किं नु निःक्षत्रियो लोको यत्रानाथोऽवसीदति। समागम्य तु राजानो मयोक्ता राजसत्तमाः
हा जग आता क्षत्रियविरहित झाला आहे का, जिथे कोणीही असहाय्यांना वाऱ्यावर सोडतो? तरीही एकत्र जमलेल्या राजांना, श्रेष्ठ राजांना मी बोलले.
शृण्वन्तु सर्वे राजानो मयोक्तं राजसत्तमाः। इक्ष्वाकूणां तु ये वृद्धाः पाञ्चालानां च ये वराः
सर्व राजांनी, श्रेष्ठ राजसत्ताधीशांनी, मी काय म्हणते ते ऐकावे—इक्ष्वाकूंचे वृद्ध आणि पाञ्चालांचे श्रेष्ठ लोक.
त्वत्प्रसादाद्विवाहेऽस्मिन्मा धर्मो मा पराजयेत्। प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक
या विवाहात तुझ्या कृपेने धर्माचा पराभव होऊ नये; यज्ञसेना, कृपा कर, माझा मार्ग तुझ्याबरोबर असू दे, सोमक.
जानामि त्वां बोधयामि राजपुत्रि विशेषतः। यथाशक्ति यथाधर्मं बलं संधारयाम्यहम्
राजकन्ये, मी तुला ओळखते आणि तुला विशेष सांगते: माझ्या शक्तीनुसार आणि धर्माप्रमाणे मी माझे बळ टिकवते.
अन्यस्मात्पार्थिवाद्यत्ते भयं स्यात्पार्थिवात्मजे। तस्यापनयने हेतुं संविधातुमहं प्रभुः
राजकन्ये, तुला दुसऱ्या राजाकडून भीती वाटत असेल, तर ती भीती दूर करण्याची ताकद माझ्यात आहे.
नहि शान्तनवस्याहं महास्त्रस्य प्रहारिणः। ईश्वरः क्षत्रियाणां हि बलं धर्मोऽनुवर्तते
मी शांतनूच्या पुत्रावर, त्या महान अस्त्रधारीवर, स्वारी नाही; क्षत्रियांमध्ये बळ नेहमी धर्माच्या मागे असते.
सा साधु व्रज कल्याणि न मां भीष्मो दहेद्बलात्। न प्रत्यगृह्णंस्ते सर्वे किमित्येव न वेद्म्यहम्
म्हणून, कल्याणी, तू जा; भीष्म मला जबरदस्तीने जाळू शकत नाही; मी तुला स्वीकारले नाही—हे सर्वांना माहीत आहे, पण का ते मला समजत नाही.
इत्युक्ता स्रजमासज्य द्वारि राज्ञो व्यपाद्रवत्
अशी बोलली गेल्यावर तिने हार ठेवला आणि राजाच्या दारातून पळून गेली.
व्युदस्तां सर्वलोकेषु तपसा संशितव्रताम्। तामन्वगच्छद्द्रुपदः सान्त्वं जल्पन्पुनः पुनः
तिच्या कठोर तपस्येमुळे आणि दृढ व्रतामुळे ती सर्व लोकांत प्रसिद्ध झाली होती; द्रुपद तिला पुन्हा पुन्हा समजावत पाठलाग करत होता.
स्रजं गृहाण कल्याणि न नो वैरं प्रसञ्जय
कल्याणी, हा हार घे आणि आमच्याशी वैर करू नकोस.
एवमेव त्वया कार्यमिति स्म प्रतिकाङ्क्षते। न तु तस्यान्यथा भावो दैवमेतदमानुषम्
तुझ्याकडून असंच व्हावं, असं तो सतत वाट बघत होता; पण तिच्या मनात काहीच बदल नव्हता—हे दैव आहे, मानवी इच्छा नाही.
यश्चैनां स्रजमादाय स्वयं वै प्रतिमोक्षते। स भीष्मं समरे हन्ता मम धर्मप्रणाशनम्
जो हा हार उचलून स्वतः गळ्यात घालेल, तोच युद्धात भीष्माचा वध करील, जो माझ्या धर्माचा नाश करणारा आहे.
तां स्रजं द्रुपदो राजा कंचित्कालं ररक्ष सः। ततो विस्रम्भमास्थाय तूष्णीमेतामुपैक्षत
द्रुपद राजाने तो हार काही काळ जपून ठेवला; नंतर त्याने त्याकडे दुर्लक्ष केले आणि गप्प बसला.
तां शिखण्डिन्यबध्नात्तु बाला पितुरवज्ञया। तां पिता त्वत्यजच्छीघ्रं त्रस्तो भीष्मस्य किल्बिषात्
शिखंडीनीने, लहानपणी, वडिलांची पर्वा न करता तो हार घातला; आणि भीष्माच्या भीतीने वडिलांनी तिला पटकन सोडून दिले.
इषीकं ब्राह्मणं भीता साभ्यगच्छत्तपस्विनम्। गङ्गाद्वारि तपस्यन्तं तुष्टिहेतोस्तपस्विनी
भीतीने ती गंगानदीच्या काठी तपश्चर्या करणाऱ्या एका ब्राह्मण ऋषीकडे गेली, त्याची कृपा मिळवण्यासाठी.
