कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके। अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।' भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत्
म्हणूनच, लहान भाऊ असलेल्या अग्नीवेश्य ऋषींनी, आपल्या भावाच्या उपस्थितीत, भरतवंशातील श्रेष्ठ द्रोणाला ते महान अग्नीचं अस्त्र दिलं.
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः। तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः
भरद्वाजांचा एक मित्र राजा होता, त्याचं नाव पृथ्षत होतं; त्याला द्रुपद नावाचा मुलगा झाला.
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः। चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः
तो राजकुमार नेहमी आश्रमात जाऊन द्रोणासोबत खेळायचा आणि अभ्यास करायचा; तो खऱ्या अर्थाने क्षत्रियांचा शिरोमणी होता.
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत्। पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः
पृथ्षत गेल्यानंतर, त्याचा मुलगा द्रुपद उत्तरेकडील पंचाळांचा राजा झाला; त्याचे हात बलवान होते.
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा। तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः
त्याच वेळी, पूज्य भरद्वाज स्वर्गात गेले आणि द्रोण तिथेच राहून कठोर तप करायला लागले.
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः। ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः
तो वेद आणि वेदांगांचा जाणकार होता, तपामुळे त्याचे पाप नष्ट झाले होते. मग पित्यांच्या आज्ञेने आणि मुलाच्या इच्छेने त्याने मोठं यश मिळवलं.
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत। अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम्
मग द्रोणाने शारद्वतीची कन्या कृपी हिला पत्नी म्हणून स्वीकारलं; ती नेहमी अग्निहोत्र, धर्म आणि संयम यात रमलेली होती.
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च। स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः
त्यांना गौतमीपासून अश्वत्थामा नावाचा मुलगा झाला; तो जन्मताच दिव्य अश्व उच्चैःश्रवा यासारखा मोठ्याने हिणकावू लागला.
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत्। अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम्
तो आवाज ऐकून, आकाशात राहणाऱ्या अदृश्य प्राण्याने सांगितलं, 'घोड्यासारखा याचा आवाज सर्व दिशांना पोहोचला आहे.'
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति। सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत्
'म्हणूनच या मुलाचं नाव अश्वत्थामा असं ठेवावं.' आपल्या मुलामुळे भरद्वाज फार आनंदी झाले.
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत्। स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम्
तिथेच राहून तो धीरगंभीर आणि धनुर्विद्येत पारंगत झाला; त्याने महात्मा, शत्रूंचा संहार करणारा जमदग्नीपुत्र याच्या कीर्तीबद्दल ऐकलं.
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम्। ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः
त्याने त्या ऋषीबद्दल ऐकलं, जो सर्व ज्ञानाचा जाणकार आणि अस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ होता, आणि त्या काळी सर्व धन ब्राह्मणांना दान करत होता.
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह। श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च
रामाच्या धनुर्विद्या आणि दिव्य अस्त्रांबद्दल, तसेच नीतिशास्त्रातील कौशल्याबद्दल ऐकून, त्याने ते मिळवण्याचा निश्चय केला.
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः। वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम्
मग मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, आपल्या शिष्यांसह, तो महेंद्र पर्वताकडे निघाला.
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः। क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम्
महेंद्र पर्वतावर पोहोचल्यावर, महान तपस्वी भरद्वाजाने क्षत्रियांना नष्ट करणारा आणि शत्रूंचा संहार करणारा भृगुनंदन राम याला पाहिलं.
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम्। आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले
मग द्रोण आपल्या शिष्यांसह भृगुवंशातील रामाजवळ गेला आणि आपलं नाव व अंगिरस कुळात जन्म झाल्याचं त्याला सांगितलं.
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत्। ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा
त्याने डोकं झुकवून पायांना वंदन केलं आणि मग सर्व काही सोडून, वनात जाण्याचा निर्धार केला.
