मञ्जूषां रत्नसंपूर्णां कृत्वा बालसमाश्रिताम्। उत्ससर्ज कुमारं तं जले कुन्ती महाबलम्
तिने रत्नांनी भरलेली एक पेटी तयार केली आणि त्या बाळाला त्यात ठेवून, कुंतीने तो बलवान मुलगा पाण्यात सोडून दिला.
तमुत्सृष्टं जले गर्भं राधाभर्ता महायशाः। पुत्रत्वे कल्पयामास सभार्यः सूतनन्दनः
पाण्यात सोडलेला तो बाळ राधेच्या पतीला — त्या कीर्तीमान सूतानं — सापडला; त्याने आणि त्याच्या पत्नीने त्याला आपला मुलगा मानलं.
नामधेयं च चक्राते तस्य बालस्य तावुभौ। वसुना सह जातोऽयं वसुषेणो भवत्विति
त्या दोघांनी त्या बाळाचं नाव ठेवलं — 'हा संपत्तीसमवेत जन्मला आहे, म्हणून याचं नाव वसुषेण असावं'.
स वर्धमानो बलवान्सर्वास्त्रेषूद्यतोऽभवत्। आपृष्ठतापादादित्यमुपातिष्ठत वीर्यवान्
तो वाढत गेला, बळकट झाला आणि सर्व अस्त्रांमध्ये निपुण झाला; आणि जेव्हा त्याला विचारलं गेलं, तेव्हा तो तेजाने परिपूर्ण होऊन सूर्याची उपासना करू लागला.
तस्मिन्काले तु जपतस्तस्य वीरस्य धीमतः। नादेयं ब्राह्मणेष्वासीत्किंचिद्वसु महीतले
त्या वेळी, त्या धाडसी आणि बुद्धिमान पुरुषाने जप करत असताना, पृथ्वीवर कुठेही ब्राह्मणांसाठी द्यायला काहीच दान उरले नव्हते.
ततः काले तु कस्मिंश्चित्स्वप्नान्ते कर्णमब्रवीत्। आदित्यो ब्राह्मणो भूत्वा शृणु वीर वचो मम
नंतर, एका रात्रीच्या शेवटी, स्वप्नात सूर्याने ब्राह्मणाचा रूप घेऊन कर्णाला सांगितले, "हे वीर, माझे बोल ऐक."
प्रभातायां रजन्यां त्वामागमिष्यति वासवः। न तस्य भिक्षा दातव्या विप्ररूपी भविष्यति
रात्र संपून सकाळ झाली की, वासव तुझ्याकडे येईल; तो ब्राह्मणाच्या रूपात येईल, त्याला काहीच दान देऊ नकोस.
निश्चयोऽस्यापहर्तुं ते कवचं कुण्डले तथा। अतस्त्वां बोधयाम्येष स्मर्तासि वचनं मम
त्याचा हेतू तुझ्याकडून कवच आणि कुंडले घेण्याचा आहे; म्हणून मी तुला सावध करतोय, माझे शब्द लक्षात ठेव.
शक्रो मां विप्ररूपेण यदि वै याचते द्विज। कथं तस्मै न दास्यामि यथा चास्म्यवबोधितः
शक्र ब्राह्मणाच्या रूपात माझ्याकडे काही मागितले, तर मी त्याला कसे नाकारू? कारण मला तसे सांगण्यात आले आहे.
विप्राः पूज्यास्तु देवानां सततं प्रियमिच्छताम्। तं देवदेवं जानन्वै न शक्तोऽस्म्यवमन्त्रणे
देवतांची कृपा हवी असणाऱ्यांनी ब्राह्मणांचा नेहमीच सन्मान केला पाहिजे; तो देवांचा देव आहे हे मला माहीत असूनही, मी त्याला दुर्लक्ष करू शकत नाही.
यद्येवं शृणु मे वीर वरं ते सोऽपि दास्यति। शक्तिं त्वमपि याचेथाः सर्वशत्रुविबाधिनीम्
जर असेच असेल तर, ऐक वीर, तो तुला वर देईल; तू त्याच्याकडे सर्व शत्रूंना नष्ट करणारी शक्ती माग.
एवमुक्त्वा द्विजः स्वप्ने तत्रैवान्तरधीयत। कर्णः प्रबुद्धस्तं स्वप्नं चिन्तयानोऽभवत्तदा
असे सांगून तो ब्राह्मण स्वप्नातच अदृश्य झाला; कर्ण जागा झाला आणि तो स्वप्न विचार करू लागला.
तमिन्द्रो ब्राह्मणो भूत्वा पुत्रार्थं भूतभावनः। कुण्डले प्रार्थयामास कवचं च महाद्युतिः
इंद्राने आपला मुलगा वाचवण्यासाठी ब्राह्मणाचे रूप घेतले आणि तेजस्वी कर्णाकडे कुंडले आणि कवच मागितले.
उत्कृत्याविमनाः स्वाङ्गात्कवचं रुधिरस्रवम्। कर्णौ पार्श्वे च द्वे छित्त्वा प्रायच्छत्स कृताञ्जलिः
कर्णाने मनात किंचितही शंका न ठेवता, स्वतःच्या अंगावरचे रक्त येणारे कवच कापून काढले आणि दोन्ही कुंडले बाजूने कापून, हात जोडून दिली.
प्रतिगृह्य तु देवेशस्तुष्टस्तेनास्य कर्मणा। अहो साहसमित्याह मनसा वासवो हसन्
ते मिळाल्यावर देवांचा स्वामी त्याच्या या कृत्याने प्रसन्न झाला; वासवाने हसत मनात म्हटले, "अहो, काय धाडस आहे!"
देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्। न तं पश्यामि यो ह्येतत्कर्म कर्ता भविष्यति
देव, दानव, यक्ष, गंधर्व, नाग आणि राक्षस यांच्यात असा कोणीच नाही, जो असे कृत्य करू शकेल.
प्रीतोऽस्मि कर्मणा तेन वरं ब्रूहि यदिच्छसि
मी तुझ्या या कृत्याने प्रसन्न आहे; सांग, तुला कोणता वर हवा आहे ते.
शक्तिं तस्मै ददौ शक्रो विस्मयाद्वाक्यमब्रवीत्। देवदानवयक्षाणां गन्धर्वोरगरक्षसाम्
शक्राने त्याला एक शक्ती दिली आणि आश्चर्याने म्हणाला, "देव, दानव, यक्ष, गंधर्व, नाग आणि राक्षस यांच्यात—"
यस्मै क्षेप्स्यसि रुष्टः सन्सोऽनया न भविष्यति। हत्वैकं समरे शत्रुं ततो मामागमिष्यति। इत्युक्त्वान्तर्दधे शक्रो वरं दत्त्वा तु तस्य वै
तू ही शक्ती ज्या रागाने फेकशील, तो शत्रू वाचणार नाही; युद्धात एक शत्रू मारल्यानंतर ती शक्ती माझ्याकडे परत येईल. असे सांगून शक्राने वर देऊन अदृश्य झाला.
प्राङ्नाम तस्य कथितं वसुषेण इति क्षितौ। कर्णो वैकर्तनश्चैव कर्मणा तेन सोऽभवत्
पूर्वी त्याचे नाव पृथ्वीवर वसुषेण होते; या कृत्यामुळे तो विकर्तनपुत्र कर्ण म्हणून ओळखला जाऊ लागला.
सत्वरूपगुणोपेता धर्मारामा महाव्रता। दुहिता कुन्तिभोजस्य पृथा पृथुललोचना
सौंदर्य, गुण आणि चपळतेने युक्त, धर्मात रमणारी आणि मोठ्या व्रतांची, कुंतिभोजाची कन्या, मोठ्या डोळ्यांची पृथाही अशी होती.
तां तु तेजस्विनीं कन्यां रूपयौवनशालिनीम्। व्यावृण्वन्पार्थिवाः केचिदतीव स्त्रीगुणैर्युताम्
ती तेजस्वी आणि रूपवती, तारुण्याने फुललेली कन्या, काही राजांनी मागणी केली, कारण ती स्त्रीसुलभ गुणांनी अत्यंत शोभायमान होती.
ततः सा कुन्तिभोजेन राज्ञाहूय नराधिपान्। पित्रा स्वयंवरे दत्ता दुहिता राजसत्तम
त्यावेळी कुंतिभोज राजाने सर्व राजांना बोलावले आणि आपल्या कन्येचा स्वयंवरात तिच्या वडिलांच्या इच्छेने राजसत्तमाला हात दिला.
ततः सा रङ्गमध्यस्थं तेषां राज्ञां मनस्विनी। ददर्श राजशार्दूलं पाण्डुं भरतसत्तमम्
तेव्हा त्या राजांच्या सभेत उभी असताना, ती तेजस्विनी स्त्रीने भरतवंशातील श्रेष्ठ, सिंहासारखा राजा पांडू याला पाहिले.
सिंहदर्पं महोरस्कं वृषभाक्षं महाबलम्। आदित्यमिव सर्वेषां राज्ञां प्रच्छाद्य वै प्रभाः
सिंहासारखा गर्व, रुंद छाती, वृषभासारखे डोळे आणि अपार बळ असलेला तो सर्व राजांमध्ये सूर्याप्रमाणे तेजाने झळकत होता.
तिष्ठन्तं राजसमितौ पुरन्दरमिवापरम्। तं दृष्ट्वा साऽनवद्याङ्गी कुन्तिभोजसुता शुभा
राजसभेत उभा असलेला तो इंद्रासारखा भासणारा पांडू पाहून, कुंतिभोजाची निर्दोष आणि शुभांगना कन्या—
पाण्डुं नरवरं रङ्गे हृदयेनाकुलाऽभवत्। ततः कामपरीताङ्गी सकृत्प्रचलमानसा
—राजांच्या सभेत उभ्या असलेल्या त्या श्रेष्ठ पांडूसाठी तिचे हृदय अस्वस्थ झाले; त्या वेळी तिच्या देहात कामभावना दाटली आणि मन क्षणभर डळमळले—
व्रीडमान स्रजं कुन्ती राज्ञः स्कन्धे समासजत्। तं निशम्य वृतं पाण्डुं कुन्त्या सर्वे नराधिपाः
लाजत कुंतीने राजाच्या खांद्यावर हार घातला; आणि कुंतीने पांडूची निवड केली हे ऐकून सर्व राजे—
यथागतं समाजग्मुर्गजैरश्वै रथैस्तथा। ततस्तस्याः पिता राजन्विवाहमकरोत्प्रभुः
—जसे आले तसेच, आपल्या हत्ती, घोडे आणि रथांवरून परत गेले; मग तिच्या वडिलांनी, राजन, तिचा विवाह केला.
स तया कुन्तिभोजस्य दुहित्रा कुरुनन्दनः। युयुजेऽमितसौभाग्यः पौलोम्या मघवानिव
मग कुरुवंशातील अत्यंत भाग्यवान पांडूचा कुंतिभोजाच्या कन्येशी विवाह झाला, जसा मघवानाचा पौलोमीशी झाला होता.