सत्वरूपगुणोपेता धर्मारामा महाव्रता। दुहिता कुन्तिभोजस्य पृथा पृथुललोचना
सौंदर्य, गुण आणि चपळतेने युक्त, धर्मात रमणारी आणि मोठ्या व्रतांची, कुंतिभोजाची कन्या, मोठ्या डोळ्यांची पृथाही अशी होती.
तां तु तेजस्विनीं कन्यां रूपयौवनशालिनीम्। व्यावृण्वन्पार्थिवाः केचिदतीव स्त्रीगुणैर्युताम्
ती तेजस्वी आणि रूपवती, तारुण्याने फुललेली कन्या, काही राजांनी मागणी केली, कारण ती स्त्रीसुलभ गुणांनी अत्यंत शोभायमान होती.
ततः सा कुन्तिभोजेन राज्ञाहूय नराधिपान्। पित्रा स्वयंवरे दत्ता दुहिता राजसत्तम
त्यावेळी कुंतिभोज राजाने सर्व राजांना बोलावले आणि आपल्या कन्येचा स्वयंवरात तिच्या वडिलांच्या इच्छेने राजसत्तमाला हात दिला.
ततः सा रङ्गमध्यस्थं तेषां राज्ञां मनस्विनी। ददर्श राजशार्दूलं पाण्डुं भरतसत्तमम्
तेव्हा त्या राजांच्या सभेत उभी असताना, ती तेजस्विनी स्त्रीने भरतवंशातील श्रेष्ठ, सिंहासारखा राजा पांडू याला पाहिले.
सिंहदर्पं महोरस्कं वृषभाक्षं महाबलम्। आदित्यमिव सर्वेषां राज्ञां प्रच्छाद्य वै प्रभाः
सिंहासारखा गर्व, रुंद छाती, वृषभासारखे डोळे आणि अपार बळ असलेला तो सर्व राजांमध्ये सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकत होता.
तिष्ठन्तं राजसमितौ पुरन्दरमिवापरम्। तं दृष्ट्वा साऽनवद्याङ्गी कुन्तिभोजसुता शुभा
राजसभेत उभा असलेला तो इंद्रासारखा भासणारा पांडू पाहून, कुंतिभोजाची निर्दोष आणि शुभांगना कन्या—
पाण्डुं नरवरं रङ्गे हृदयेनाकुलाऽभवत्। ततः कामपरीताङ्गी सकृत्प्रचलमानसा
—राजांच्या सभेत उभ्या असलेल्या त्या श्रेष्ठ पांडूसाठी तिचे हृदय अस्वस्थ झाले; त्या वेळी तिच्या देहात कामभावना दाटली आणि मन क्षणभर डळमळले—
व्रीडमान स्रजं कुन्ती राज्ञः स्कन्धे समासजत्। तं निशम्य वृतं पाण्डुं कुन्त्या सर्वे नराधिपाः
लाजत कुंतीने राजाच्या खांद्यावर हार घातला; आणि कुंतीने पांडूची निवड केली हे ऐकून सर्व राजे—
यथागतं समाजग्मुर्गजैरश्वै रथैस्तथा। ततस्तस्याः पिता राजन्विवाहमकरोत्प्रभुः
—जसे आले तसेच, आपल्या हत्ती, घोडे आणि रथांवरून परत गेले; मग तिच्या वडिलांनी, राजन, तिचा विवाह केला.
स तया कुन्तिभोजस्य दुहित्रा कुरुनन्दनः। युयुजेऽमितसौभाग्यः पौलोम्या मघवानिव
मग कुरुवंशातील अत्यंत भाग्यवान पांडूचा कुंतिभोजाच्या कन्येशी विवाह झाला, जसा मघवानाचा पौलोमीशी झाला होता.
कुन्त्याः पाण्डोश्च राजेन्द्र कुन्तिभोजो महीपतिः। कृत्वोद्वाहं तदा तं तु नानावसुभिरर्चितम्। स्वपुरं प्रेषयामास स राजा कुरुसत्तम
कुंती आणि पांडूचा विवाह झाल्यावर, कुंतिभोज राजाने त्यांना विविध मौल्यवान वस्तूंनी सन्मानित करून, कुरुवंशातील श्रेष्ठ पांडूला आपल्या नगरात पाठवले.
ततो बलेन महता नानाध्वजपताकिना। स्तूयमानः स चाशीर्भिर्ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः
मग मोठ्या सैन्यासह, विविध ध्वजांनी सजवलेल्या रथांसह, ब्राह्मण आणि महर्षींच्या आशीर्वादाने गौरवले जाऊन—
संप्राप्य नगरं राजा पाण्डुः कौरवनन्दनः। न्यवेशत तां भार्यां कुन्तीं स्वभवने प्रभुः
—कौरवकुलाचा आनंद पांडू राजा आपल्या नगरात पोहोचला आणि कुंतीला आपल्या राजमहलात ठेवले.
ततः शान्तनवो भीष्मो राज्ञः पाण्डोर्यशस्विनः। विवाहस्यापरस्यार्थे चकार मतिमान्मतिम्
त्यावेळी शांतनूचा पुत्र, बुद्धिमान आणि कीर्तीमान भीष्म, पांडू राजाच्या दुसऱ्या विवाहाचा विचार करू लागला.
सोऽमात्यैः स्थविरैः सार्धं ब्राह्मणैश्च महर्षिभिः। बलेन चतुरङ्गेण ययौ मद्रपतेः पुरम्
तो आपल्या वृद्ध मंत्र्यांसह, ब्राह्मण आणि महर्षींसह, तसेच चतुरंग सैन्यासह मद्रराजाच्या नगरात गेला.