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम्। भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम्
महात्मा भारद्वाज म्हणाले, 'तू माझ्यासारखाच भारद्वाज कुळात जन्मलेला आहेस, आणि मीही दुसऱ्या कुळातला नाही.'
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम। तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः
'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी द्रोण आहे, धन मिळवण्यासाठी आलो आहे,' असं त्याने सांगितलं. सर्व क्षत्रियांना जिंकणाऱ्या त्या महात्म्याने त्याला उत्तर दिलं.
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे। एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः
'तुला स्वागत आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण! तुला जे हवंय ते सांग.' असं रामाने म्हटल्यावर भारद्वाज बोलला.
रामं प्रहरतां श्रेष्ठं दित्सन्तं विविधं वसु। अहं धनमनन्तं हि प्रार्थये विपुलव्रत
'हे राम, योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ, जो अनेक प्रकारचं धन देतोस, मी व्रतस्थ आहे, तुझ्याकडून संपत न जाणारं धन मागतो.'
हिरण्यं मम यच्चान्यद्वसु किंचिदिह स्थितम्। ब्राह्मणेभ्यो मया दत्तं सर्वमेतत्तपोधन
'हे तपस्वी, माझ्याकडे असलेलं सोनं आणि इतर सर्व धन मी ब्राह्मणांना दिलं आहे.'
तथैवेयं धरा देवी सागरान्ता सपत्तना। कश्यपाय मया दत्ता कृत्स्ना नगरमालिनी
'अगदी ह्या पृथ्वीला, जी समुद्रांनी वेढलेली आहे आणि नगरे आहेत, ती देखील मी पूर्णपणे कश्यपाला दिली आहे.'
शरीरमात्रमेवाद्य ममेदमवशेषितम्। अस्त्राणि च महार्हाणि शस्त्राणि विविधानि च
'आता माझ्याकडे फक्त हे शरीर, माझी मौल्यवान अस्त्रं आणि विविध शस्त्रं उरली आहेत.'
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मञ्शस्त्राणि वा पुनः। वृणीष्व किं प्रयच्छामि तुभ्यं द्रोण वदाशु तत्
'माझी अस्त्रं, शरीर किंवा शस्त्रं — तुला जे हवं ते निवड. मी तुला काय द्यावं, द्रोण, लवकर सांग.'
अस्त्राणि मे समग्राणि ससंहाराणि भार्गव। स प्रयोगरहस्यानि दातुमर्हस्यशेषतः
'हे भार्गव, तुझ्याकडची सर्व अस्त्रं, ती मागे घेण्याची विद्या आणि त्यांची गुप्त रहस्यं मला पूर्णपणे दे.'
एतद्वसु वसूनां हि सर्वेषां विप्रसत्तम।' तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रादादस्त्राणि भार्गवः। सरहस्यव्रतं चैव धनुर्वेदमशेषतः
'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सर्व धनांमध्ये हेच खरं धन आहे.' असं म्हणून भार्गवाने त्याला अस्त्रविद्या, गुप्त व्रत आणि धनुर्वेद पूर्णपणे दिला.
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं कृतास्त्रे द्विजसत्तमः। प्रियं सखायं सुप्रीतो जगाम द्रुपदं प्रति
त्याने सर्व काही स्वीकारलं, अस्त्रविद्येत पारंगत झाला आणि अत्यंत आनंदाने आपल्या प्रिय मित्राकडे, द्रुपदाकडे निघाला.
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान्। अब्रवीत्पार्थिवं राजन्सखायं विद्धि मामिह
नंतर भारद्वाज त्या पराक्रमी द्रुपदाजवळ गेला आणि म्हणाला, 'राजा, इथे मला तुझा मित्र समज.'
इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिर्पूर्वं जनेश्वरः। भारद्वाजेन पाञ्चाल्यो नामृष्यत वचोऽस्य तत्
असं मैत्रीचं बोलणं ऐकूनही, पूर्वी आपुलकी असली तरी पाञ्चाल राजा भारद्वाजाचं ते वचन सहन करू शकला नाही.