तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत्। स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम्
तिथेच राहून तो धीरगंभीर आणि धनुर्विद्येत पारंगत झाला; त्याने महात्मा, शत्रूंचा संहार करणारा जमदग्नीपुत्र याच्या कीर्तीबद्दल ऐकलं.
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम्। ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः
त्याने त्या ऋषीबद्दल ऐकलं, जो सर्व ज्ञानाचा जाणकार आणि अस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ होता, आणि त्या काळी सर्व धन ब्राह्मणांना दान करत होता.
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह। श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च
रामाच्या धनुर्विद्या आणि दिव्य अस्त्रांबद्दल, तसेच नीतिशास्त्रातील कौशल्याबद्दल ऐकून, त्याने ते मिळवण्याचा निश्चय केला.
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः। वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम्
मग मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, आपल्या शिष्यांसह, तो महेंद्र पर्वताकडे निघाला.
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः। क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम्
महेंद्र पर्वतावर पोहोचल्यावर, महान तपस्वी भरद्वाजाने क्षत्रियांना नष्ट करणारा आणि शत्रूंचा संहार करणारा भृगुनंदन राम याला पाहिलं.
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम्। आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले
मग द्रोण आपल्या शिष्यांसह भृगुवंशातील रामाजवळ गेला आणि आपलं नाव व अंगिरस कुळात जन्म झाल्याचं त्याला सांगितलं.
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत्। ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा
त्याने डोकं झुकवून पायांना वंदन केलं आणि मग सर्व काही सोडून, वनात जाण्याचा निर्धार केला.
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम्। भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम्
महात्मा भारद्वाज म्हणाले, 'तू माझ्यासारखाच भारद्वाज कुळात जन्मलेला आहेस, आणि मीही दुसऱ्या कुळातला नाही.'
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम। तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः
'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी द्रोण आहे, धन मिळवण्यासाठी आलो आहे,' असं त्याने सांगितलं. सर्व क्षत्रियांना जिंकणाऱ्या त्या महात्म्याने त्याला उत्तर दिलं.
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे। एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः
'तुला स्वागत आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण! तुला जे हवंय ते सांग.' असं रामाने म्हटल्यावर भारद्वाज बोलला.
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु। अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत
'हे राम, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ, जो अनेक प्रकारचं धन देतोस, मी व्रतस्थ आहे, तुझ्याकडून संपत न जाणारं धन मागतो.'
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम्। ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन
'हे तपस्वी, माझ्याकडे असलेलं सोनं आणि इतर सर्व धन मी ब्राह्मणांना दिलं आहे.'
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना। कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी
'अगदी ह्या पृथ्वीला, जी समुद्रांनी वेढलेली आहे आणि नगरे आहेत, ती देखील मी पूर्णपणे कश्यपाला दिली आहे.'
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम्। अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च
'आता माझ्याकडे फक्त हे शरीर, माझी मौल्यवान अस्त्रं आणि विविध शस्त्रं उरली आहेत.'
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः। वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत्
'माझी अस्त्रं, शरीर किंवा शस्त्रं — तुला जे हवं ते निवड. मी तुला काय द्यावं, द्रोण, लवकर सांग.'
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव। स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः
'हे भार्गव, तुझ्याकडची सर्व अस्त्रं, ती मागे घेण्याची विद्या आणि त्यांची गुप्त रहस्यं मला पूर्णपणे दे.'
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम।' तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः। सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः
'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सर्व धनांमध्ये हेच खरं धन आहे.' असं म्हणून भार्गवाने त्याला अस्त्रविद्या, गुप्त व्रत आणि धनुर्वेद पूर्णपणे दिला.
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः। प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति
त्याने सर्व काही स्वीकारलं, अस्त्रविद्येत पारंगत झाला आणि अत्यंत आनंदाने आपल्या प्रिय मित्राकडे, द्रुपदाकडे निघाला.
