ऊर्ध्वसस्याऽभवद्भूमिः सस्यानि फलवन्ति च। यथर्तुवर्षी पर्जन्यो बहुपुष्पफला द्रुमाः
पृथ्वीवर भरपूर पीक आले, धान्य फळांनी भरले; ऋतूनुसार पाऊस पडला आणि झाडांना पुष्कळ फुले-फळे आली.
वाहनानि प्रहृष्टानि मुदिता मृगपक्षिणः। गन्धवन्ति च माल्यानि रसवन्ति फलानि च
वाहने आनंदी झाली, वन्य प्राणी आणि पक्षीही हर्षित झाले; हारांना सुगंध आला आणि फळे रसाळ झाली.
वणिग्भिश्चान्वकीर्यन्त नगराण्यथ शिल्पिभिः। शूराश्च कृतविद्याश्च सन्तश्च सुखिनोऽभवन्
शहरे व्यापारी आणि कारागिरांनी गजबजली; शूर, विद्या शिकलेले आणि सज्जन लोक सुखी झाले.
नाभवन्दस्यवः केचिन्नाधर्मरुचयो जनाः। प्रदेशेष्वपि राष्ट्राणां कृतं युगमवर्तत
कोणतेही दरोडेखोर नव्हते, ना अधर्माकडे वळणारे लोक होते; राज्यांच्या प्रदेशातही सत्काळच चालू होता.
धर्मक्रिया यज्ञशीलाः सत्यव्रतपरायणाः। अन्योन्यप्रीतिसंयुक्ता व्यवर्धन्त प्रजास्तदा
त्या काळी लोक धर्माचे पालन करणारे, यज्ञ करणारे आणि सत्य बोलणारे होते. ते एकमेकांवर प्रेम करत, आणि सर्वजण एकत्र आनंदाने वाढत होते.
मानक्रोधविहीनाश्च नरा लोभविवर्जिताः। अन्योन्यमभ्यनन्दन्त धर्मोत्तरमवर्तत
त्या वेळी माणसांमध्ये गर्व, राग आणि लोभ नव्हता. ते एकमेकांमध्ये आनंद मानत, आणि सर्वत्र श्रेष्ठ धर्माचं पालन होत होतं.
तन्महोदधिवत्पूर्णं नगरं वै व्यरोचत। द्वारतोरणनिर्यूहैर्युक्तमभ्रचयोपमैः
ते शहर मोठ्या समुद्रासारखं भरलेलं होतं, आणि त्याला सुंदर दरवाजे, कमानी आणि बाहेर पडण्याची जागा होती, जणू काही ढगांच्या राशीसारखी दिसत होती.
प्रसादशतसंबाधं महेन्द्रपुरसन्निभम्। नदीषु वनखण्डेषु वापीपल्वलसानुषु। काननेषु च रम्येषु विजह्रुर्मुदिता जनाः
शेकडो राजवाड्यांनी भरलेलं, इंद्राच्या नगरीसारखं ते शहर होतं. तिथले आनंदी लोक नद्या, जंगलातील जागा, तळी, डबकी आणि सुंदर वनांत फिरत होते.
उत्तरैः कुरुभिः सार्धं दक्षिणाः कुरवस्तथा। विस्पर्धमाना व्यचरंस्तथा देवर्षिचारणैः
उत्तर कुरु आणि दक्षिण कुरु हे एकमेकांशी स्पर्धा करत, जणू काही देवर्षी आणि चारणांसारखे फिरत होते.
नाभवत्कृपणः कश्चिन्नाभवन्विधवाः स्त्रियः। तस्मिञ्जनपदे रम्ये कुरुभिर्बहुलीकृते
त्या रम्य प्रदेशात, कुरूंनी वस्ती वाढवलेल्या भूमीत, कुणीही दीन नव्हता आणि कोणतीही स्त्री विधवा नव्हती.
कूपारामसभावाप्यो ब्राह्मणावसथास्तथा। बभूवुः सर्वर्द्धियुतास्तस्मिन्राष्ट्रे सदोत्सवाः
त्या राज्यात विहिरी, बागा, सभागृहं, तळी आणि ब्राह्मणांची घरं सर्व प्रकारच्या समृद्धीने भरलेली होती आणि नेहमीच सण-उत्सवांनी गजबजलेली असायची.
भीष्मेण धर्मतो राजन्सर्वतः परिरक्षिते। बभूव रमणीयश्च चैत्ययूपशताङ्कितः
राजा, भीष्मांनी सर्व बाजूंनी धर्माने रक्षण केलेल्या त्या भूमीत, शेकडो देवळं आणि यज्ञस्तंभांनी ती भूमी सुंदर झाली होती.
स देशः परराष्ट्राणि विमृज्याभिप्रवर्धितः। भीष्मेण विहितं राष्ट्रे धर्मचक्रमवर्तत
तो देश इतर राज्यांपेक्षा मोठा आणि बलवान झाला; भीष्मांच्या राज्यात धर्माचं चक्र चालू लागलं.
क्रियमाणेषु कृत्येषु कुमाराणां महात्मनाम्। पौरजानपदाः सर्वे बभूवुः परमोत्सुकाः
महान आत्म्यांच्या कुमारांनी आपापली कर्तव्यं पार पाडताना, सर्व नगरवासी आणि ग्रामवासी खूप उत्साही झाले.
गृहेषु कुरुमुख्यानां पौराणां च नराधिप। दीयतां भुज्यतां चेति वाचोऽश्रूयन्त सर्वशः
कुरूंच्या प्रमुखांच्या आणि नगरवासियांच्या घरांत सर्वत्र 'द्या' आणि 'आनंद घ्या' अशा वाणी ऐकू येत होत्या.
