कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान्। कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान्
द्रोण कसा झाला? त्याने शस्त्रविद्या कशी मिळवली? तो कुरूंकडे कसा आला आणि तो वीर कुणाचा पुत्र होता, हे मला सांग.
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः। एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय
त्याचा पुत्र अश्वत्थामा, जो शस्त्रविद्येत श्रेष्ठ होता, तो कसा जन्मला? हे सर्व मला तपशीलवार ऐकायचं आहे, कृपया सांग.
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः। भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः
गंगेच्या काठी एक महान आणि नेहमी व्रतस्थ असलेला ऋषी होता, त्याचे नाव भारद्वाज होते.
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम्। महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा
एकदा भारद्वाज ऋषी यज्ञशाळेत फिरताना, महान ऋषींसोबत गंगेत स्नान करण्यासाठी गेला.
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः। रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम्
तेथे त्याने पाण्यात बुडालेली, सौंदर्य आणि तारुण्याने युक्त, मदाने भरलेली आणि अलसावलेली घृताची अप्सरा पाहिली.
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत। व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः
नदीच्या काठी वाऱ्याने तिचे वस्त्र बाजूला गेले; तिला तसे पाहून ऋषीला तिची इच्छा निर्माण झाली.
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः। हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे
त्या वेळी बुद्धिमान भारद्वाज ऋषीचे मन तिच्याकडे ओढले गेले आणि आनंदित होऊन त्याचे वीर्य बाहेर पडले, ते त्याने एका भांड्यात घेतले.
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः। अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः
त्या भांड्यातून द्रोणाचा जन्म झाला; त्याने सर्व वेद आणि वेदांग पूर्णपणे शिकले.
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः। अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः
कश्यप ऋषींनी अग्नीचं अस्त्र मिळवलं आणि देवांच्या कार्यासाठी ते अस्त्र भरद्वाजाला शिकवलं.
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान्। प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः
भरद्वाज ऋषींनी, जे सामर्थ्यवान आणि तेजस्वी होते, त्यांनी अस्त्रविद्येत श्रेष्ठ असलेल्या अग्नीवेश्याला अग्नीचं अस्त्र दिलं.
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके। अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।' भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत्
म्हणूनच, लहान भाऊ असलेल्या अग्नीवेश्य ऋषींनी, आपल्या भावाच्या उपस्थितीत, भरतवंशातील श्रेष्ठ द्रोणाला ते महान अग्नीचं अस्त्र दिलं.
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः। तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः
भरद्वाजांचा एक मित्र राजा होता, त्याचं नाव पृथ्षत होतं; त्याला द्रुपद नावाचा मुलगा झाला.
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः। चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः
तो राजकुमार नेहमी आश्रमात जाऊन द्रोणासोबत खेळायचा आणि अभ्यास करायचा; तो खऱ्या अर्थाने क्षत्रियांचा शिरोमणी होता.
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत्। पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः
पृथ्षत गेल्यानंतर, त्याचा मुलगा द्रुपद उत्तरेकडील पंचाळांचा राजा झाला; त्याचे हात बलवान होते.
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा। तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः
त्याच वेळी, पूज्य भरद्वाज स्वर्गात गेले आणि द्रोण तिथेच राहून कठोर तप करायला लागले.
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः। ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः
तो वेद आणि वेदांगांचा जाणकार होता, तपामुळे त्याचे पाप नष्ट झाले होते. मग पित्यांच्या आज्ञेने आणि मुलाच्या इच्छेने त्याने मोठं यश मिळवलं.
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत। अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम्
मग द्रोणाने शारद्वतीची कन्या कृपी हिला पत्नी म्हणून स्वीकारलं; ती नेहमी अग्निहोत्र, धर्म आणि संयम यात रमलेली होती.
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च। स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः
त्यांना गौतमीपासून अश्वत्थामा नावाचा मुलगा झाला; तो जन्मताच दिव्य अश्व उच्चैःश्रवा यासारखा मोठ्याने हिणकावू लागला.
