रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने। पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत्
कुंती ब्राह्मणांना आणि पुरोहितासोबत जेवण वाढण्यात इतकी गुंतली होती की, तिने सावधगिरीचे भान हरपले.
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने। तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः
मग पांडूने, आपल्या बळावर, त्या सुंदर पर्वतीय अरण्यात आपले पाच तेजस्वी पुत्र पाहिले.
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे। भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम्
मधु आणि माधव ऋतूच्या फुलांनी बहरलेल्या काळात, सर्व जीवांना मोहून टाकणाऱ्या त्या वनात, राजा आपल्या पत्नीसमवेत भटकत होता.
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः। अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः
पलाश, तिलक, आंबा, चंपा, पारिभद्र आणि असे अनेक फळफुलांनी डवरलेले वृक्ष त्या वनात होते.
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम्। पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः
विविध जलाशयांनी आणि कमळांनी शोभलेल्या त्या पांडूच्या अरण्याने, पाहताना त्याच्या हृदयात प्रेमाची भावना जागी झाली.
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम्। तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम्
तेथे तो आनंदाने, जणू काही देवासारखा फिरत असताना, मद्री एकटीच सुंदर वस्त्र परिधान करून त्याच्या मागे गेली.
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम्। तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः
पांडूने तिला, तारुण्याने फुललेली आणि हलक्या वस्त्रात पाहिले, तेव्हा त्या एकाकी जागेत त्याच्या मनात इच्छा प्रज्वलित झाली.
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम्। न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः
गुप्त ठिकाणी एकटी असलेली, कमळासारख्या डोळ्यांची ती राणी पाहून, राजा इच्छेच्या वश झाला आणि स्वतःला आवरू शकला नाही.
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम्। आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम्
मग, अठराव्या वर्षी, योग्य ऋतूत, पांडूने मन मोहून गेलेला, अलंकार घातलेल्या आणि तेजस्वी मद्रीला जवळ बोलावले.
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम्। वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम्
त्या एकांत स्थळी, राणीने विरोध केला तरी, राजा तिला जबरदस्तीने धरू लागला.
स तु कामपरीतात्मा तं शापं नान्वबुध्यत। माद्रीं मैथुनधर्मेण सोऽन्वगच्छद्बलादिव
इच्छेच्या आहारी गेलेल्या पांडूला शाप आठवला नाही, आणि तो मद्रीसोबत बलपूर्वक संग करू लागला.
जीवितान्ताय कौरव्य मन्मथस्य वशं गतः। शापजं भयमुत्सृज्य विधिना संप्रचोदितः
कौरव्य, कामाच्या वश झालेला पांडू, शापाचे भय विसरून, नियतीच्या प्रेरणेने आपल्या जीवनाच्या अंताकडे गेला.
तस्य कामात्मनो बुद्धिः साक्षात्कालेन मोहिता। संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रनष्टा सह चेतसा
त्याचे मन इच्छेने आणि काळाच्या मोहाने झाकले गेले, आणि त्याची बुध्दी, इंद्रिये आणि शुद्धी सर्वच हरवली.
स तया सह संगम्य भार्यया कुरुनन्दनः। पाण्डुः परमधर्मात्मा युयुजे कालधर्मणा
मग, कुरुवंशाचा आनंद असलेल्या, परम धर्मात्मा पांडूने आपल्या पत्नी मद्रीसोबत संग केला आणि काळाच्या नियमाने पकडला गेला.
ततो माद्री समालिङ्ग्य राजानं गतचेतसम्। मुमोच दुःखजं शब्दं पुनः पुनरतीव हि
मग मद्रीने, शुद्ध हरपलेल्या राजाला मिठी मारली आणि ती फार दुःखाने पुन्हा पुन्हा रडू लागली.
सह पुत्रैस्ततः कुन्ती माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ। आजग्मुः सहितास्तत्र यत्र राजा तथागतः
त्यानंतर, कुंती आपल्या मुलांसह आणि मद्रीचे दोन पांडव पुत्र, सर्वजण मिळून जिथे राजा पडला होता तिथे आले.
ततो माद्र्यब्रवीद्राजन्नार्ता कुन्तीमिदं वचः। एकैव त्वमिहागच्छ तिष्ठन्त्वत्रैव दारकाः
तेव्हा, राजन, माद्रीने दुःखी होऊन कुंतीला म्हणाली, "तू एकटीच इथून जा; मुलं इथेच राहू देत."
