संस्मरन्सङ्गमं चैव वचनं चैव तस्य तत्। ततो द्रुपदमागम्य सखइपूर्वमहं प्रभो
आपली भेट आणि त्याने सांगितलेली वचने आठवत, मी मग पूर्वीचा मित्र म्हणून द्रुपदाकडे गेलो, हे प्रभो.
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि मामिति। उपस्थितस्तु द्रुपदं सखिवच्चास्मि सङ्गतः
मी त्याला म्हणालो, 'पुरुषश्रेष्ठा, मला तुझा मित्र समज,' आणि मी द्रुपदाजवळ गेलो, जणू पूर्वीप्रमाणे मित्रत्वाने एकत्र झालो.
स मां निराकारमिव प्रहसन्निदमब्रवीत्। अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा
तो मला अनोळखी असल्यासारखा हसून म्हणाला, 'ब्रह्मन्, तुझी समज योग्य नाही.'
यदात्थ मां त्वं प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज। संगतनीह जीर्यन्ति कालेन परिजीर्यतः
'जेव्हा तू मला जबरदस्तीने, 'मी तुझा मित्र आहे' असं म्हणालास, द्विजा, तेव्हा हे लक्षात ठेव, या जगात नाती काळानुसार जुनी होऊन संपतात.'
सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम्। नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा
'पूर्वी आपलं मैत्री सामर्थ्यावर आधारलेलं होतं; जो वेदशिक्षण घेतलेला नाही तो वेदज्ञाचा मित्र होत नाही, आणि ज्याच्याकडे रथ नाही तो रथीचा मित्र होत नाही.'
साम्याद्धि सख्यं भवति वैषम्यान्नोपपद्यते। न सख्यमजरं लोके विद्यते जातु कस्यचित्
'मैत्री समानतेतून होते; असमानतेतून मैत्री होत नाही. या जगात कोणाचीही मैत्री कायमची राहत नाही.'
कामो वैनं विहरति क्रोधो वैनं रहत्युत। मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत्
'इच्छा त्याचा आस्वाद घेते, आणि राग त्याला सोडून देतो. म्हणून, तू स्वतःच्या फायद्यासाठी केलेल्या या जुन्या मैत्रीला धरून बसू नकोस.'
आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम्। नह्यनाढ्यः सखाऽऽढ्यस्य नाविद्वान्विदुषः सखा
'द्विजश्रेष्ठा, आपली मैत्री पूर्वी गरजेमुळे होती. गरीब माणूस श्रीमंताचा मित्र होत नाही, आणि अज्ञानी ज्ञानीचा मित्र होत नाही.'
न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते। न हि राज्ञामुदीर्णानामेवं भूतैर्नरैः क्वचित्
'भ्याड माणूस शूरवीराचा मित्र होत नाही, आणि अशी मैत्री पूर्वी स्वीकारली जात नाही. मोठ्या सामर्थ्याच्या राजांना असे लोक कधीच मित्र नसतात.'
सख्यं भवति मन्दात्मञ्छ्रिया हीनैर्धनच्युतैः। नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा
'मंद, संपत्ती गमावलेले आणि भाग्यहीन लोकांमध्येच मैत्री होते. जो वेदशिक्षण घेतलेला नाही तो वेदज्ञाचा मित्र होत नाही, आणि ज्याच्याकडे रथ नाही तो रथीचा मित्र होत नाही.'
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते। अहं त्वया न जानामि राज्यार्थे संविदं कृताम्
'राजा नसलेला माणूस राजाचा मित्र होत नाही, आणि अशी मैत्री पूर्वी स्वीकारली जात नाही. मी तुझ्याशी राज्यासाठी कोणतीही संधी किंवा करार केला आहे असं मला माहीत नाही.'
एकरात्रं तु ते ब्रह्मन्कामं दास्यामि भोजनम्। एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा
'ब्रह्मन्, मी तुला एक दिवसाचं जेवण देईन.' असं त्याने सांगितल्यावर, मी माझ्या पत्नीसमवेत तिथून निघून गेलो.
तां प्रतिज्ञां प्रतिज्ञाय यां कर्ताऽस्म्यचिरादिव। द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाऽभिपरिप्लुतः
ती प्रतिज्ञा लवकरच पूर्ण करायचं ठरवून, द्रुपदाने असं बोलल्यावर मी संतापाने भरून गेलो.
अभ्यागच्छं कुरून्भीष्म शिष्यैरर्थी गुणान्वितैः। ततोऽहं भवतः कामं संवर्धयितुमागतः
भीष्मा, मी गुणी आणि योग्य शिष्यांसह कुरूंकडे आलो, आणि म्हणूनच मी तुझ्याकडे माझी इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आलो आहे.
इदं नागपुरं रम्यं ब्रूहि किं करवाणि ते
हे सुंदर नागांचे नगर तुझ्यासमोर आहे; मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
अपज्यं क्रियतां चापं साध्वस्त्रं प्रतिपादय। भुङ्क्ष भोगान्भृशं प्रीतः पूज्यमानः कुरुक्षये
अभंग होईल असं धनुष्य तयार कर, उत्तम शस्त्र दे, आणि कुरुक्षेत्रात सन्मानाने भरपूर सुखांचा उपभोग घे.
