उच्चावचानि रूपाणि चकार सुबहूनि च। अणुर्बृहत्पुनः स्थूलो नादान्मुञ्चन्निवाम्बुदः
त्याने अनेक प्रकारची रूपं घेतली — कधी लहान, कधी मोठी, पुन्हा एकदा अजस्त्र, आणि ढगासारखा गडगडाट करत होता.
[निपेतुर्गगनाचत्चैव शरधाराः सहस्रशः। शक्तयः कणपाः प्रासाः शूलपट्टसतोमराः
आकाशातून हजारो बाणांच्या धारांबरोबरच भाले, कणप, प्रास, शूळ, पट्टे आणि तोमर खाली पडू लागले.
शतघ्न्यः परिघाश्चैव भिण्डिपालाः परश्वथाः। शिलाः खङ्घा गुडाश्चैव ऋष्टीर्वज्राणि चैव ह
शतघ्नी, गदा, भींडिपाळ, कुऱ्हाड, दगड, तलवारी, गोट्या, ऋष्टि आणि वज्रसुद्धा खाली पडले.
सा राक्षसविसृष्टा तु शस्त्रवृष्टिः सुदारुणा। जघान पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान्रणमूर्धनि।।]
त्या राक्षसाने सोडलेली ती भयंकर शस्त्रवृष्टी रणभूमीत पांडुपुत्रांच्या सैनिकांना ठार करू लागली.
उच्चावचास्तथा वाचो व्याजहार समन्ततः। तेन पाण्डवसैन्यानां सूदिता युधि वारणाः
त्याने सर्व बाजूंनी वेगवेगळ्या प्रकारच्या आरोळ्या ठोकल्या आणि त्याच्या हल्ल्याने पांडवांच्या सैन्यातील हत्ती युद्धात मारले गेले.
हयाश्च बहवो राजन्पत्तयश्च तथा पुनः। रथेभ्यो रथिनः पेतुस्तस्य नुन्नाः स्म सायकैः
राजा, अनेक घोडे, पायदळ सैनिक आणि रथस्वार त्याच्या बाणांनी घायाळ होऊन रथावरून खाली पडले.
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम्। छत्रहंसां कर्दमिनीं बाहुपन्नगसङ्कुलाम्
त्याने रक्ताच्या भोवऱ्यांनी भरलेली, हत्तींसारख्या मगरांनी गजबजलेली, छत्र्या पाण्यात हंसांसारख्या तरंगणारी, चिखलाने माखलेली आणि बाहूंच्या सर्पांनी भरलेली अशी एक भयंकर नदी निर्माण केली.
नदीं प्रवर्तयामास रक्षोगणसमाकुलाम्। वहन्तीं बहुधा राजंश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान्
त्याने राक्षसांनी भरलेली एक नदी उगमास आणली, जी अनेक प्रकारे चेदि, पांचाळ आणि सृंजय यांना वाहून नेत होती, राजन.
तं तथा समरे राजन्विचरन्तमभीतवत्। पाण्डवा भृशसंविग्नाः प्रापश्यंस्तस्य विक्रमम्
राजा, तो रणभूमीत निर्भयपणे वावरताना पाहून पांडव फारच घाबरले आणि त्याच्या पराक्रमाकडे पाहू लागले.
तावकानां तु सैन्यानां प्रहर्षः समजायत। वादित्रनिनदश्चोग्रः सुमहान्रोमहर्षणः
पण तुझ्या सैन्यात मात्र मोठा आनंद झाला आणि वाद्यांचा भीषण, प्रचंड आवाज झाला, ज्यामुळे अंगावर काटा आला.
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्य पाण्डवः। नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम्
तुझ्या सैन्याचा तो भयंकर गजर ऐकून, पांडव त्याला सहन करू शकला नाही, जसा नाग वीजेचा गडगडाट सहन करू शकत नाही.
ततः क्रोधाभिताम्राक्षो निर्दहन्निव पावकः। सन्दधे त्वाष्ट्रमस्त्रं स स्वयं त्वष्टेव मारुतिः
मग त्याच्या डोळ्यांत रागाने लालसा भरली, तो अग्नीप्रमाणे धगधगत होता; त्याने स्वतः तवष्ट्रीसारखा किंवा वायुदेवासारखा तवष्ट्रीचे अस्त्र संधान केले.
ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन्समन्ततः। तैः शरैस्तव सैन्यस्य विद्रवः सुमहानभूत्
मग चारही बाजूंनी हजारो बाण प्रकट झाले आणि त्या बाणांनी तुझ्या सैन्यात मोठा गोंधळ उडाला.
तदस्त्रं प्रेरितं तेन भीमसेनेन संयुगे। राक्षसस्य महामायां हत्वा राक्षसमार्दयत्
भीमसेनाने युद्धात सोडलेले ते अस्त्र राक्षसाच्या मोठ्या मायेला नष्ट करून, त्या राक्षसाला जखमी केले.
स वध्यमानो बहुधा भीमसेनेन राक्षसः। सन्त्यज्य समरे भीमं द्रोणानीकमुपाद्रवत्
भीमसेनाने अनेक प्रकारे हल्ला केल्यावर, तो राक्षस भीमाला रणभूमीत सोडून, द्रोणाच्या फळीच्या दिशेने धावला.
