भ्राता विचित्रवीर्यस्य यथा वा पुत्र मन्यसे। अयं शान्तनवः सत्यं पालयन्सत्यविक्रमः
तू स्वतःला विचित्रवीर्याचा भाऊ किंवा मुलगा जसा समजतोस, तसाच हा शांतनूचा सत्यव्रती पुत्र आहे, जो नेहमी सत्य पाळतो.
बुद्धिं न कुरुतेऽपत्ये तथा राज्याऽनुशासने। स त्वं व्यपेक्षया भ्रातुः सन्तानाय कुलस्य च
तो ना संततीसाठी, ना राज्याच्या कारभारासाठी काही करतो; म्हणून, आपल्या भावाच्या वंशासाठी आणि घराण्याच्या वाढीसाठी, तू हे लक्षात ठेव.
भीष्मस्य चास्य वचनान्नियोगाच्च ममानघ। अनुक्रोशाच्च भूतानां सर्वेषां रक्षणाय च
भीष्माच्या शब्दाने, माझ्या आज्ञेने, आणि सर्व प्राण्यांवर दया व त्यांचे रक्षण करण्यासाठी, हे करावे लागेल.
आनृशंस्याच्च यद्ब्रूयां तच्छ्रुत्वा कर्तुमर्हसि। यवीयसस्व भ्रातुर्भार्ये सुरसुतोपमे
आणि दयाळूपणामुळे, मी जे सांगते ते ऐकून तू करावे; आपल्या धाकट्या भावाच्या, देवकन्यांसारख्या पत्नींसोबत.
रूपयौवनसंपन्ने पुत्रकामे च धर्मतः। तयोरुत्पादयापत्यं समर्थो ह्यसि पुत्रक
त्या दोघी रूपवान, तरुण आणि पुत्रप्राप्तीची इच्छा असलेल्या आहेत; आणि धर्माला धरून, त्यांच्यापासून संतती निर्माण करण्याची क्षमता तुझ्यात आहे, मुला.
अनुरूपं कुलस्यास्य संतत्याः प्रसवस्य च
हे आपल्या घराण्याच्या वाढीसाठी आणि वंशाच्या पुढील संततीसाठी योग्य आहे.
तथा तव महाप्राज्ञे धर्मे प्रणिहिता मतिः। तस्मादहं त्वन्नियोगाद्धर्ममुद्दिश्य कारणम्
जसा तुझा बुद्धिमान मन नेहमी धर्माकडे वळलेलं आहे, तसंच मी तुझ्या आज्ञेने, धर्मासाठी हे कृत्य करीन.
ईप्सितं ते करिष्यामि दृष्टं ह्येतत्सनातनम्। भ्रातुः पुत्रान्प्रदास्यामि मित्रावरुणयोः समान्
तुला जे हवं आहे ते मी नक्कीच करीन, कारण हा प्राचीन मार्ग मी पाहिला आहे. मी तुझ्या भावाला मित्रावरुणासारखे पुत्र देईन.
व्रतं चरेतां ते देव्यौ निर्दिष्टमिह यन्मया। संवत्सरं यथान्यायं ततः शुद्धे भविष्यतः
तुझ्या दोन्ही राणींनी मी सांगितलेलं व्रत एक वर्ष योग्य रीतीने पाळावं, त्यानंतर त्या शुद्ध होतील.
सद्यो यथा प्रपद्येते देव्यौ गर्भं तथा कुरु
जशा त्या दोन्ही राण्या तयार आहेत, तशाच त्या लगेच गर्भधारणा करू देत.
अराजकेषु राष्ट्रेषु प्रजाऽनाथा विनश्यति। नश्यन्ति च क्रियाः सर्वा नास्ति वृष्टिर्न देवता
राजा नसलेल्या राज्यात प्रजेला कोणी आधार नसतो म्हणून त्या नष्ट होतात; सर्व धार्मिक कृत्ये थांबतात, पाऊस पडत नाही आणि देवताही नसतात.
कथं चाराजकं राष्ट्रं शक्यं धारयितुं प्रभो। तस्माद्गर्भं समाधत्स्व भीष्मः संवर्धयिष्यति
राजा नसलेल्या राज्याचं पालन कसं होईल, हे प्रभो? म्हणून गर्भधारणा होऊ दे, भीष्म त्या मुलाचं संगोपन करील.
यदि पुत्रः प्रदातव्यो मया भ्रातुरकालिकः। विरूपतां मे सहतां तयोरेतत्परं व्रतम्
जर मला भावासाठी योग्य काळ नसताना पुत्र द्यायचा असेल, तर त्या दोघांची विकृती मी सहन करीन; हेच माझं मोठं व्रत आहे.
यदि मे सहते गन्धं रूपं वेषं तथा वपुः। अद्यैव गर्भं कौसल्या विशिष्टं प्रतिपद्यताम्
जर माझा गंध, रूप, वेश आणि देह तिला सहन झाला, तर कौसल्या आजच उत्तम पुत्र प्राप्त करो.
तस्यापि च शतं पुत्रा भवितारो न संशयः। गोप्तारः कुरुवंशस्य भवत्याः शोकनाशनाः
तिलाही नक्कीच शंभर पुत्र होतील; ते कुरुवंशाचे रक्षण करतील आणि तुझा दुःख दूर करतील.
एवमुक्त्वा महातेजा व्यासः सत्यवतीं तदा। शयने सा च कौसल्या शुचिवस्त्रा ह्यलङ्कृता
असं म्हणून महातेजस्वी व्यासांनी सत्यवतीजवळ प्रवेश केला; आणि कौसल्या शुद्ध वस्त्रांनी सजून, पलंगावर विसावली.