तमागतमभिश्रुत्य भीष्मं वाहीकपुङ्गवः। प्रत्युद्गम्यार्चयित्वा च पुरं प्रावेशयन्नृपः
भीष्म आला हे कळताच, वाहिकांचा श्रेष्ठ राजा त्याच्या स्वागताला गेला, त्याचा सन्मान केला आणि त्याला नगरात आणले.
दत्त्वा तस्यासनं शुभ्रं पाद्यमर्घ्यं तथैव च। मधुपर्कं च मद्रेशः पप्रच्छागमनेऽर्थिताम्
मद्रराजाने त्याला सुंदर आसन, पाय धुण्याचे पाणी, अर्घ्य आणि मधुपर्क दिला आणि येण्याचे कारण विचारले.
तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं कुरूद्वहः। आगतं मां विजानीहि कन्यार्थिनमरिन्दम
कुरुवंशाचा गौरव भीष्म मद्रराजाला म्हणाला, 'हे अरिंदम, मी कन्येच्या शोधात आलो आहे हे जाणून ठेव.'
श्रूयते भवतः साध्वी स्वसा माद्री यशस्विनी। तामहं वरयिष्यामि पाण्डोरर्थे यशस्विनीम्
'तुमची भगिनी माद्री ही सद्गुणी आणि कीर्तीवान आहे असे ऐकले आहे; मी तिला कीर्तीमान पांडूसाठी वधू म्हणून मागतो.'
युक्तरूपो हि संबन्धे त्वं नो राजन्वयं तव। एतत्संचिन्त्य मद्रेश गृहाणास्मान्यथाविधि
'राजा, तू आमच्या नातेसंबंधाला योग्य आहेस आणि आमचा वंश तुझ्या वंशाशी जुळतो; हे लक्षात घे आणि योग्य प्रकारे आम्हाला स्वीकार.'
तमेवंवादिनं भीष्मं प्रत्यभाषत मद्रपः। न हि मेऽन्यो वरस्त्वत्तः श्रेयानिति मतिर्मम
भीष्म असे बोलल्यावर मद्र देशाचा राजा म्हणाला, "तुमच्यापेक्षा योग्य असा दुसरा कोणताही पर्याय नाही, हे माझं ठाम मत आहे."
पूर्वैः प्रवर्तितं किंचित्कुलेऽस्मिन्नृपसत्तमैः। साधु वा यदि वाऽसाधु तन्नातिक्रान्तुमुत्सहे
या कुळात आमच्या पूर्वजांनी जे काही ठरवलं आहे, ते चांगलं असो किंवा वाईट, मी ते ओलांडू शकत नाही.
व्यक्तं तद्भवतश्चापि विदितं नात्र संशयः। न च युक्तं तथा वक्तुं भवान्देहीति सत्तम
हे तुलाही नीट माहित आहे, यात काहीच शंका नाही. आणि अशा प्रकारे बोलणं तुझ्यासारख्या श्रेष्ठ पुरुषाला योग्य नाही.
कुलधर्मः स नो वीर प्रमाणं परमं च तत्। तेन त्वां न ब्रवीम्येतदसंदिग्धं वचोऽरिहन्
कुळधर्म हा आमच्यासाठी सर्वांत मोठा आधार आहे, हे मी नक्कीपणाने सांगतो, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, मी हे बोलताना मनात काहीच शंका ठेवलेली नाही.
तं भीष्मः प्रत्युवाचेदं मद्रराजं जनाधिपः। धर्म एष परो राजन्स्वयमुक्तः स्वयंभुवा
तेव्हा भीष्म, लोकांचा स्वामी, मद्रराजाला म्हणाला, "राजा, हा धर्म सर्वांत श्रेष्ठ आहे, आणि तो स्वतः ब्रह्मदेवाने सांगितला आहे."
नात्र कश्चन दोषोऽस्ति पूर्वैर्विधिरयं कृतः। विदितेयं च ते शल्य मर्यादा साधुसंमता
यात काहीही दोष नाही, कारण हा नियम पूर्वजांनीच ठरवला आहे. शल्य, ही मर्यादा तुलाही माहित आहे आणि सज्जन लोकांनी मान्य केलेली आहे.
इत्युक्त्वा स महातेजाः शातकुम्भं कृताकृतम्। रत्नानि च विचित्राणि शल्यायादात्सहस्रशः
असं म्हणून तेजस्वी भीष्माने शल्याला हजारो सोन्याची भांडी, तयार व न तयार, आणि वेगवेगळी मौल्यवान रत्ने दिली.
गजानश्वान्रथांश्चैव वासांस्याभरणानि च। मणिमुक्ताप्रवालं च गाङ्गेयो व्यसृजच्छुभम्
गंगेपुत्र भीष्माने शुभ अशा हत्ती, घोडे, रथ, वस्त्र, दागिने आणि मणी, मोती, प्रवाळ यांच्या माळा अशा अनेक भेटी दिल्या.
तत्प्रगृह्य धनं सर्वं शल्यः संप्रतीमानसः। ददौ तां समलङ्कृत्य स्वसारं कौरवर्षभे
ते सर्व धन घेऊन, समाधानाने शल्याने आपल्या बहिणीला सुंदर अलंकार घालून कौऱवांच्या श्रेष्ठ पुरुषाला दिलं.
स तां माद्रीमुपादाय भीष्मः सागरगासुतः। आजगाम पुरीं धीमान्प्रविष्टो गजसाह्वयम्
मद्रीला घेऊन, सागरातून जन्मलेल्या बुद्धिमान भीष्माने गजद्वार नावाच्या नगरीत प्रवेश केला.