त्यक्त्वा ग्राम्यसुखाहारं तप्यमानो महत्तपः। वल्कली फलमूलाशी चरिष्यामि महावने
गावातील सुखसोयी आणि चांगलं खाणं सोडून, मोठं तप करत, झाडाच्या साली घालून, फळमुळं खाऊन, मी मोठ्या जंगलात राहीन.
अग्नौ जुह्वन्नुभौ कालावुभौ कालावुपस्पृशन्। कृशः परिमिताहारश्चीरचर्मजटाधरः
योग्य वेळी अग्नीत होम करत, योग्य वेळी स्नान करत, थोडं-थोडं खाऊन, अंगावर झाडाच्या साली, कातडी आणि जटा घालून, मी कृश होईन.
शीतवातातपसहः क्षुत्पिपासानवेक्षकः। तपसा दुश्चरेणेदं शरीरमुपशोषयन्
थंडी, वारा, ऊन सहन करत, भूक आणि तहान न पाहता, कठोर तप करून हे शरीर मी हळूहळू क्षीण करीन.
एकान्तशीली विमृशन्पक्वापक्वेन वर्तयन्। पितृन्देवांश्च वन्येन वाग्भिरद्भिश्च तर्पयन्
एकांतात राहून, विचार करत, कधी पिकलेली तर कधी न पिकलेली वनातील फळं खाऊन, मी पितरांना आणि देवांना वनातील पाणी व शब्दांनी तृप्त करीन.
वानप्रस्थजनस्यापि दर्शनं कुलवासिनः। नाप्रियाण्याचरिष्यामि किं पुनर्ग्रामवासिनाम्
जंगलात राहणाऱ्यांनाही मी कधीच वाईट वागणूक देणार नाही — तर मग गावात राहणाऱ्यांचं तर बोलायलाच नको.
एवमारण्यशास्त्राणामुग्रमुग्रतरं विधिम्। काङ्क्षमाणोऽहमास्थास्ये देहस्यास्याऽऽसमापनात्
अशा प्रकारे, जंगलातील कठोर नियमांची इच्छा धरून, मी हे कठीण व्रत शरीर संपेपर्यंत पाळीन.
इत्येवमुक्त्वा भार्ये ते राजा कौरवनन्दनः। ततश्चूडामणिं निष्कमङ्गदे कुण्डलानि च
असं आपल्या पत्नींसमोर सांगून, कुरुवंशाचा राजा मग आपला मुकुटमणी, सोन्याची माळ, कडे आणि कुंडलं काढू लागला.
वासांसि च महार्हाणि स्त्रीणामाभरणानि च। `वाहनानि च मुख्यानि शस्त्राणि कवचानि च
त्याने महागडे वस्त्र, स्त्रियांचे दागिने, मुख्य वाहनं, शस्त्रं आणि कवच सगळं वाटून दिलं.
हेमभाण्डानि दिव्यानि पर्यङ्कास्तरणानि च। मणिमुक्ताप्रवालानि रत्नानि विविधानि च
त्याने सोन्याची भांडी, सुंदर पलंग-गाद्या, मणी, मोती, प्रवाळ आणि विविध रत्ने वाटली.
प्रदाय सर्वं विप्रेभ्यः पाण्डुर्भृत्यानभाषत। गत्वा नागपुरं वाच्यं पाण्डुः प्रव्राजितो वने। अर्थं कामं सुखं चैव रतिं च परमात्मिकाम्
सर्व काही ब्राह्मणांना देऊन, पांडूने आपल्या सेवकांना सांगितलं — नागपुरात जाऊन सांगा, 'पांडूने सर्व संपत्ती, सुख, ऐश्वर्य आणि अगदी आत्मिक आनंदही सोडून, वनवास घेतला आहे.'
प्रतस्थे सर्वमुत्सृज्य सभार्यः कुरुनन्दनः। ततस्तस्यानुयातारस्ते चैव परिचारकाः
सर्व काही सोडून, कुरुवंशाचा पुत्र आपल्या पत्नींसह निघाला आणि त्याचे सेवकही त्याच्या मागे गेले.
श्रुत्वा भरतसिंहस्य विधिधाः करुणा गिरः। भममार्तस्वरं कृत्वा हाहेति परिचुक्रुशुः
राजाच्या नियमानुसार सांगितलेल्या दुःखी शब्द ऐकून, सेवकांनी 'हाय हाय' करत मोठ्याने रडायला सुरुवात केली.
उष्णमश्रु विमुञ्चन्तस्तं विहाय महीपतिम्। ययुर्नागपुरं तूर्णं सर्वमादाय तद्धनम्
गरम अश्रू ढाळत, त्या महान राजाला मागे सोडून, त्यांनी ते सर्व धन घेऊन लवकरच नागपुराकडे प्रस्थान केलं.
ते गत्वा नगरं राज्ञो यथावृत्तं महात्मनः। कथयांचक्रिरे राज्ञस्तद्धनं विविधं ददुः
ते नागपुरात पोहोचल्यावर, त्यांनी जे काही घडलं ते सर्व राजाला सांगितलं आणि सर्व प्रकारचं धन दिलं.