समागमनमाकाङ्क्षेदिति सोऽन्तर्हितो मुनिः। ततोऽभिगम्य सा देवी स्नुषां रहसि संगताम्
त्या ऋषींनी संगमाची इच्छा धरून अदृश्य झाले; मग सत्यवतीने एकांतात असलेल्या आपल्या सूनजवळ गेली.
धर्म्यमर्थसमायुक्तमुवाच वचनं हितम्। कौसल्ये धर्मतन्त्रं त्वां यद्ब्रवीमि निबोध तत्
तीने हितकारक, धर्मयुक्त आणि अर्थपूर्ण शब्द सांगितले; 'कौसल्ये, मी तुला जे धर्माचं तत्त्व सांगते, ते नीट ऐक.'
भरतानां समुच्छेदो व्यक्तं मद्भाग्यसंक्षयात्। व्यथितां मां च संप्रेक्ष्य पितृवंशं च पीडितम्
माझ्या भाग्याचा क्षय झाल्यामुळे भरतांचा वंश नष्ट होईल हे निश्चित आहे; मी दुःखी आहे आणि पितृवंश संकटात आहे हे पाहून—
भीष्मो बुद्धिमदान्मह्यं कुलस्यास्य विवृद्धये। सा च बुद्धिस्त्वय्यधीना पुत्रि प्रापय मां तथा
भीष्माने या कुलाच्या वाढीसाठी मला हे सुचवलं आहे; आणि हे सल्ला तुझ्यावर अवलंबून आहे, मुली, म्हणून मला हे प्राप्त करून दे.
नष्टं च भारतं वंशं पुनरेव समुद्धऱ। पुत्रं जनय सुश्रोणि देवराजसमप्रभम्
हरवलेला भरतांचा वंश पुन्हा उभा कर; सुंदर नितंब असलेली, देवराजासारखा तेजस्वी पुत्र जन्माला घाल.
स हि राज्यधुरं गुर्वीमुद्वक्ष्यति कुलस्य नः। `एवमुक्त्वा तु सा देवी स्नुषां सत्यवती तदा
तोच आपल्या कुलाच्या राज्याचा मोठा भार उचलणार आहे; असं म्हणून सत्यवतीने आपल्या सूनबाईला हे सांगितलं.
सा धर्मतोऽनुनीयैनां कथंचिद्धर्मचारिणीम्। भोजयामास विप्रांश्च देवर्षीनतिथींस्तथा
तिला धर्माने समजावून, धर्माचं पालन करायला लावलं आणि मग तिने ब्राह्मण, देवर्षी आणि पाहुण्यांना जेवायला घातलं.
ततः सत्यवती काले वधूं स्नातामृतौ तदा। संवेशयन्ती शयने शनैर्वचनमब्रवीत्
मग योग्य वेळी, सत्यवतीने आपल्या स्नान केलेल्या सूनबाईला पवित्र मुहूर्तावर पलंगावर निजवून हळुवारपणे बोलली.
कौसल्ये देवरस्तेऽस्ति सोऽद्य त्वाऽनुप्रवेक्ष्यति। अप्रमत्ता प्रतीक्षैनं निशीथे ह्यागमिष्यति
कौसल्ये, तुझा देवतुल्य पती आज तुझ्याकडे येणार आहे. तू सावध रहा आणि त्याची वाट पाहा, कारण तो मध्यरात्री येईल.
श्वश्र्वास्तद्वचनं श्रुत्वा शयाना शयने शुभे। साऽचिन्तयत्तदा भीष्ममन्यांश्च कुरुपुङ्गवान्
सासूचे हे शब्द ऐकून, कौसल्या आपल्या सुंदर पलंगावर झोपलेली असताना, तिने भीष्म आणि इतर कुरुवंशातील श्रेष्ठ पुरुषांचा विचार केला.
ततः सुप्तजनप्रायेऽर्धरात्रे भगवानृषिः। दीप्यमानेषु दीपेषु शरणं प्रविवेश ह
मग, अर्ध्या रात्री, बहुतेक लोक झोपलेले असताना आणि दिवे तेजाने उजळलेले असताना, तो पूज्य ऋषी त्या खोलीत आला.
ततोऽम्बिकायां प्रथमं नियुक्तः सत्यवागृषिः। जगाम तस्याः शयनं विपुले तपसि स्थितः
त्याच्या आईच्या सांगण्यावरून, सत्यवचनी ऋषी, जो मोठ्या तपस्येत मग्न होता, प्रथम अंबिकेकडे गेला आणि तिच्या शय्येकडे वळला.
तं समीक्ष्य तु कौसल्या दुष्प्रेक्षमतथोचिता। विरूप इति वित्रस्ता संकुच्यासीन्निमीलिता
पण कौसल्येला तो पाहवतच नव्हता, कारण तो अपेक्षेपेक्षा वेगळा आणि भयानक दिसत होता. ती घाबरून मागे सरकली आणि डोळे बंद केले.
विरूपो हि जटी चापि दुर्वर्णः परुषः कृशः। सुगन्धेतरगन्धश्च सर्वथा दुष्प्रधर्षणः
तो खरंच विचित्र, जटा वाढवलेला, काळ्या वर्णाचा, खडबडीत, कृश आणि सुवासिक नसलेला, पूर्णपणे भयंकर असा होता.