कुरूणामस्ति यद्वित्तं राज्यं चेदं सराष्ट्रकम्। त्वमेव परमो राजा सर्वे वाक्यकरास्तव
कुरूंचं सर्व संपत्ती आणि हे राज्य, सगळ्या प्रांतांसह, तुझंच आहे; तूच खरा राजा आहेस आणि सगळे तुझं ऐकतात.
यच्च ते प्रार्थितं ब्रह्मन्कृतं तदिति चिन्त्यताम्। दिष्ट्या प्राप्तोऽसि विप्रर्षे महान्मेऽनुग्रहः कृतः
हे ब्राह्मण, तू मागितलेलं सर्व काही पूर्ण झालं आहे; हे लक्षात ठेव. तुझं येणं माझ्या भाग्यात आहे, आणि मला मोठं पुण्य मिळालं.
प्रतिजग्राह तं भीष्मो गुरुं पाण्डुसुतैः सह। पौत्रानादाय तान्सर्वान्वसूनि विविधानि च
भीष्मानं त्याला, पांडुपुत्रांसह, गुरु म्हणून स्वीकारलं आणि आपल्या सर्व नातवंडांना व विविध धनसंपत्तीही आणल्या.
शिष्य इति ददौ राजन्द्रोणाय विधिपूर्वकम्। तदा द्रोणोऽब्रवीद्वाक्यं भीष्मं बुद्धिमतां वरम्
राजानं आपल्या नातवंडांना विधिपूर्वक द्रोणाला शिष्य म्हणून दिलं; तेव्हा द्रोणानं बुद्धिमान भीष्माला बोललं.
कृपस्तिष्ठति चाचार्यः शस्त्रज्ञः प्राज्ञसंमतः। मयि तिष्ठति चेद्विप्रो वैमनस्यं गमिष्यति
कृप हा शस्त्रविद्या जाणणारा आणि विद्वानांनी मान्यलेला गुरु म्हणून राहतो; पण जर हा ब्राह्मण माझ्याजवळ राहिला, तर त्याला मनात खंत वाटेल.
युष्मान्किंचिच्च याचित्वा धनं संगृह्य हर्षितः। स्वमाश्रमपदं राजन्गमिष्यामि यथागतम्
मी तुमच्याकडून थोडं काही मागून, आनंदानं धन मिळवून, राजन, मी माझ्या आश्रमात परत जाईन.
एवमुक्ते तु विप्रेन्द्रं भीष्मः प्रहरतां वरः। अब्रवीद्द्रोणमाचार्यमुख्यं शस्त्रविदां वरम्
तेव्हा त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणानं असं म्हटल्यावर, भीष्म, वीरांमध्ये श्रेष्ठ, द्रोणाला, शस्त्रविद्येत पारंगत असलेल्या मुख्य गुरुंना, म्हणाला.
कृपस्तिष्ठतु पूज्यश्च भर्तव्यश्च मया सदा। त्वं गुरुर्भव पौत्राणामाचार्यस्त्वं मतो मम। प्रतिगृह्णीष्व पुत्रांस्त्वमस्त्रज्ञान्कुरु वै सदा
कृप नेहमीच माझ्याकडून मान मिळावा आणि त्याची काळजी घेतली जावी; तू माझ्या नातवंडांचा गुरु हो, आणि मी तुला त्यांच्या शिक्षकासारखं मानतो. हे माझे पुत्र, जे शस्त्रविद्येत निपुण आहेत, तू त्यांना नेहमी शिकव.
ततः संपूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वरः। विशश्राम महातेजाः पूजितः कुरुवेश्मनि
मग भीष्मानं द्रोणाचं मोठ्या सन्मानानं स्वागत केलं आणि तो तेजस्वी द्रोण कुरूंच्या राजवाड्यात विश्रांतीला गेला.
विश्रान्तेऽथ गुरौ तस्मिन्पौत्रानादाय कौरवान्। शिष्यत्वेन ददौ भीष्मो वसूनि विविधानि च
गुरु विश्रांती घेतल्यावर, भीष्मानं कुरूंच्या नातवंडांना आणलं आणि त्यांना शिष्य म्हणून, विविध धनासह, दिलं.
गृहं च सुपरिच्छन्नं धनधान्यसमाकुलम्। भारद्वाजाय सुप्रीतः प्रत्यपादयत प्रभुः
राजानं भारद्वाजाला आनंदानं एक सुंदर, संपत्ती आणि धान्याने भरलेलं घर दिलं.
स ताञ्शिष्यान्महेष्वासः प्रतिजग्राह कौरवान्। पाण्डवान्धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो मुदितमानसः
त्या महान धनुर्धारी द्रोणानं कौंत्य आणि धृतराष्ट्रपुत्र या सर्व कुरू शिष्यांना आनंदानं स्वीकारलं.
प्रतिगृह्य च तान्सर्वान्द्रोणो वचनमब्रवीत्। रहस्येकः प्रतीतात्मा कृतोपसदनांस्तथा
सर्वांना स्वीकारून, द्रोणानं त्यांना गुप्तपणे, आत्मविश्वासानं, बोलावून सांगितलं.
कार्यं मे काङ्क्षितं किंचिद्धृदि संपरिवर्तते। कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं मे तदेतद्वदतानघाः
माझ्या मनात एक इच्छा आहे; तुम्ही शस्त्रविद्या शिकला आहात, म्हणून ती गोष्ट मला द्यावी लागेल—हे पापरहितांनो, सांगा.