धृतराष्ट्रश्च पाण्डुश्च विदुरश्च महामतिः। जन्मप्रभृति भीष्मेण पुत्रवत्परिपालिताः
धृतराष्ट्र, पांडु आणि बुद्धिमान विदुर यांना भीष्मांनी जन्मापासूनच स्वतःच्या मुलांसारखं जपलं.
संस्कारैः संस्कृतास्ते तु व्रताध्ययनसंयुताः। श्रमव्यायामकुशलाः समपद्यन्त यौवनम्
त्यांना संस्कारांनी घडवलं गेलं, व्रत आणि अभ्यासात ते रमले, श्रम आणि व्यायामात कुशल झाले आणि अशा प्रकारे त्यांनी तारुण्यात प्रवेश केला.
धनुर्वेदे च वेदे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि। तथैव गजशिक्षायां नीतिशास्त्रेषु पारगाः
त्यांनी धनुर्विद्या, वेद, गदायुद्ध, तलवार-ढाल, तसेच हत्तींची शिकवण आणि राज्यकारभाराची विद्या या सर्वांत प्राविण्य मिळवलं.
इतिहासपुराणेषु नानाशिक्षासु बोधिताः। वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञाः सर्वत्र कृतनिश्चयाः
इतिहास, पुराणे आणि विविध शिक्षण यात त्यांना ज्ञान दिलं गेलं; वेद आणि वेदांगांचं तत्त्व समजून, ते सर्व कामांत ठाम होते.
वैदिकाध्ययने युक्तो नीतिशास्त्रेषु पारगः। भीष्मेण राजा कौरव्यो धृतराष्ट्रोऽभिषेचितः
वेदाध्ययनात मन लावून आणि नीतिशास्त्रात पारंगत असलेल्या कौरवांचा राजा धृतराष्ट्र याला भीष्मांनी अभिषेक केला.
धनुर्वेदेऽश्वपृष्ठे च गदायुद्धेऽसिचर्मणि। तथैव गजशिक्षायामस्त्रेषु विविधेषु च
धनुर्विद्या, घोड्यावर बसणं, गदायुद्ध, तलवार-ढाल, हत्तींची शिकवण आणि विविध अस्त्र-शस्त्र यात त्याला पूर्णपणे शिक्षण मिळालं.
अर्थधर्मप्रधानासु विद्यासु विविधासु च। गतः पारं यदा पाण्डुस्तदा सेनापतिः कृतः
पांडुने विविध विद्या, विशेषतः अर्थ आणि धर्म यांचं ज्ञान मिळवल्यावर त्याला सेनापती नेमलं गेलं.
पाण्डुर्धनुषि विक्रान्तो नरेष्वभ्यदिकोऽभवत्। अन्येभ्यो बलवानासीद्धृतराष्ट्रो महीपतिः
पांडू धनुष्याचा पराक्रमी होता आणि इतर सर्व पुरुषांपेक्षा श्रेष्ठ ठरला; धृतराष्ट्र राजा इतर सर्वांपेक्षा बलवान होता.
अमात्यो मनुजेन्द्रस्य बाल एव यशस्विनः। भीष्मेण सर्वधर्माणां प्रणेता विदुरः कृतः
राजाच्या दरबारातील विदुर हा लहान असतानाच, भीष्माने त्याला सर्व धर्मांच्या बाबतीत मुख्य सल्लागार नेमले.
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो बुद्धिमेधापटुर्युवा। भावेनागमयुक्तेन सर्वं वेदयते जगत्
तो युवक बुद्धी, समज, आणि विद्वत्तेने कुशल होता; सर्व शास्त्रांचा खरा अर्थ त्याला ठाऊक होता आणि त्याने तर्क व परंपरेच्या आधारावर साऱ्या जगाचा अर्थ जाणला.
त्रिषु लोकेषु न त्वासीत्कश्चिद्विदुरसंमितः। धर्मनित्यस्तथा राजन्धर्मं च परमं गतः
राजा, तिन्ही लोकांत विदुरासारखा कोणीच नव्हता; तो नेहमीच धर्माला वाहून घेतलेला होता आणि त्याने सर्वोच्च धर्म प्राप्त केला.
प्रनष्टं शान्तनोर्वंशं समीक्ष्य पुनरुद्धृतम्। ततो निर्वचनं लोके सर्वराष्ट्रेष्ववर्तत
शांतनूच्या वंशाचा नाश झाल्यावर तो पुन्हा उभा राहिलेला पाहून, सर्व राज्यांत अशी चर्चा पसरली.
वीरसूनां काशिसुते देशानां कुरुजाङ्गलम्। सर्वध्रमविदां भीष्मः पुराणां गजसाह्वयम्
काशी राजकन्येचा पुत्र भीष्म हा सर्व धर्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ होता आणि कुरुजंगल प्रदेशातील प्राचीन गजसाह्वय म्हणून ओळखला जाई.
धृतराष्ट्रस्त्वचक्षुष्ट्वाद्रज्यं न प्रत्यपद्यत। पारसवत्वाद्विदुरो राजा पाण्डुर्बभूव ह
धृतराष्ट्र अंध असल्यामुळे त्याने राज्य स्वीकारले नाही; विदुर दासीपुत्र असल्यामुळे पांडू राजा झाला.
अथ शुश्राव विप्रेभ्यः कुन्तिभोजमहीपतेः। रूपयौवनसंपन्नां सुतां सागरगासुतः
तेव्हा सागरपुत्राने ब्राह्मणांकडून कांतिबोज राजाच्या रूपसुंदर आणि तरुण कन्येबद्दल ऐकले.