तस्मिंस्तु निर्जिते राजन्राक्षसेन्द्रे महात्मना। अनादयन्सिंहनादैः पाण्डवाः सर्वतो दिशम्
राजा, त्या महान आत्म्याच्या राक्षसराजाचा पराभव झाल्यावर, पांडवांनी सिंहासारखे गजर करून सर्व दिशांना दुमदुमवले.
अपूजयन्मारुतिं च संहृष्टास्ते महाबलम्। प्रहादमिव दैतेया यथा शक्रं मरुद्गणाः
ते सर्व आनंदित होऊन बलवान मारुतीचे पूजन करू लागले, जसे पूर्वी मरुतगणांनी इंद्राचे हर्षाने पूजन केले होते.
ततः प्रतिहते चक्रे स वीरो रोषसंकुलः। प्राहिणोत्तरसा शूलं शक्तीर्दशशतं तदा
मग त्याचे चक्र परतले गेले तेव्हा, तो वीर रागाने पेटून, हजार भाले ज्वाळांनी धगधगणारे सोडले.
ज्वलन्तीश्च किरन्तीश्च ज्वालामालाः समन्ततः। युगान्तोल्कानिभास्तीक्ष्णा हेमदण्डा महास्वनाः
ते भाले सर्व बाजूंनी ज्वाळांच्या माळा उधळणारे, युगान्ताच्या उल्कांसारखे तीक्ष्ण, सोन्याच्या दांड्याचे आणि मोठ्या आवाजाचे होते.
ताश्चापतन्तीः सम्प्रेक्ष्य राक्षसस्य घटोत्कचः। अर्धचन्द्रैः प्रचिच्छेद नाराचैः कङ्कपत्रिभिः
ते भाले झेपावताना पाहून, घटोत्कचाने अर्धचंद्र आणि कंकपक्ष असलेल्या नाराचांनी ते छाटून टाकले.
ततो रोषपरीताङ्गः प्रमुमोच स राक्षसः। शरवर्षं महाघोरं घटोत्कचरथं प्रति
मग राक्षस रागाने थरथरत, घटोत्कचाच्या रथावर भयंकर बाणांचा वर्षाव केला.
तयोः प्रतिभयं युद्धमासीद्राक्षससिंहयोः। कुर्वतोर्विविधा मायाः शक्रशम्बरयोरिव
त्या दोन्ही सिंहासारख्या राक्षसांमध्ये भीतीदायक युद्ध झाले, दोघेही विविध मायांचा उपयोग करत होते, जसे इंद्र आणि शंबरामध्ये झाले होते.
अलम्बुसो भृशं क्रुद्धो घटोत्कचमताडयत्
अलंबुसा प्रचंड रागावून घटोत्कचावर जोरदार हल्ला केला.
तयोर्युद्धं समभवद्रक्षोग्रामणिमुख्ययोः। यादृगेव पुरा वृत्तं रामरावणयोः प्रभो
त्या राक्षसांच्या सैन्यप्रमुखांमध्ये जे युद्ध झाले, ते पूर्वी राम आणि रावण यांच्यात झाले होते तसेच होते, प्रभो.
घटोत्कचस्तु विंशत्या नाराचानां स्तनान्तरे। अलम्बुसमथो विद्धा सिंहवद्व्यनदन्मुहुः
घटोत्त्कचाने वीस बाणांनी आलंबुसाच्या छातीमध्ये भोसकले आणि तो सिंहासारखा पुन्हा पुन्हा गर्जू लागला.
तथैवालम्बुसो राजन्हैडिम्बिं युद्धदुर्मदम्। विद्व्वा विद्वृऽनदद्वृष्टः पूरयन्खं समन्ततः
राजा, त्याचप्रमाणे आलंबुसानेही युद्धात उग्र असलेल्या हिडिंबीला बाण मारले आणि मोठ्याने गर्जना केली, ज्याने संपूर्ण रणांगण भरून गेले.
तथा तौ भृशसङ्क्रुद्धौ राक्षसेन्द्रौ महाबलौ। निर्विशेषमयुध्येतां मायाभिरितरेतरम्
मग ते दोन्ही बलाढ्य राक्षसराज मोठ्या रागाने एकमेकांवर मायांनी भयंकर युद्ध करू लागले.
मायाशतसृजौ नित्यं मोहयन्तौ परस्परम्। मायायुद्धेषु कुशलौ मायायुद्धमयुध्यताम्
ते दोघेही नेहमी शेकडो माया निर्माण करून एकमेकांना गोंधळात टाकत, मायायुद्धात कुशलतेने लढू लागले.
यांयां घटोत्कचो युद्धे मायां दर्शयते नृप। तां तामलम्बुसो राजन्माययैव निजघ्निवान्
राजा, युद्धात घटोत्कचाने ज्या ज्या माया दाखवल्या, त्या त्या मायांना आलंबुसानेही आपल्या मायांनीच मोडून काढले.
तं तथा युध्यमानं तु मायायुद्धविशारदम्। अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं दृष्ट्वाऽक्रुध्यन्त पाण्डवाः
मायायुद्धात इतक्या कौशल्याने लढणारा राक्षसांचा राजा आलंबुसा पाहून पांडवांना राग आला.