तत्प्रसादाद्धनुर्वेदे समपद्यन्त पारगाः। गदायां पारगो भीमस्तोमरेषु युधिष्ठिरः
त्याच्या कृपेने त्यांनी धनुर्विद्येत पारंगतता मिळवली; भीम गदेत तरंगला, आणि युधिष्ठिर टोपल्यात कुशल झाला.
असिचर्मणि निष्णातौ यमौ सत्त्ववतां वरौ। धनुर्वेदे गतः पारं सव्यसाची परन्तपः
माद्रीचे दोन पुत्र, धाडसींमध्ये श्रेष्ठ, तलवार आणि ढालीत निपुण झाले; शत्रूंचा संहार करणारा सव्यसाची अर्जुन धनुर्विद्येत सर्वोच्च झाला.
शुक्रेण समनुज्ञातो मत्समोऽयमिति प्रभो। अनुज्ञाय ततो राजा शक्तिं खङ्गं ततः शरान्
शुक्राने 'हा माझ्यासारखा आहे' असे म्हणून परवानगी दिल्यावर, राजाने त्याला भाला, तलवार आणि बाण दिले.
धनुश्च दमतां श्रेष्ठस्तालमात्रं महाप्रभम्। विपाठक्षुरनाराचान्गृध्रपक्षैरलङ्कृतान्
स्वतःवर संयम असणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असणाऱ्याने त्याला ताडाच्या झाडाएवढे तेजस्वी धनुष्य, बाण, उस्तरे आणि गिधाडाच्या पंखांनी सजवलेली लोखंडी शरे दिल्या.
ददौ पार्थाय संहृष्टो महोरगसमप्रभान्। अवाप्य सर्वशस्त्राणि मुदितो वासवात्मजः
आनंदी होऊन त्याने पार्थाला मोठ्या नागांसारखी तेजस्वी शस्त्रे दिली; सर्व शस्त्रे मिळाल्यावर वासवपुत्र अत्यंत आनंदी झाला.
मेने सर्वान्महीपालानपर्याप्तान्स्वतेजसः
त्याने पृथ्वीवरील सर्व राजे आपल्या तेजापुढे अपुरेच आहेत असे मानले.
एकवर्षान्तरास्त्वेवं परस्परमरिन्दमाः। अन्ववर्तन्त पार्थाश्च माद्रीपुत्रौ तथैव च
अशा प्रकारे, एक वर्षाच्या अंतराने, पांडव आणि माद्रीचे पुत्र, शत्रूंचा नाश करणारे, एकामागोमाग एक पुढे गेले.
ते च पञ्च शतं चैव कुरुवंशविवर्धनाः। सर्वे ववृधिरेऽल्पेन कालेनाप्स्विव पङ्कजाः
ते पाच आणि कुरुवंश वाढवणारे शंभरही, सर्वजण थोड्याच वेळात पाण्यातील कमळांसारखे वाढले.
कस्मिन्वयसि संप्राप्ताः पाण्डवा गजसाह्वयम्। समपद्यन्त देवेभ्यस्तेषामायुश्च किं परम्
पांडव कोणत्या वयाला हस्तिनापुरात पोहोचले आणि देवांनी त्यांचे आयुष्य किती ठरवले होते?
पाण्डवानामिहायुष्यं शृणु कौरवनन्दन। जगाम हास्तिनपुरं षोडशाब्दो युधिष्ठिरः
कौरवकुळास आनंद देणारा, पांडवांचे आयुष्य ऐक. युधिष्ठिर सोळा वर्षांचा असताना हस्तिनापुरात गेला.
भीमसेनः पञ्चदशो बीभत्सुर्वै चतुर्दशः। त्रयोदशाब्दौ च यमौ जग्मतुर्नागसाह्वयम्
भीमसेन पंधरा वर्षांचा होता, बिभत्सू चौदा वर्षांचा; आणि जुळे तेरा वर्षांचे असताना हस्तिनापुरात गेले.
तत्र त्रयोदशाब्दानि धार्तराष्ट्रैः सहोषिताः। षण्मासाञ्जातुषगृहान्मुक्ता जातो घटोत्कचः
ते तिथे धृतराष्ट्रपुत्रांसोबत तेरा वर्षे राहिले; लाक्षागृहात सहा महिने राहिल्यावर घटोत्कच जन्मला.
षण्मासानेकचक्रायां वर्षं पाञ्चालके गृहे। धार्तराष्ट्रैः सहोषित्वा पञ्च वर्षाणि भारत
एकचक्रेत सहा महिने आणि पांचाळाच्या घरी एक वर्ष राहिले; आणि धृतराष्ट्रपुत्रांसोबत पाच वर्षे घालवली, हे भारत.
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते त्रीणि वर्षाणि विंशतिम्। द्वादशाब्दानथैकं च बभूवुर्द्यूतनिर्जिताः
इंद्रप्रस्थात त्यांनी तेवीस वर्षे वास्तव्य केले; मग जुगारात हरल्यावर बारा वर्षे आणि एक वर्ष अधिक काढले.
