तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान्। सिद्धचारणसङ्घानां बभूव प्रियदर्शनः
तेथे उत्तम तप करत असताना, तो पराक्रमी पांडू सिद्ध आणि चारणांच्या समूहांना प्रिय झाला.
सुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः। स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत
तो मन लावून, अहंकार न ठेवता, मन आणि इंद्रिये जिंकून, आपल्या सामर्थ्याने स्वर्ग मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत होता.
केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा। ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन्
काहींसाठी तो भाऊ झाला, काहींसाठी मित्र; आणि काही ऋषींनी त्याची मुलासारखी काळजी घेतली.
स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः। ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ
खूप काळाने, निष्कलंक तप मिळवून, पांडू ब्रह्मर्षीसारखा झाला.
अमावास्यां तु सहिता ऋषयः संशितव्रताः। ब्रह्माणं द्रष्टुकामास्ते संप्रतस्थुर्महर्षयः
अमावस्येला, व्रत पाळणारे ऋषी एकत्र जमले आणि ब्रह्मदेवाचे दर्शन घेण्यासाठी निघाले.
संप्रयातानृषीन्दृष्ट्वा पाण्डुर्वचनमब्रवीत्। भवन्तः क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वराः
ऋषी निघताना पाहून पांडू म्हणाला, 'माझ्या प्रिय ऋषींनो, तुम्ही कुठे चालला आहात? मला सांगा.'
समावायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम्। देवानां च ऋषीणां च पितॄणां च महात्मनाम्। वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टुकामाः स्वयंभुवम्
ब्रह्मलोकात देव, ऋषी आणि पितरांची मोठी सभा भरते; आम्ही तिथे जात आहोत, स्वयंभूचे दर्शन घेण्यासाठी.
पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभिः। स्वर्गपारं तितीर्षुः स शतशृङ्गादुदङ्मुखः
पांडू पटकन उठला आणि त्या महर्षींना सोबत जाऊ इच्छित होता; शतशृंग पर्वतावरून उत्तर दिशेला स्वर्ग गाठण्याची त्याची इच्छा होती.
प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तं च तापसाः। उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः
तो आपल्या दोन पत्नींसह निघाला, तेव्हा तपस्व्यांनी त्याला सांगितले, 'आम्ही पर्वतांचा राजा चढत, वरवर उत्तर दिशेला जात आहोत.'
दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्देशान्बहून्वयम्। विमानशतसंबाधां गीतस्वरनिनादिताम्
त्या सुंदर पर्वतावर आम्ही अनेक कठीण प्रदेश पाहिले, जिथे शेकडो विमानं आहेत आणि गाण्याच्या सुरांनी ते दुमदुमले आहेत.
आक्रीडभूमिं देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा। उद्यानानि कुबेरस्य समानि विषमाणि च
तेथे देव, गंधर्व, अप्सरा यांच्या खेळण्याच्या जागा आहेत, तसेच कुबेराची बागा, काही सपाट तर काही खडतर.
महानदीनितम्बांश्च गहनान्गिरिगह्वरान्। सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वृक्षमृगपक्षिणः
तेथे मोठ्या नद्यांच्या काठावरच्या दऱ्या आणि घनदाट पर्वतगुहा आहेत; काही प्रदेश कायम बर्फाच्छादित असून, तिथे झाडं, प्राणी किंवा पक्षी नाहीत.
सन्ति क्वचिन्महादर्यो दुर्गाः काश्चिद्दुरासदाः। नातिक्रामेत पक्षी यान्कुत एवेतरे मृगाः
कुठे मोठ्या वाळवंटी प्रदेश आहेत, काही ठिकाणी कठीण आणि दुर्गम किल्ले आहेत; तिथे पक्षीदेखील जाऊ शकत नाही, तर इतर प्राण्यांचे काय सांगावे.
वायुरेको हि यात्यत्र सिद्धाश्च परमर्षयः। गच्छन्त्यौ शैलराजेऽस्मिन्राजपुत्र्यौ कथं न्विमे
इथे फक्त वारा, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषीच जाऊ शकतात; राजपुत्रा, तुझ्या पत्नी या पर्वतांचा राजा कसा पार करतील?
अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते
धन्ये, ज्यांना अपत्य नाही, त्यांच्यासाठी कुठलाही मार्ग उरलेला नाही.