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान्। अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह
नंतर भारद्वाज त्या पराक्रमी द्रुपदाजवळ गेला आणि म्हणाला, 'राजा, इथे मला तुझा मित्र समज.'
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः। भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत्
असं मैत्रीचं बोलणं ऐकूनही, पूर्वी आपुलकी असली तरी पाञ्चाल राजा भारद्वाजाचं ते वचन सहन करू शकला नाही.
स क्रोधामर्षजिह्मभ्रूः कषायीकृतलोचनः। ऐश्वर्यमदसंपन्नो द्रोणं राजाऽब्रवीदिदम्
राग आणि द्वेषाने कपाळावर आठ्या, डोळे लाल झालेले, ऐश्वर्याच्या गर्वाने भरलेला राजा द्रोणाला म्हणाला,
अकृतेयं तव प्रज्ञा ब्रह्मन्नातिसमञ्जसा। यन्मां व्रवीषि प्रसभं सखा तेऽहमिति द्विज
'हे ब्राह्मण, तुझं हे विचार योग्य नाही; कारण तू मला जबरदस्तीने 'मी तुझा मित्र आहे' असं सांगतोस, पण तसं नाही.'
न हि राज्ञामुदीर्णानामेवंभूतैर्नरैः क्वचित्। सख्यं भवति मन्दात्मञ्श्रिया हीनैर्धनच्युतैः
'राजे, जे मोठ्या स्थितीत असतात, ते अशा लोकांशी मैत्री करत नाहीत — जे दुर्बल, श्रीहीन आणि धनहीन असतात.'
सौहृदान्यपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यतः। सौहृदं मे त्वया ह्यासीत्पूर्वं सामर्थ्यबन्धनम्
'मैत्रीही काळानुसार जुनी होते आणि संपते; पूर्वी माझी तुझ्याशी मैत्री होती, ती सामर्थ्यावर आधारलेली होती.'
न सख्यमजरं लोके हृदि तिष्ठति कस्यचित्। कामश्चैतन्नाशयति क्रोधो वैनं रहत्युत
या जगात कोणाच्याही मनात मैत्री कायम टिकत नाही; इच्छा ती नष्ट करते आणि राग तर नक्कीच दुरावा आणतो.
मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सख्यं भवदुपाधिकृत्। आसीत्सख्यं द्विजश्रेष्ठ त्वया मेऽर्थनिबन्धनम्
ही जुनी मैत्री, जी तूच मर्यादित केली आहेस, तिचा हट्ट धरू नकोस; श्रेष्ठ ब्राह्मण, आपली मैत्री पूर्वी होती खरी, पण ती फक्त स्वार्थासाठी होती.
न दरिद्रो वसुमतो नाविद्वान्विदुषः सखा। न शूरस्य सखा क्लीबः सखिपूर्वं किमिष्यते
गरिबाचा श्रीमंताशी, अज्ञानीचा ज्ञानीशी, किंवा भित्र्याचा शूराशी मैत्री होत नाही; मग जुन्या मैत्रीचा काय उपयोग?
ययोरेव समं वित्तं ययोरेव समं श्रुतम्। तयोर्विवाहः सख्यं च न तु पुष्टविपुष्टयोः
ज्यांच्याकडे सारखी संपत्ती आणि सारखे ज्ञान आहे, त्यांच्यातच विवाह किंवा मैत्री योग्य असते; श्रीमंत आणि गरीब यांच्यात नाही.
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा। नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते
जो वेदपठण करणारा नाही, तो वेदपाठीचा मित्र होत नाही; ज्याच्याकडे रथ नाही, तो रथीचा मित्र होत नाही; राजा देखील दुसऱ्या राजाचा मित्र नसतो—मग जुन्या मैत्रीचा काय अर्थ?
द्रुपदेनैवमुक्तस्तु भारद्वाजः प्रतापवान्। मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु मन्युनाऽभिपरिप्लुतः
द्रुपदाने असे बोलल्यावर, पराक्रमी भारद्वाज थोडा वेळ विचारात पडला आणि रागाने भरून गेला.