भुक्त्वा षट्त्रिंशतं राजन्सागरान्तां वसुन्धराम्। मासैः षड्भिर्महात्मानः सर्वे कृष्णपरायणाः
राजा, समुद्राने वेढलेल्या पृथ्वीवर छत्तीस वर्षे राज्य केल्यानंतर, सर्व महात्मे, कृष्णभक्त, सहा महिन्यांत—
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य दिष्टां गतिमवाप्नुवन्। एवं युधिष्ठिरस्यासीदायुरष्टोत्तरं शतम्
परिक्षिताला राज्यावर बसवून, त्यांनी ठरलेली अंतिम अवस्था गाठली; अशा प्रकारे, युधिष्ठिराचे आयुष्य एकशे आठ वर्षांचे होते.
अर्जुनात्केशवो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाद्युतिः। कृष्णात्संकर्षणो ज्येष्ठस्त्रिभिर्मासैर्महाबलः
अर्जुनापेक्षा केशव तीन महिने मोठा होता, हे तेजस्वी; आणि कृष्णापेक्षा संकर्षण तीन महिने मोठा होता, हे बलवान.
पाण्डुः पञ्चमहातेजास्तान्पश्यन्पर्वते सुतान्। रेमे स काश्यपयुतः पत्नीभ्यां सुभृशं तदा
पाचवा आणि सर्वांत तेजस्वी पांडू, काश्यप ऋषींसह, आपल्या दोन पत्नींसोबत पर्वतावर मुलांना पाहून अत्यंत आनंदी झाला.
सुपुष्पितवने काले प्रवृत्ते मधुमाधवे। पूर्णे चतुर्दशे वर्षे फल्गुनस्य च धीमतः
मधु आणि माधव या वसंत ऋतूत, जंगल फुलांनी बहरले होते. बुद्धिमान पांडूच्या वनवासाला चौदावे वर्ष पूर्ण झाले होते.
यस्मिन्नृक्षे समुत्पन्नः पार्थस्तस्य च धीमतः। तस्मिन्नुत्तरफल्गुन्यां प्रवृत्ते स्वस्तिवाचने
ज्या नक्षत्रात त्या धीर पांडवाचा जन्म झाला, त्या उत्तरा फाल्गुनीच्या शुभ मुहूर्तावर, शुभकार्य सुरू होते.
रक्षणे विस्मृता कुन्ती व्यग्रा ब्राह्मणभोजने। पुरोहितेन सहितान्ब्राह्मणान्पर्यवेषयत्
कुंती ब्राह्मणांना आणि पुरोहितासोबत जेवण वाढण्यात इतकी गुंतली होती की, तिने सावधगिरीचे भान हरपले.
दर्शनीयांस्ततः पुत्रान्पाण्डुः पञ्च महावने। तान्पश्यन्पर्वते रम्ये स्वबाहुबलमाश्रितः
मग पांडूने, आपल्या बळावर, त्या सुंदर पर्वतीय अरण्यात आपले पाच तेजस्वी पुत्र पाहिले.
सुपुष्पितवने काले कदाचिन्मधुमाधवे। भूतसंमोहने राजा सभार्यो व्यचरद्वनम्
मधु आणि माधव ऋतूच्या फुलांनी बहरलेल्या काळात, सर्व जीवांना मोहून टाकणाऱ्या त्या वनात, राजा आपल्या पत्नीसमवेत भटकत होता.
पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः। अन्यैश्च बहुभिर्वृक्षैः फलपुष्पसमृद्धिभिः
पलाश, तिलक, आंबा, चंपा, पारिभद्र आणि असे अनेक फळफुलांनी डवरलेले वृक्ष त्या वनात होते.
जलस्थानैश्च विविधैः पद्मिनीभिश्च शोभितम्। पाण्डोर्वनं तत्संप्रेक्ष्य प्रजज्ञे हृदि मन्मथः
विविध जलाशयांनी आणि कमळांनी शोभलेल्या त्या पांडूच्या अरण्याने, पाहताना त्याच्या हृदयात प्रेमाची भावना जागी झाली.
प्रहृष्टमनसं तत्र विचरन्तं यथाऽमरम्। तं माद्र्यनुजगामैका वसनं बिभ्रती शुभम्
तेथे तो आनंदाने, जणू काही देवासारखा फिरत असताना, मद्री एकटीच सुंदर वस्त्र परिधान करून त्याच्या मागे गेली.
समीक्षमाणः स तु तां वयःस्थां तनुवाससम्। तस्य कामः प्रवृते गहनेऽग्निरिवोद्गतः
पांडूने तिला, तारुण्याने फुललेली आणि हलक्या वस्त्रात पाहिले, तेव्हा त्या एकाकी जागेत त्याच्या मनात इच्छा प्रज्वलित झाली.
रहस्येकां तु तां दृष्ट्वा राजा राजीवलोचनाम्। न शशाक नियन्तुं तं कामं कामवशीकृतः
गुप्त ठिकाणी एकटी असलेली, कमळासारख्या डोळ्यांची ती राणी पाहून, राजा इच्छेच्या वश झाला आणि स्वतःला आवरू शकला नाही.
अथ सोऽष्टादशे वर्षे ऋतौ माद्रमलङ्कृताम्। आजुहाव ततः पाण्डुः परीतात्मा यशस्विनीम्
मग, अठराव्या वर्षी, योग्य ऋतूत, पांडूने मन मोहून गेलेला, अलंकार घातलेल्या आणि तेजस्वी मद्रीला जवळ बोलावले.
तत एनां बलाद्राजा निजग्राह रहोगताम्। वार्यमाणस्तया देव्या विस्फुरन्त्या यथाबलम्
त्या एकांत स्थळी, राणीने विरोध केला तरी, राजा तिला जबरदस्तीने धरू लागला.