एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता। अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति
ही दिव्य कमळाची सरोवर जशी हवी तशी प्रकट झाली आहे. अंबे, हा हार तुझ्या दुःखाचा नाश करण्यासाठी पृथ्वीवर राहील.
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति। सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति
हा हार मी दिला आहे, तो जो घालेल, तो भीष्माच्या मृत्यूचं कारण होईल.
अन्यपूर्वेति मां साल्वो नाभिनन्दति बालिशः। साहं धर्माच्च कामाच्च विहीना शोकधारिणी
साल्व, मूर्खपणाने, मला स्वीकारत नाही कारण मी आधी दुसऱ्यावर प्रेम केलं होतं. मी आता धर्म आणि इच्छेपासून वंचित, दुःखाने भरलेली आहे.
अपतिः क्षत्रियान्सर्वानाक्रन्दामि समन्ततः। इयं वः क्षत्रिया माला या भीष्मं निहनिष्यति
माझा पती नाही, म्हणून मी सर्व क्षत्रियांना सगळीकडे हाक मारते. हे क्षत्रियांनो, हा हार तुमचाच आहे, जो भीष्माचा वध करेल.
अहं च भार्या तस्य स्यां यो भीष्मं घातयिष्यति। तस्याश्चङ्क्रम्यमाणायाः समाः पञ्च गताः पराः
जो भीष्माचा वध करेल, मी त्याची पत्नी होईन. तशीच फिरत फिरत तिची आणखी पाच वर्षं गेली.
नाभवच्छरणं कश्चित्क्षत्रियो भीष्मजाद्भयात्। अगच्छत्सोमकं साऽम्बा पाञ्चालेषु यशस्विनम्
भीष्माच्या भीतीने कुठल्याही क्षत्रियाने तिला आश्रय दिला नाही. मग अंबा पाञ्चालांमध्ये प्रसिद्ध असलेल्या सोमकाकडे गेली.
सत्यसन्धं महेष्वासं सत्यधर्मपरायणम्। सा सभाद्वारमागम्य पाञ्चालैरभिरक्षितम्
ती पाञ्चालांनी राखलेल्या सभागृहाच्या दाराशी आली, जिथे सत्यव्रती, महान धनुर्धारी, आणि नेहमीच धर्मनिष्ठ असा तो उभा होता.
पाञ्चालराजमाक्रन्दत्प्रगृह्य सुभुजा भुजौ। भीष्मेण हन्यमानां मां मज्जन्तीमिव च ह्रदे
पाञ्चालराजाने आपल्या बळकट बाहूंनी मला धरले आणि मोठ्याने हाक मारली, भीष्म मला जणू खोल तळ्यात बुडवत असल्यासारखे मारत होता.
यज्ञसेनाभिधावेह पाणिमालम्ब्य चोद्धर। तेन मे सर्वधर्माश्च रतिभोगाश्च केवलाः
यज्ञसेना, इथे ये, माझा हात धर आणि मला वर काढ; यामुळे माझे सर्व कर्तव्य आणि सुख सुरक्षित राहतील.
उभौ च लोकौ कीर्तिश्च समूलौ सफलौ हृतौ। ***न्त्येवं न विन्दामि राजन्यं शरणं क्वचित्
माझी कीर्ती आणि दोन्ही लोक, मुळासकट आणि फळांसकट, हिरावली गेली आहे; म्हणून मला कुठेही क्षत्रियाचा आधार मिळत नाही.
किं नु निःक्षत्रियो लोको यत्रानाथोऽवसीदति। समागम्य तु राजानो मयोक्ता राजसत्तमाः
हा जग आता क्षत्रियविरहित झाला आहे का, जिथे कोणीही असहाय्यांना वाऱ्यावर सोडतो? तरीही एकत्र जमलेल्या राजांना, श्रेष्ठ राजांना मी बोलले.
शृण्वन्तु सर्वे राजानो मयोक्तं राजसत्तमाः। इक्ष्वाकूणां तु ये वृद्धाः पाञ्चालानां च ये वराः
सर्व राजांनी, श्रेष्ठ राजसत्ताधीशांनी, मी काय म्हणते ते ऐकावे—इक्ष्वाकूंचे वृद्ध आणि पाञ्चालांचे श्रेष्ठ लोक.
त्वत्प्रसादाद्विवाहेऽस्मिन्मा धर्मो मा पराजयेत्। प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक
या विवाहात तुझ्या कृपेने धर्माचा पराभव होऊ नये; यज्ञसेना, कृपा कर, माझा मार्ग तुझ्याबरोबर असू दे, सोमक.
जानामि त्वां बोधयामि राजपुत्रि विशेषतः। यथाशक्ति यथाधर्मं बलं संधारयाम्यहम्
राजकन्ये, मी तुला ओळखते आणि तुला विशेष सांगते: माझ्या शक्तीनुसार आणि धर्माप्रमाणे मी माझे बळ टिकवते.
अन्यस्मात्पार्थिवाद्यत्ते भयं स्यात्पार्थिवात्मजे। तस्यापनयने हेतुं संविधातुमहं प्रभुः
राजकन्ये, तुला दुसऱ्या राजाकडून भीती वाटत असेल, तर ती भीती दूर करण्याची ताकद माझ्यात आहे.