श्रुत्वा तेभ्यस्ततः सर्वं यथावृत्तं महावने। धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठः पाण्डुमेवान्वशोचत
त्यांच्याकडून जंगलात काय घडलं ते सर्व ऐकून, श्रेष्ठ पुरुष धृतराष्ट्र फक्त पांडूसाठीच दुःखी झाला.
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित्। भ्रातृशोकसमाविष्टस्तमेवार्थं विचिन्तयन्
भावाच्या दुःखाने भरून गेलेला तो, पलंग, आसन किंवा कोणत्याही सुखात आनंद मानू शकला नाही; त्याचं मन फक्त त्या गोष्टीतच गुंतून राहिलं.
राजपुत्रस्तु कौरव्य पाण्डुर्मूलफलाशनः। जगाम सह पत्नीभ्यां ततो नागशतं गिरिम्
कौरव, पांडू राजपुत्र मुळं आणि फळं खाऊन आपल्या दोन पत्नींसह शंभर शिखर असलेल्या पर्वताकडे निघाला.
स चैत्ररथमासाद्य कालकूटमतीत्य च। हिमवन्तमतिक्रम्य प्रययौ गन्धमादनम्
तो चित्ररथ या स्थळी पोहोचला, काळकूट ओलांडून, हिमालय पार करून गंधमादन पर्वताकडे गेला.
रक्ष्यमाणो महाभूतैः सिद्धैश्च परमर्षिभिः। उवास स महाराज समेषु विषमेषु च
महान शक्ती असलेल्या जीव, सिद्ध आणि श्रेष्ठ ऋषी यांच्या रक्षणाखाली, तो राजासारखा सपाट आणि कठीण अशा दोन्ही ठिकाणी राहत होता.
इन्द्रद्युम्नसरः प्राप्य हंसकूटमतीत्य च। शतशृङ्गे महाराज तापसः समतप्यत
तो इंद्रद्युम्न सरोवराजवळ गेला, हंसकूट ओलांडून, शतशृंग पर्वतावर त्या तपस्व्याने कठोर तप केला.
तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमानः स वीर्यवान्। सिद्धचारणसङ्घानां बभूव प्रियदर्शनः
तेथे उत्तम तप करत असताना, तो पराक्रमी पांडू सिद्ध आणि चारणांच्या समूहांना प्रिय झाला.
सुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रियः। स्वर्गं गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत
तो मन लावून, अहंकार न ठेवता, मन आणि इंद्रिये जिंकून, आपल्या सामर्थ्याने स्वर्ग मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत होता.
केषांचिदभवद्भ्राता केषांचिदभवत्सखा। ऋषयस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्पर्यपालयन्
काहींसाठी तो भाऊ झाला, काहींसाठी मित्र; आणि काही ऋषींनी त्याची मुलासारखी काळजी घेतली.
स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तपः। ब्रह्मर्षिसदृशः पाण्डुर्बभूव भरतर्षभ
खूप काळाने, निष्कलंक तप मिळवून, पांडू ब्रह्मर्षीसारखा झाला.
अमावास्यां तु सहिता ऋषयः संशितव्रताः। ब्रह्माणं द्रष्टुकामास्ते संप्रतस्थुर्महर्षयः
अमावस्येला, व्रत पाळणारे ऋषी एकत्र जमले आणि ब्रह्मदेवाचे दर्शन घेण्यासाठी निघाले.
संप्रयातानृषीन्दृष्ट्वा पाण्डुर्वचनमब्रवीत्। भवन्तः क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वराः
ऋषी निघताना पाहून पांडू म्हणाला, 'माझ्या प्रिय ऋषींनो, तुम्ही कुठे चालला आहात? मला सांगा.'
समावायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम्। देवानां च ऋषीणां च पितॄणां च महात्मनाम्। वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टुकामाः स्वयंभुवम्
ब्रह्मलोकात देव, ऋषी आणि पितरांची मोठी सभा भरते; आम्ही तिथे जात आहोत, स्वयंभूचे दर्शन घेण्यासाठी.
पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभिः। स्वर्गपारं तितीर्षुः स शतशृङ्गादुदङ्मुखः
पांडू पटकन उठला आणि त्या महर्षींना सोबत जाऊ इच्छित होता; शतशृंग पर्वतावरून उत्तर दिशेला स्वर्ग गाठण्याची त्याची इच्छा होती.
प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामब्रुवंस्तं च तापसाः। उपर्युपरि गच्छन्तः शैलराजमुदङ्मुखाः
तो आपल्या दोन पत्नींसह निघाला, तेव्हा तपस्व्यांनी त्याला सांगितले, 'आम्ही पर्वतांचा राजा चढत, वरवर उत्तर दिशेला जात आहोत.'
दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्देशान्बहून्वयम्। विमानशतसंबाधां गीतस्वरनिनादिताम्
त्या सुंदर पर्वतावर आम्ही अनेक कठीण प्रदेश पाहिले, जिथे शेकडो विमानं आहेत आणि गाण्याच्या सुरांनी ते दुमदुमले आहेत.