अन्यसक्तं किमर्थं त्वमात्मानमवदः पुरा। अन्यसक्तां वधूं कन्यां वासयेत्स्वगृहे न हि
"तुला आधीच दुसऱ्यावर प्रेम होतं, तर मग तू स्वतःला माझ्यासाठी का सांगितलंस? जी मुलगी किंवा वधू दुसऱ्यावर आसक्त आहे, तिला आपल्या घरी ठेवू नये."
नाहमुद्वाहयिष्ये त्वां मम भ्रात्रे यवीयसे। विचित्रवीर्याय शुभे यथेष्टं गम्यतामिति
"मी तुझ्याशी लग्न करणार नाही, आणि तुला माझ्या लहान भावाकडे, विचित्रवीर्याकडेही देणार नाही. शुभे, तू जिथे हवं तिथे जा."
भूयः साल्वं समभ्येत्य राजन्गृह्णीष्व मामिति। नाहं गृह्णाम्यन्यजितामिति साल्वनिराकृता
ती पुन्हा साल्वाकडे जाऊन म्हणाली, "राजा, मला स्वीकारा." साल्व म्हणाला, "माझ्याआधी दुसऱ्याने जिंकलेली मी स्वीकारणार नाही," आणि त्याने तिला नाकारलं.
ऊर्ध्वरेतास्त्वहमिति भीष्मेण च निराकृता। अम्बा भीष्मं पुनः साल्वं भीष्मं साल्वं पुनः पुनः
भीष्माने स्वतःला ब्रह्मचारी सांगून तिला नाकारलं; मग अंबा पुन्हा पुन्हा भीष्माकडे आणि साल्वाकडे जाऊन आली.
गमनागमनेनैवमनैषीत्षट् समा नृप। अश्रुभिर्भूमिमुक्षन्ती शोचन्ती सा मनस्विनी
राजा, अशा रीतीने येण्या-जाण्यात तिने सहा वर्षं घालवली. ती मनाने मोठी असलेली स्त्री जमिनीवर अश्रू सोडत राहिली, दुःख करत राहिली.
पीनोन्नतकुचद्वन्द्वा विशालजघनेक्षणा। श्रोणीभरालसगमा राकाचन्द्रनिभानना
तिचे स्तन भरदार आणि उंच, कंबरी रुंद, डोळे मोठे, कंबरेच्या वजनामुळे तिची चाल जड, आणि चेहरा पौर्णिमेच्या चंद्रासारखा तेजस्वी होता.
वर्षत्कादम्बिनीमूर्ध्नि स्फुरन्ती चञ्चलेव सा। सा ततो द्वादश समा बाहुदामभितो नदीम्। पार्श्वे हिमवतो रम्ये तपो घोरं समाददे
पावसात कदंबाच्या झाडासारखे तिचे केस हलत होते, जणू काही अस्वस्थ होते. मग तिने हिमालयाच्या रम्य काठी, नदीच्या जवळ, बारा वर्षं कठोर तप केला.
संक्षिप्तकरणा तत्र तप आस्थाय सुव्रता। पादाङ्गुष्ठेन साऽतिष्ठदकम्पन्त ततः सुराः
तिने आपली सर्व इंद्रिये आवरली, व्रत पाळलं, आणि फक्त अंगठ्यावर उभी राहिली; तिच्या या तपामुळे देवताही थरथरू लागले.
तस्यास्तत्तु तपो दृष्ट्वा सुराणां क्षोभकारकम्। विस्मितश्चैव हृष्टश्च तस्यानुग्रहबुद्धिमान्
तिचं ते कठोर तप पाहून, जे देवांना अस्वस्थ करणारं होतं, त्यातला एक देव अचंबित आणि आनंदी झाला, आणि तिला कृपा करण्याचा निर्धार केला.
अनन्तसेनो भगवान्कुमारो वरदः प्रभुः। मानयन्राजपुत्रीं तां ददौ तस्यै शुभां स्रजम्
अनंतसेन, म्हणजेच कुमार, वर देणारा प्रभू, त्याने राजकन्येचा सन्मान केला आणि तिला सुंदर हार दिला.
एषा पुष्करिणी दिव्या यथावत्समुपस्थिता। अम्बे त्वच्छोकशमनी माला भुवि भविष्यति
ही दिव्य कमळाची सरोवर जशी हवी तशी प्रकट झाली आहे. अंबे, हा हार तुझ्या दुःखाचा नाश करण्यासाठी पृथ्वीवर राहील.
एतां चैव मया दत्तां मालां यो धारयिष्यति। सोऽस्य भीष्मस्य निधने कारणं वै भविष्यति
हा हार मी दिला आहे, तो जो घालेल, तो भीष्माच्या मृत्यूचं कारण होईल.
अन्यपूर्वेति मां साल्वो नाभिनन्दति बालिशः। साहं धर्माच्च कामाच्च विहीना शोकधारिणी
साल्व, मूर्खपणाने, मला स्वीकारत नाही कारण मी आधी दुसऱ्यावर प्रेम केलं होतं. मी आता धर्म आणि इच्छेपासून वंचित, दुःखाने भरलेली आहे.
अपतिः क्षत्रियान्सर्वानाक्रन्दामि समन्ततः। इयं वः क्षत्रिया माला या भीष्मं निहनिष्यति
माझा पती नाही, म्हणून मी सर्व क्षत्रियांना सगळीकडे हाक मारते. हे क्षत्रियांनो, हा हार तुमचाच आहे, जो भीष्माचा वध करेल.