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्यास्तत्रैवाधाय दरकान्। हता।हमिति विक्रुश्च सहसैवाजगाम सा
तीचं बोलणं ऐकून कुंतीने मुलांना तिथेच ठेवून, 'मी हरवले!' असं ओरडत अचानक निघून गेली.
दृष्ट्वा पाण्डुं च माद्रीं च शयानौ धरणीतले। कुन्ती शोकपरीताङ्गी विललाप सुदुःखिता
पांडू आणि माद्री दोघंही जमिनीवर पडलेले पाहून, कुंती दुःखाने थिजून गेली आणि ती फारच हंबरडा फोडू लागली.
रक्ष्यमाणो मया नित्यं वीरः सततमात्मवान्। कथं त्वामत्यतिक्रान्तः शापं जानन्वनौकसः
मी नेहमी तुझी काळजी घेत होते, तरीही, हे धैर्यवान राजा, तुला शाप माहित असूनही, तू कसा तो भंग केला आणि वनात राहूनही असं केलंस?
ननु नाम त्वया माद्रि रक्षितव्यो नराधिपः। सा कथं लोभितवती विजने त्वं नराधिपम्
माद्री, तुला तर राजाची राखण करायला हवी होती; मग एकांतात तू कशी मोहाला बळी पडलीस आणि राजाला फसवलंस?
कथं दीनस्य सततं त्वामासाद्य रहोगताम्। तं विचिन्तयतः शापं प्रहर्षः समजायत
नेहमीच दुःखी असलेल्या त्याने, तुला एकटी पाहून, शाप आठवत असतानाही, आनंद कसा मिळवला?
धन्या त्वमसि बाह्लीकि मत्तो भाग्यतरा तथा। दृष्टवत्यसि यद्वक्त्रं प्रहृष्टस्य महीपतेः
बाह्लिकाची कन्या माद्री, तू खरोखर भाग्यवान आहेस, माझ्यापेक्षा जास्त; कारण आनंदी असलेल्या राजाचं चेहरा पाहायला तुला मिळालं.
विलपन्त्या मया देवि वार्यमाणेन चासकृत्। आत्मा न वारितोऽनेन सत्यं दिष्टं चिकीर्षुणा
देवी, मी पुन्हा पुन्हा त्याला थांबवायचा प्रयत्न केला, पण त्याच्या मनाने, खरंच, नियतीच्या इच्छेने, स्वतःला थांबवलं नाही.
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा कुन्ती शोकाग्निदीपिता। पपात सहसा भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः
हे शब्द ऐकून, कुंती शोकाच्या ज्वाळांनी होरपळून, अचानक जमिनीवर कोसळली, जणू मुळासकट झाड पडावं.
निश्चेष्टा पतिता भूमौ मोहेन न चचाल सा। तस्मिन्क्षणे कृतस्नानमहताम्बरसंवृतम्
ती बेशुद्धपणे जमिनीवर पडली होती, हललीही नाही; त्या क्षणी, स्नान करून, उत्तम वस्त्र घालून—
अलङ्कारकृतं पाण्डुं शयानं शयने शुभे। कुन्तीमुत्थाप्य माद्री तु मोहेनाविष्टचेतनाम्
सुंदर शय्येवर झोपलेल्या, अलंकारांनी सजवलेल्या पांडूला, माद्रीने बेशुद्ध झालेल्या कुंतीला उचलून बसवलं.
आर्ये एहीति तां कुन्तीं दर्शयामास कौरव। पादयोः पतिता कुन्ती पुनरुत्थाय भूमिपम्
माद्री म्हणाली, 'आर्ये, या,' आणि कुंतीला दाखवलं; कुंती पुन्हा उठून राजाच्या पायांवर पडली.
रक्तचन्दनदिग्धांङ्गं महारजनवाससम्। सस्मितेन च वक्त्रेण वदन्तमिव भारतम्
त्याच्या अंगाला लाल चंदन लावलेलं, सुंदर पिवळ्या वस्त्रात, आणि चेहऱ्यावर हास्य, जणू तो बोलतो आहे—
परिरभ्य ततो मोहाद्विललापाकुलेन्द्रिया। माद्री चापि समालिङ्ग्य राजानं विललाप सा
मग कुंतीने, भ्रमित अवस्थेत, त्याला मिठी मारून रडायला सुरुवात केली; आणि माद्रीनेही राजाला मिठी मारून हंबरडा फोडला.