी वृष्णी, अंधक, वेगवेगळ्या देशांतील राजे आणि सूतपुत्र राधेय सगळे द्रोणांना गुरू मानून आले.
स्पर्धमानस्तु पार्थेन सूतपुत्रोऽत्यमर्षणः। दुर्योधनं समाश्रित्य सोऽवमन्यत पाण्डवान्
पार्थाशी स्पर्धा करत सूतपुत्र अत्यंत रागावला आणि दुर्योधनाच्या आधारावर त्यानं पांडवांचा तिरस्कार केला.
अभ्ययात्स ततो द्रोणं धनुर्वेदचिकीर्षया। शिक्षाभुजवलोद्योगैस्तेषु सर्वेषु पाण्डवः
तेव्हा धनुर्विद्या शिकण्याच्या इच्छेने तो द्रोणांकडे गेला; त्या सर्व विद्यार्थ्यांमध्ये पांडव मेहनती आणि कौशल्यात श्रेष्ठ ठरला.