नहि शान्तनवस्याहं महास्त्रस्य प्रहारिणः। ईश्वरः क्षत्रियाणां हि बलं धर्मोऽनुवर्तते
मी शांतनूच्या पुत्रावर, त्या महान अस्त्रधारीवर, स्वारी नाही; क्षत्रियांमध्ये बळ नेहमी धर्माच्या मागे असते.
सा साधु व्रज कल्याणि न मां भीष्मो दहेद्बलात्। न प्रत्यगृह्णंस्ते सर्वे किमित्येव न वेद्म्यहम्
म्हणून, कल्याणी, तू जा; भीष्म मला जबरदस्तीने जाळू शकत नाही; मी तुला स्वीकारले नाही—हे सर्वांना माहीत आहे, पण का ते मला समजत नाही.
इत्युक्ता स्रजमासज्य द्वारि राज्ञो व्यपाद्रवत्
अशी बोलली गेल्यावर तिने हार ठेवला आणि राजाच्या दारातून पळून गेली.
व्युदस्तां सर्वलोकेषु तपसा संशितव्रताम्। तामन्वगच्छद्द्रुपदः सान्त्वं जल्पन्पुनः पुनः
तिच्या कठोर तपस्येमुळे आणि दृढ व्रतामुळे ती सर्व लोकांत प्रसिद्ध झाली होती; द्रुपद तिला पुन्हा पुन्हा समजावत पाठलाग करत होता.
स्रजं गृहाण कल्याणि न नो वैरं प्रसञ्जय
कल्याणी, हा हार घे आणि आमच्याशी वैर करू नकोस.
एवमेव त्वया कार्यमिति स्म प्रतिकाङ्क्षते। न तु तस्यान्यथा भावो दैवमेतदमानुषम्
तुझ्याकडून असंच व्हावं, असं तो सतत वाट बघत होता; पण तिच्या मनात काहीच बदल नव्हता—हे दैव आहे, मानवी इच्छा नाही.
यश्चैनां स्रजमादाय स्वयं वै प्रतिमोक्षते। स भीष्मं समरे हन्ता मम धर्मप्रणाशनम्
जो हा हार उचलून स्वतः गळ्यात घालेल, तोच युद्धात भीष्माचा वध करील, जो माझ्या धर्माचा नाश करणारा आहे.
तां स्रजं द्रुपदो राजा कंचित्कालं ररक्ष सः। ततो विस्रम्भमास्थाय तूष्णीमेतामुपैक्षत
द्रुपद राजाने तो हार काही काळ जपून ठेवला; नंतर त्याने त्याकडे दुर्लक्ष केले आणि गप्प बसला.
तां शिखण्डिन्यबध्नात्तु बाला पितुरवज्ञया। तां पिता त्वत्यजच्छीघ्रं त्रस्तो भीष्मस्य किल्बिषात्
शिखंडीनीने, लहानपणी, वडिलांची पर्वा न करता तो हार घातला; आणि भीष्माच्या भीतीने वडिलांनी तिला पटकन सोडून दिले.
इषीकं ब्राह्मणं भीता साभ्यगच्छत्तपस्विनम्। गङ्गाद्वारि तपस्यन्तं तुष्टिहेतोस्तपस्विनी
भीतीने ती गंगानदीच्या काठी तपश्चर्या करणाऱ्या एका ब्राह्मण ऋषीकडे गेली, त्याची कृपा मिळवण्यासाठी.
उपचाराभितुष्टस्तामब्रवीदृषिसत्तमः। गङ्गाद्वारे विभजनं भविता नचिरादिव
तिच्या सेवेमुळे तो श्रेष्ठ ऋषी प्रसन्न होऊन म्हणाला, "गंगेच्या घाटावर लवकरच विभागणी होईल."
तत्र गन्धर्वराजानं तुम्बुरुं प्रियदर्शनम्। आराधयितुमीहस्व सम्यक्परिचरस्व तम्
तिथे तू सुंदर दिसणाऱ्या गंधर्वराज तुम्बुरू यांची मनापासून सेवा कर आणि त्यांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न कर.
अहमप्यत्र साचिव्यं कर्तास्मि तव शोभने। तं तदाचर भद्रं ते स ते श्रेयो विधास्यति
सुंदरी, मीही या कामात तुझी मदत करीन. माझं ऐक, कारण तो तुला कल्याण देईल.
ततो विभजनं तत्र गन्धर्वाणामवर्तत। तत्र द्वाववशिष्येतां गन्धर्वावमितौ जसौ
मग तिथे गंधर्वांची विभागणी झाली आणि दोन तेजस्वी गंधर्व उरले.
तयोरेकः समीक्ष्यैनां स्त्रीबुभूषुरुवाच ह। इदं गृह्णीष्व पुंलिङ्गं वृणे स्त्रीलिङ्गमेव ते
त्यातील एकाने तिला पाहून, स्त्री होण्याची इच्छा व्यक्त केली आणि म्हणाला, "हे पुरुषरूप घे, मी तुझं स्त्रीरूप घेतो."