प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः। ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः
सर्व काही सोडून, कुरुवंशाचा पुत्र आपल्या पत्नींसह निघाला आणि त्याचे सेवकही त्याच्या मागे गेले.
श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः। भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः
राजाच्या नियमानुसार सांगितलेल्या दुःखी शब्द ऐकून, सेवकांनी 'हाय हाय' करत मोठ्याने रडायला सुरुवात केली.
उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम्। ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम्
गरम अश्रू ढाळत, त्या महान राजाला मागे सोडून, त्यांनी ते सर्व धन घेऊन लवकरच नागपुराकडे प्रस्थान केलं.
ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः। कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः
ते नागपुरात पोहोचल्यावर, त्यांनी जे काही घडलं ते सर्व राजाला सांगितलं आणि सर्व प्रकारचं धन दिलं.
श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने। धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत
त्यांच्याकडून जंगलात काय घडलं ते सर्व ऐकून, श्रेष्ठ पुरुष धृतराष्ट्र फक्त पांडूसाठीच दुःखी झाला.
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित्। भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन्
भावाच्या दुःखाने भरून गेलेला तो, पलंग, आसन किंवा कोणत्याही सुखात आनंद मानू शकला नाही; त्याचं मन फक्त त्या गोष्टीतच गुंतून राहिलं.
राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः। जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम्
कौरव, पांडू राजपुत्र मुळं आणि फळं खाऊन आपल्या दोन पत्नींसह शंभर शिखर असलेल्या पर्वताकडे निघाला.
स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च। हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम्
तो चित्ररथ या स्थळी पोहोचला, काळकूट ओलांडून, हिमालय पार करून गंधमादन पर्वताकडे गेला.
रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः। उवास स महाराज समेषु विषमेषु च
महान शक्ती असलेल्या जीव, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी यांच्या रक्षणाखाली, तो राजासारखा सपाट आणि कठीण अशा दोन्ही ठिकाणी राहत होता.
इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च। शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत
तो इंद्रद्युम्न सरोवराजवळ गेला, हंसकूट ओलांडून, शतशृंग पर्वतावर त्या तपस्व्याने कठोर तप केला.
तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान्। सिद्धचारणसङ्घानां बभूव प्रियदर्शनः
तेथे उत्तम तप करत असताना, तो पराक्रमी पांडू सिद्ध आणि चारणांच्या समूहांना प्रिय झाला.
सुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः। स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत
तो मन लावून, अहंकार न ठेवता, मन आणि इंद्रिये जिंकून, आपल्या सामर्थ्याने स्वर्ग मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत होता.
केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा। ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन्
काहींसाठी तो भाऊ झाला, काहींसाठी मित्र; आणि काही ऋषींनी त्याची मुलासारखी काळजी घेतली.
स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः। ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ
खूप काळाने, निष्कलंक तप मिळवून, पांडू ब्रह्मर्षीसारखा झाला.
अमावास्यां तु सहिता ऋषयः संशितव्रताः। ब्रह्माणं द्रष्टुकामास्ते संप्रतस्थुर्महर्षयः
अमावस्येला, व्रत पाळणारे ऋषी एकत्र जमले आणि ब्रह्मदेवाचे दर्शन घेण्यासाठी निघाले.
संप्रयातानृषीन्दृष्ट्वा पाण्डुर्वचनमब्रवीत्। भवन्तः क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वराः
ऋषी निघताना पाहून पांडू म्हणाला, 'माझ्या प्रिय ऋषींनो, तुम्ही कुठे चालला आहात? मला सांगा.'
समावायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम्। देवानां च ऋषीणां च पितॄणां च महात्मनाम्। वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टुकामाः स्वयंभुवम्
ब्रह्मलोकात देव, ऋषी आणि पितरांची मोठी सभा भरते; आम्ही तिथे जात आहोत, स्वयंभूचे दर्शन घेण्यासाठी.
पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभिः। स्वर्गपारं तितीर्षुः स शतशृङ्गादुदङ्मुखः
पांडू पटकन उठला आणि त्या महर्षींना सोबत जाऊ इच्छित होता; शतशृंग पर्वतावरून उत्तर दिशेला स्वर्ग गाठण्याची त्याची इच्छा होती.
प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तं च तापसाः। उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः
तो आपल्या दोन पत्नींसह निघाला, तेव्हा तपस्व्यांनी त्याला सांगितले, 'आम्ही पर्वतांचा राजा चढत, वरवर उत्तर दिशेला जात आहोत.'
दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्देशान्बहून्वयम्। विमानशतसंबाधां गीतस्वरनिनादिताम्
त्या सुंदर पर्वतावर आम्ही अनेक कठीण प्रदेश पाहिले, जिथे शेकडो विमानं आहेत आणि गाण्याच्या सुरांनी ते दुमदुमले आहेत.
आक्रीडभूमिं देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा। उद्यानानि कुबेरस्य समानि विषमाणि च
तेथे देव, गंधर्व, अप्सरा यांच्या खेळण्याच्या जागा आहेत, तसेच कुबेराची बागा, काही सपाट तर काही खडतर.
महानदीनितम्बांश्च गहनान्गिरिगह्वरान्। सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वृक्षमृगपक्षिणः
तेथे मोठ्या नद्यांच्या काठावरच्या दऱ्या आणि घनदाट पर्वतगुहा आहेत; काही प्रदेश कायम बर्फाच्छादित असून, तिथे झाडं, प्राणी किंवा पक्षी नाहीत.
सन्ति क्वचिन्महादर्यो दुर्गाः काश्चिद्दुरासदाः। नातिक्रामेत पक्षी यान्कुत एवेतरे मृगाः
कुठे मोठ्या वाळवंटी प्रदेश आहेत, काही ठिकाणी कठीण आणि दुर्गम किल्ले आहेत; तिथे पक्षीदेखील जाऊ शकत नाही, तर इतर प्राण्यांचे काय सांगावे.
वायुरेको हि यात्यत्र सिद्धाश्च परमर्षयः। गच्छन्त्यौ शैलराजेऽस्मिन्राजपुत्र्यौ कथं न्विमे
इथे फक्त वारा, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषीच जाऊ शकतात; राजपुत्रा, तुझ्या पत्नी या पर्वतांचा राजा कसा पार करतील?
अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते
धन्ये, ज्यांना अपत्य नाही, त्यांच्यासाठी कुठलाही मार्ग उरलेला नाही.
स्वर्गे तेनाभितप्तोऽहमप्रजस्तु ब्रवीमि वः। सोऽहमुग्रेण तपसा सभार्यस्त्यक्तजीवितः
म्हणूनच मला स्वर्ग मिळेल की नाही याची काळजी लागली आहे; मी अपत्यरहित असल्याने हे तुमच्याशी सांगतो—मी आणि माझी पत्नी कठोर तप करायला तयार आहोत, जीवही गमवायला मागे-पुढे पाहणार नाही.
अनपत्योऽपि विन्देयं स्वर्गमुग्रेण कर्मणा
अपत्य नसतानाही, कठोर कर्माने मला स्वर्ग मिळू शकेल.
अपत्यमनघं राजन्वयं दिव्येन चक्षुषा। दैवोद्दिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय
राजा, दिव्य दृष्टीने तू दोषरहित अपत्य आणि भाग्याने ठरलेली वंशाची वाढ पाहा; हे नरसिंहा, कृतीने ते साध्य कर.
अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्नरः। तस्मिन्दृष्टे फले राजन्प्रयत्नं कर्तुमर्हसि
शहाणा माणूस, मन शांत ठेवून, शुद्ध फळ मिळवतो; असं फळ दिसल्यावर, राजा, तूही प्रयत्न करायला हवा.
तच्छ्रुत्वा तापसवचः पाण्डुस्चिन्तापरोऽभवत्
त्या तपस्व्याच्या शब्दांनी पांडू विचारात पडला.