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत्। अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम्
तो आवाज ऐकून, आकाशात राहणाऱ्या अदृश्य प्राण्याने सांगितलं, 'घोड्यासारखा याचा आवाज सर्व दिशांना पोहोचला आहे.'
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति। सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत्
'म्हणूनच या मुलाचं नाव अश्वत्थामा असं ठेवावं.' आपल्या मुलामुळे भरद्वाज फार आनंदी झाले.
तत्रैव च वसन्धीमान्धनुर्वेदपरोऽभवत्। स शुश्राव महात्मानं जामदग्न्यं परंतपम्
तिथेच राहून तो धीरगंभीर आणि धनुर्विद्येत पारंगत झाला; त्याने महात्मा, शत्रूंचा संहार करणारा जमदग्नीपुत्र याच्या कीर्तीबद्दल ऐकलं.
सर्वज्ञानविदं विप्रं सर्वशस्त्रभृतां वरम्। ब्राह्मणेभ्यस्तदा राजन्दित्सन्तं वसु सर्वशः
त्याने त्या ऋषीबद्दल ऐकलं, जो सर्व ज्ञानाचा जाणकार आणि अस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ होता, आणि त्या काळी सर्व धन ब्राह्मणांना दान करत होता.
स रामस्य धनुर्वेदं दिव्यान्यस्त्राणि चैव ह। श्रउत्वा तेषु मनश्चक्रे नीतिशास्त्रे तथैव च
रामाच्या धनुर्विद्या आणि दिव्य अस्त्रांबद्दल, तसेच नीतिशास्त्रातील कौशल्याबद्दल ऐकून, त्याने ते मिळवण्याचा निश्चय केला.
ततः स व्रतिभिः शिष्यैस्तपोयुक्तैर्महातपाः। वृतः प्रायान्महावाहुर्महेन्द्रं पर्वतोत्तमम्
मग मोठ्या तपश्चर्येने युक्त, आपल्या शिष्यांसह, तो महेंद्र पर्वताकडे निघाला.
ततो महेन्द्रमासाद्य भारद्वाजो महातपाः। क्षत्रघ्नं तममित्रघ्नमपश्यद्भृगुनन्दनम्
महेंद्र पर्वतावर पोहोचल्यावर, महान तपस्वी भरद्वाजाने क्षत्रियांना नष्ट करणारा आणि शत्रूंचा संहार करणारा भृगुनंदन राम याला पाहिलं.
ततो द्रोणो वृतः शिष्यैरुपगम्य भृगूद्वहम्। आचख्यावात्मनो नाम जन्म चाङ्गिरसः कुले
मग द्रोण आपल्या शिष्यांसह भृगुवंशातील रामाजवळ गेला आणि आपलं नाव व अंगिरस कुळात जन्म झाल्याचं त्याला सांगितलं.
निवेद्य शिरसा भूमौ पादौ चैवाभ्यवादयत्। ततस्तं सर्वमुत्सृज्य वनं जिगमिषुं तदा
त्याने डोकं झुकवून पायांना वंदन केलं आणि मग सर्व काही सोडून, वनात जाण्याचा निर्धार केला.
जामदग्न्यं महात्मानं भारद्वाजोऽब्रवीदिदम्। भरद्वाजात्समुत्पन्नं तथा त्वं मामयोनिजम्
महात्मा भारद्वाज म्हणाले, 'तू माझ्यासारखाच भारद्वाज कुळात जन्मलेला आहेस, आणि मीही दुसऱ्या कुळातला नाही.'
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम। तमब्रवीन्महात्मा स सर्वक्षत्रियमर्दनः
'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, मी द्रोण आहे, धन मिळवण्यासाठी आलो आहे,' असं त्याने सांगितलं. सर्व क्षत्रियांना जिंकणाऱ्या त्या महात्म्याने त्याला उत्तर दिलं.
स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ यदिच्छसि वदस्व मे। एवमुक्तस्तु रामेण भारद्वाजोऽब्रवीद्वचः
'तुला स्वागत आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण! तुला जे हवंय ते सांग.' असं रामाने म्हटल्यावर भारद्वाज बोलला.