निशिलेनास्य तत्सर्वं गुह्यमाख्यातवान्पिता। सोऽचिरेणैव कालेन परमाचार्यतां गतः
त्याच्या वडिलांनी तलवारीच्या साहाय्याने त्याला सगळी गुपितं सांगितली. थोड्याच काळात तो उत्तम गुरु म्हणून प्रसिद्ध झाला.
कृपमाहूय गाङ्गेयस्तव शिष्या इति ब्रुवन्। पौत्रान्परिसमाधाय कृपमाराधयत्तदा
गांगेयाने कृपाला बोलावून सांगितलं, "हे तुझे शिष्य आहेत," आणि आपल्या नातवंडांना कृपाकडे सोपवून त्याचा सन्मान केला.
ततोऽधिजग्मुः सर्वे ते धनुर्वेदं महारथाः। धृतराष्ट्रात्मजाश्चैव पाण्डवाः सह यादवैः
त्यांनंतर सर्व महायोद्धे, धृतराष्ट्राचे पुत्र, पांडव आणि यादव यांनी धनुर्विद्या शिकली.
वृष्णयश्च नृपाश्चान्ये नानादेशसमागताः। `कृपमाचार्यमासाद्य परमास्त्रज्ञतां गतः
वृष्णी आणि इतर विविध प्रदेशांतून आलेले राजे, कृपाचार्यांकडे जाऊन, शस्त्रविद्येत पारंगत झाले.
इष्वस्त्रज्ञान्पर्यपृच्छदाचार्यान्वीर्यसंमतान्। नाल्पधीर्नामहाभागस्तथा नानस्त्रकोविदः
त्याने पराक्रमी आणि विद्वान आचार्यांना शस्त्रविद्या विचारली; कुणीही दुर्बुद्धी, दुर्दैवी किंवा शस्त्रविद्येत अज्ञानी नव्हता.
नादेवसत्वो विनयेत्कुरूनस्त्रे महावलान्। इति संचिन्त्य गाङ्गेयस्तदा भरतसत्तमः
दिव्य सामर्थ्य नसलेला कोणीही बलवान कुरूंना शस्त्रविद्या शिकवू शकत नाही, असं त्या वेळी गांगेयाने मनाशी ठरवलं.
द्रोणाय वेदविदुषे भारद्वाजाय धमते। पाण्डवान्कौरवांश्चैव ददौ शिष्यान्नरर्षभ
त्याने वेदज्ञ भारद्वाजपुत्र द्रोणाला पांडव आणि कौरव या शिष्य म्हणून दिले, हे नरश्रेष्ठ.
शास्त्रतः पूजितश्चैव सम्यक्तेन महात्मना। स भीष्मेण महाभागस्तुष्टोऽस्त्रविदुषां वरः
त्या महात्म्याने शास्त्रानुसार योग्य सन्मान केला, त्यामुळे शस्त्रविद्येत श्रेष्ठ असलेला भाग्यशाली भीष्म संतुष्ट झाला.
प्रतिजग्राह तान्सर्वाञ्शिष्यत्वेन महायशाः। शिक्षयामास च द्रोणो धनुर्वेदमशेषतः
त्या कीर्तीमान द्रोणाने सर्वांना शिष्य म्हणून स्वीकारलं आणि त्यांना धनुर्विद्या पूर्णपणे शिकवायला सुरुवात केली.
तेऽचिरेणैव कालेन सर्वशस्त्रविशारदाः। बभूवुः कौरवा राजन्पाण्डवाश्चामितौजसः
राजा, थोड्याच काळात कौरव आणि बलवान पांडव सर्व शस्त्रविद्येत निपुण झाले.
कथं समभवद्द्रोणः कथं चास्त्राण्यवाप्तवान्। कथं चागात्कुरून्ब्रह्मन्कस्य पुत्रः स वीर्यवान्
द्रोण कसा झाला? त्याने शस्त्रविद्या कशी मिळवली? तो कुरूंकडे कसा आला आणि तो वीर कुणाचा पुत्र होता, हे मला सांग.
कथं चास्य सुतो जातः सोश्वत्थामाऽस्त्रवित्तमः। एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण प्रकीर्तय
त्याचा पुत्र अश्वत्थामा, जो शस्त्रविद्येत श्रेष्ठ होता, तो कसा जन्मला? हे सर्व मला तपशीलवार ऐकायचं आहे, कृपया सांग.
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूव भगवानृषिः। भरद्वाज इति ख्यातः सततं संशितव्रतः
गंगेच्या काठी एक महान आणि नेहमी व्रतस्थ असलेला ऋषी होता, त्याचे नाव भारद्वाज होते.
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम्। महर्षिभिर्भरद्वाजो हविर्धाने चरन्पुरा
एकदा भारद्वाज ऋषी यज्ञशाळेत फिरताना, महान ऋषींसोबत गंगेत स्नान करण्यासाठी गेला.
ददर्शाप्सरसं साक्षाद्धृताचीमाप्लुतामृषिः। रूपयौवनसंपन्नां मददृप्तां मदालसाम्
तेथे त्याने पाण्यात बुडालेली, सौंदर्य आणि तारुण्याने युक्त, मदाने भरलेली आणि अलसावलेली घृताची अप्सरा पाहिली.