उपचाराभितुष्टस्तामब्रवीदृषिसत्तमः। गङ्गाद्वारे विभजनं भविता नचिरादिव
तिच्या सेवेमुळे तो श्रेष्ठ ऋषी प्रसन्न होऊन म्हणाला, "गंगेच्या घाटावर लवकरच विभागणी होईल."
तत्र गन्धर्वराजानं तुम्बुरुं प्रियदर्शनम्। आराधयितुमीहस्व सम्यक्परिचरस्व तम्
तिथे तू सुंदर दिसणाऱ्या गंधर्वराज तुम्बुरू यांची मनापासून सेवा कर आणि त्यांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न कर.
अहमप्यत्र साचिव्यं कर्तास्मि तव शोभने। तं तदाचर भद्रं ते स ते श्रेयो विधास्यति
सुंदरी, मीही या कामात तुझी मदत करीन. माझं ऐक, कारण तो तुला कल्याण देईल.
ततो विभजनं तत्र गन्धर्वाणामवर्तत। तत्र द्वाववशिष्येतां गन्धर्वावमितौ जसौ
मग तिथे गंधर्वांची विभागणी झाली आणि दोन तेजस्वी गंधर्व उरले.
तयोरेकः समीक्ष्यैनां स्त्रीबुभूषुरुवाच ह। इदं गृह्णीष्व पुंलिङ्गं वृणे स्त्रीलिङ्गमेव ते
त्यातील एकाने तिला पाहून, स्त्री होण्याची इच्छा व्यक्त केली आणि म्हणाला, "हे पुरुषरूप घे, मी तुझं स्त्रीरूप घेतो."
नियमं चक्रतुस्तत्र स्त्री पुमांश्चैव तावुभौ। ततः पुमान्समभवच्छिखण्डी परवीरहा
तिथे त्या दोघांनी एकमेकांशी ठरवलं—एकजण स्त्री, दुसरा पुरुष व्हावा. त्यामुळे शिखंडी हा पराक्रमी वीर पुरुष झाला.
स्त्री भूत्वा ह्यपचक्राम स गन्धर्वो मुदान्वितः। लब्ध्वा तु महतीं प्रीतिं याज्ञसेनिर्महायशाः
तो गंधर्व स्त्रीरूप घेऊन आनंदाने निघून गेला आणि याज्ञसेनीला मोठा आनंद मिळाला.
ततो बुद्बुदकं गत्वा पुनरस्त्राणि सोऽकरोत्। तत्र चास्त्राणि दिव्यानि कृत्वा स सुमहाद्युतिः
मग तो बुद्धबुदक नावाच्या ठिकाणी गेला आणि तिथे पुन्हा दिव्य अस्त्रं मिळवली.
स्वदेशमभिसंपदे पाञ्चालं कुरुनन्दन। सोऽभिवाद्य पितुः पादौ महेष्वासः कृताञ्जलिः
तो आपल्या पाञ्चाल देशात परतला आणि त्या महान धनुर्धारीने वडिलांच्या पायांना वंदन केलं.
उवाच भवता भीष्मान्न भेतव्यं कथंचन
त्याने सांगितलं, "तुम्हाला भीष्म यांच्यापासून काहीही भीती बाळगायची गरज नाही."
अम्बायां निर्गतायां तु भीष्मः शान्तनवस्तदा। न्यायेन कारयामास राज्ञो वैवाहिकीं क्रियाम्
अंबा निघून गेल्यावर, शांतनूचा पुत्र भीष्माने राजाच्या विवाहाची विधीपूर्वक व्यवस्था केली.
अम्बिकाम्बालिके चैव परिणीयाग्निसंनिधौ। `तयोः पाणी गृहीत्वा तु कौरव्यो रूपदर्पितः।' विचित्रवीर्यो धर्मात्मा कामात्मा समपद्यत
अंबिका आणि अंबालिका यांचा अग्नीसमक्ष विवाह झाला आणि रूपाने गर्विष्ठ, धर्मनिष्ठ पण कामासक्त विचित्रवीर्य त्यांचा पती झाला.
ते चापि बृहतीश्यामे नीलकुञ्चितमूर्धजे। रक्ततुङ्गनखोपेते पीनश्रोणिपयोधऱे
त्या दोघी उंच, सावळ्या, काळ्या कुरळ्या केसांच्या, लाल टोकाच्या नखांनी आणि भरदार कंबर व उन्नत वक्ष असलेल्या होत्या.
आत्मनः प्रतिरूपोऽसौ लब्धः पतिरिति स्थिते। विचित्रवीर्यं कल्याण्यौ पूजयामासतुः शुभे
'आपल्याला आपल्या योग्य असा पती मिळाला,' असं वाटून त्या शुभ कन्यांनी विचित्रवीर्याचं सन्मान केलं.
अन्योन्यं प्रति सक्ते च एकभावे इव स्थिते।' स चाश्विरूपसदृशो देवतुल्यपराक्रमः। सर्वासामेव नारीणां चित्तप्रमथनो रहः
एकमेकांशी जोडलेल्या आणि एकसारख्या भावनेत असलेल्या, अश्विनीसारखा सुंदर आणि देवांसारखा पराक्रमी तो सर्व स्त्रियांना मनापासून आकर्षित करायचा.