अहं च भार्या तस्य स्यां यो भीष्मं घातयिष्यति। तस्याश्चङ्क्रम्यमाणायाः समाः पञ्च गताः पराः
जो भीष्माचा वध करेल, मी त्याची पत्नी होईन. तशीच फिरत फिरत तिची आणखी पाच वर्षं गेली.
नाभवच्छरणं कश्चित्क्षत्रियो भीष्मजाद्भयात्। अगच्छत्सोमकं साऽम्बा पाञ्चालेषु यशस्विनम्
भीष्माच्या भीतीने कुठल्याही क्षत्रियाने तिला आश्रय दिला नाही. मग अंबा पाञ्चालांमध्ये प्रसिद्ध असलेल्या सोमकाकडे गेली.
सत्यसन्धं महेष्वासं सत्यधर्मपरायणम्। सा सभाद्वारमागम्य पाञ्चालैरभिरक्षितम्
ती पाञ्चालांनी राखलेल्या सभागृहाच्या दाराशी आली, जिथे सत्यव्रती, महान धनुर्धारी, आणि नेहमीच धर्मनिष्ठ असा तो उभा होता.
पाञ्चालराजमाक्रन्दत्प्रगृह्य सुभुजा भुजौ। भीष्मेण हन्यमानां मां मज्जन्तीमिव च ह्रदे
पाञ्चालराजाने आपल्या बळकट बाहूंनी मला धरले आणि मोठ्याने हाक मारली, भीष्म मला जणू खोल तळ्यात बुडवत असल्यासारखे मारत होता.
यज्ञसेनाभिधावेह पाणिमालम्ब्य चोद्धर। तेन मे सर्वधर्माश्च रतिभोगाश्च केवलाः
यज्ञसेना, इथे ये, माझा हात धर आणि मला वर काढ; यामुळे माझे सर्व कर्तव्य आणि सुख सुरक्षित राहतील.
उभौ च लोकौ कीर्तिश्च समूलौ सफलौ हृतौ। ***न्त्येवं न विन्दामि राजन्यं शरणं क्वचित्
माझी कीर्ती आणि दोन्ही लोक, मुळासकट आणि फळांसकट, हिरावली गेली आहे; म्हणून मला कुठेही क्षत्रियाचा आधार मिळत नाही.
किं नु निःक्षत्रियो लोको यत्रानाथोऽवसीदति। समागम्य तु राजानो मयोक्ता राजसत्तमाः
हा जग आता क्षत्रियविरहित झाला आहे का, जिथे कोणीही असहाय्यांना वाऱ्यावर सोडतो? तरीही एकत्र जमलेल्या राजांना, श्रेष्ठ राजांना मी बोलले.
शृण्वन्तु सर्वे राजानो मयोक्तं राजसत्तमाः। इक्ष्वाकूणां तु ये वृद्धाः पाञ्चालानां च ये वराः
सर्व राजांनी, श्रेष्ठ राजसत्ताधीशांनी, मी काय म्हणते ते ऐकावे—इक्ष्वाकूंचे वृद्ध आणि पाञ्चालांचे श्रेष्ठ लोक.
त्वत्प्रसादाद्विवाहेऽस्मिन्मा धर्मो मा पराजयेत्। प्रसीद यज्ञसेनेह गतिर्मे भव सोमक
या विवाहात तुझ्या कृपेने धर्माचा पराभव होऊ नये; यज्ञसेना, कृपा कर, माझा मार्ग तुझ्याबरोबर असू दे, सोमक.
जानामि त्वां बोधयामि राजपुत्रि विशेषतः। यथाशक्ति यथाधर्मं बलं संधारयाम्यहम्
राजकन्ये, मी तुला ओळखते आणि तुला विशेष सांगते: माझ्या शक्तीनुसार आणि धर्माप्रमाणे मी माझे बळ टिकवते.
अन्यस्मात्पार्थिवाद्यत्ते भयं स्यात्पार्थिवात्मजे। तस्यापनयने हेतुं संविधातुमहं प्रभुः
राजकन्ये, तुला दुसऱ्या राजाकडून भीती वाटत असेल, तर ती भीती दूर करण्याची ताकद माझ्यात आहे.
नहि शान्तनवस्याहं महास्त्रस्य प्रहारिणः। ईश्वरः क्षत्रियाणां हि बलं धर्मोऽनुवर्तते
मी शांतनूच्या पुत्रावर, त्या महान अस्त्रधारीवर, स्वारी नाही; क्षत्रियांमध्ये बळ नेहमी धर्माच्या मागे असते.
सा साधु व्रज कल्याणि न मां भीष्मो दहेद्बलात्। न प्रत्यगृह्णंस्ते सर्वे किमित्येव न वेद्म्यहम्
म्हणून, कल्याणी, तू जा; भीष्म मला जबरदस्तीने जाळू शकत नाही; मी तुला स्वीकारले नाही—हे सर्वांना माहीत आहे, पण का ते मला समजत नाही.
इत्युक्ता स्रजमासज्य द्वारि राज्ञो व्यपाद्रवत्
अशी बोलली गेल्यावर तिने हार ठेवला आणि राजाच्या दारातून पळून गेली.
व्युदस्तां सर्वलोकेषु तपसा संशितव्रताम्। तामन्वगच्छद्द्रुपदः सान्त्वं जल्पन्पुनः पुनः
तिच्या कठोर तपस्येमुळे आणि दृढ व्रतामुळे ती सर्व लोकांत प्रसिद्ध झाली होती; द्रुपद तिला पुन्हा पुन्हा समजावत पाठलाग करत होता.
स्रजं गृहाण कल्याणि न नो वैरं प्रसञ्जय
कल्याणी, हा हार घे आणि आमच्याशी वैर करू नकोस.