तस्या वायुर्नदीतीर वसनं पर्यवर्तत। व्यपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः
नदीच्या काठी वाऱ्याने तिचे वस्त्र बाजूला गेले; तिला तसे पाहून ऋषीला तिची इच्छा निर्माण झाली.
तत्र संसक्तमनसो भरद्वाजस्य धीमतः। हृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे
त्या वेळी बुद्धिमान भारद्वाज ऋषीचे मन तिच्याकडे ओढले गेले आणि आनंदित होऊन त्याचे वीर्य बाहेर पडले, ते त्याने एका भांड्यात घेतले.
ततः समभवद्द्रोणः कलशे तस्य धीमतः। अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः
त्या भांड्यातून द्रोणाचा जन्म झाला; त्याने सर्व वेद आणि वेदांग पूर्णपणे शिकले.
अग्नेरस्त्रमुपादाय यदृषिर्वेद काश्यपः। अध्यगच्छद्भरद्वाजस्तदस्त्रं देवकार्यतः
कश्यप ऋषींनी अग्नीचं अस्त्र मिळवलं आणि देवांच्या कार्यासाठी ते अस्त्र भरद्वाजाला शिकवलं.
अग्निवेश्यं महाभागं भरद्वाजः प्रतापवान्। प्रत्यपादयदाग्नेयमस्त्रमस्त्रविदां वरः
भरद्वाज ऋषींनी, जे सामर्थ्यवान आणि तेजस्वी होते, त्यांनी अस्त्रविद्येत श्रेष्ठ असलेल्या अग्नीवेश्याला अग्नीचं अस्त्र दिलं.
कनिष्ठजातं स मुनिर्भ्राता भ्रातरमन्तिके। अग्निवेश्यस्तथा द्रोणं तदा भरतसत्तम।' भारद्वाजं तदाग्नेयं महास्त्रं प्रत्यपादयत्
म्हणूनच, लहान भाऊ असलेल्या अग्नीवेश्य ऋषींनी, आपल्या भावाच्या उपस्थितीत, भरतवंशातील श्रेष्ठ द्रोणाला ते महान अग्नीचं अस्त्र दिलं.
भरद्वाजसखा चासीत्पृषतो नाम पार्थिवः। तस्यापि द्रुपदो नाम तथा समभवत्सुतः
भरद्वाजांचा एक मित्र राजा होता, त्याचं नाव पृथ्षत होतं; त्याला द्रुपद नावाचा मुलगा झाला.
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्थिवः। चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः
तो राजकुमार नेहमी आश्रमात जाऊन द्रोणासोबत खेळायचा आणि अभ्यास करायचा; तो खऱ्या अर्थाने क्षत्रियांचा शिरोमणी होता.
ततो व्यतीते पृषते स राजा द्रुपदोऽभवत्। पञ्चालेषु महाबाहुरुत्तरेषु नरेश्वरः
पृथ्षत गेल्यानंतर, त्याचा मुलगा द्रुपद उत्तरेकडील पंचाळांचा राजा झाला; त्याचे हात बलवान होते.
भरद्वाजोऽपि भगवानारुरोह दिवं तदा। तत्रैव च वसन्द्रोणस्तपस्तेपे महातपाः
त्याच वेळी, पूज्य भरद्वाज स्वर्गात गेले आणि द्रोण तिथेच राहून कठोर तप करायला लागले.
वेदवेदाङ्गविद्वान्स तपसा दग्धकिल्बिषः। ततः पितृनियुक्तात्मा पुत्रलोभान्महायशाः
तो वेद आणि वेदांगांचा जाणकार होता, तपामुळे त्याचे पाप नष्ट झाले होते. मग पित्यांच्या आज्ञेने आणि मुलाच्या इच्छेने त्याने मोठं यश मिळवलं.
शारद्वतीं ततो भार्यां कृपीं द्रोणोऽन्वविन्दत। अग्निहोत्रे च धर्मे च दमे च सतत रताम्
मग द्रोणाने शारद्वतीची कन्या कृपी हिला पत्नी म्हणून स्वीकारलं; ती नेहमी अग्निहोत्र, धर्म आणि संयम यात रमलेली होती.
अलभद्गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमेव च। स जातमात्रो व्यनदद्यथैवोच्चैःश्रवा हयः
त्यांना गौतमीपासून अश्वत्थामा नावाचा मुलगा झाला; तो जन्मताच दिव्य अश्व उच्चैःश्रवा यासारखा मोठ्याने हिणकावू लागला.
तच्छ्रुत्वान्तर्हितं भूतमन्तरिक्षस्थमब्रवीत्। अश्वस्येवास्य यत्स्थाम नदतः प्रदिशो गतम्
तो आवाज ऐकून, आकाशात राहणाऱ्या अदृश्य प्राण्याने सांगितलं, 'घोड्यासारखा याचा आवाज सर्व दिशांना पोहोचला आहे.'
अश्वत्थामैव बालोऽयं तस्मान्नाम्ना भविष्यति। सुतेन तेन सुप्रीतो भारद्वाजस्ततोऽभवत्
'म्हणूनच या मुलाचं नाव अश्वत्थामा असं ठेवावं.' आपल्या मुलामुळे भरद्वाज फार आनंदी झाले.