स्वर्गे तेनाभितप्तोऽहमप्रजस्तु ब्रवीमि वः। सोऽहमुग्रेण तपसा सभार्यस्त्यक्तजीवितः
म्हणूनच मला स्वर्ग मिळेल की नाही याची काळजी लागली आहे; मी अपत्यरहित असल्याने हे तुमच्याशी सांगतो—मी आणि माझी पत्नी कठोर तप करायला तयार आहोत, जीवही गमवायला मागे-पुढे पाहणार नाही.
अनपत्योऽपि विन्देयं स्वर्गमुग्रेण कर्मणा
अपत्य नसतानाही, कठोर कर्माने मला स्वर्ग मिळू शकेल.
अपत्यमनघं राजन्वयं दिव्येन चक्षुषा। दैवोद्दिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय
राजा, दिव्य दृष्टीने तू दोषरहित अपत्य आणि भाग्याने ठरलेली वंशाची वाढ पाहा; हे नरसिंहा, कृतीने ते साध्य कर.
अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्नरः। तस्मिन्दृष्टे फले राजन्प्रयत्नं कर्तुमर्हसि
शहाणा माणूस, मन शांत ठेवून, शुद्ध फळ मिळवतो; असं फळ दिसल्यावर, राजा, तूही प्रयत्न करायला हवा.
तच्छ्रुत्वा तापसवचः पाण्डुस्चिन्तापरोऽभवत्
त्या तपस्व्याच्या शब्दांनी पांडू विचारात पडला.
आत्मनो मृगशापेन जानन्नुपहतां क्रियाम्
स्वतःच्या हरणाच्या शापामुळे आपली कृत्ये थांबली आहेत हे जाणून तो मनात विचार करू लागला.
अथ पारसवीं कन्यां देवकस्य महीपतेः। रूपयौवनसंपन्नां स सुश्रावापगासुतः
नंतर, नदीपुत्राला पाराशरकन्या, राजा देवकाची सुंदर आणि तरुण कन्या, हिची बातमी समजली.
ततस्तु वरयित्वा तामानीय भरतर्षभः। विवाहं कारयामास विदुरस्य महामतेः
मग भरतवंशातील श्रेष्ठ पुरुषाने तिला वरण करून आणले आणि विदुर या बुद्धिमानासाठी तिचा विवाह लावून दिला.
तस्यां चोत्पादयामास विदुरः कुरुनन्दन। पुत्रान्विनयसंपन्नानात्मनः सदृशान्गुणैः
त्या स्त्रीपासून कुरुवंशाचा आनंद विदुराने आपल्या गुणांसारखे, उत्तम वर्तन असलेले पुत्र उत्पन्न केले.
ततः पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्या जनमेजय। धृतराष्ट्रस्य वैश्यायामेकश्चापि शतात्परः
मग, जनमेजय, गांधारीला शंभर पुत्र झाले आणि वैश्य स्त्रीपासून धृतराष्ट्राला शंभराहून एक जास्त पुत्र झाला.
पाण्डोः कृन्त्यां च माद्र्यां च पुत्राः पञ्च महारथाः। देवेभ्यः समपद्यन्त सन्तानाय कुलस्य वै
पांडूला कुंती आणि माद्रीपासून पाच पराक्रमी पुत्र झाले, जे देवांसमान होते आणि वंश वाढवण्यासाठी जन्मले.
कथं पुत्रशतं जज्ञे गान्धार्यां द्विजसत्तम। कियता चैव कालेन तेषामायुश्च किं परम्
गांधारीला शंभर पुत्र कसे झाले, हे मला सांग, द्विजश्रेष्ठा. किती काळात झाले आणि त्यांचे आयुष्य किती होते?
कथं चैकः स वैश्यायां धृतराष्ट्रसुतोऽभवत्। कथं च सदृशीं भार्यां गान्धारीं धर्मचारिणीम्
वैश्य स्त्रीपासून धृतराष्ट्राला एक पुत्र कसा झाला? आणि धर्मनिष्ठ गांधारीला योग्य नवरा कसा मिळाला?
आनुकूल्ये वर्तमानां धृतराष्ट्रोऽत्यवर्तत। कथं च शप्तस्य सतः पाण्डोस्तेन महात्मना
गांधारीने पतीला प्रसन्न ठेवत वागले, त्यावेळी धृतराष्ट्राने कसे वागणूक दिली? आणि शापित असतानाही महात्मा पांडूला देवांकडून पुत्र कसे झाले?
समुत्पन्ना दैवतेभ्यः पुत्राः पञ्च महारथाः। एतद्विद्वन्यथान्यायं विस्तरेण तपोधन
देवतांकडून पाच पराक्रमी पुत्र कसे जन्मले? हे तपोधन, मला सविस्तरपणे सांग.