भज्यमानं बलं राजन्सात्वतेन महात्मना। नाभ्यवर्तत युद्धाय त्रासितं दीर्घबाहुना
राजा, सात्वत या महात्म्याने तुझं सैन्य मोडून काढलं, तेव्हा त्या दीर्घबाहू वीराच्या भीतीने कुणीही परत युद्ध करायला धजावलं नाही.
ततो द्रोणो भृशं क्रुद्धः सहसोद्वृत्य चक्षुषी। सात्यकिं सत्यकर्माणं स्वयमेवाभिदुद्रुवे
मग द्रोण फारच संतापला आणि अचानक डोळे मोठे करून, सत्यकर्मा सात्यकीवर स्वतःच चालून गेला.
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां मारुतिः क्रोधमूर्च्छितः। विकृष्य कार्मुकं घोरं भारसाधनमुत्तमम्। अलम्बुसं शरैस्तीक्ष्णैरर्दयामास सर्वतः
शुद्धीवर येऊन, मारुती प्रचंड रागाने भरून गेला आणि आपल्या भयंकर, श्रेष्ठ धनुष्याचा ताण घेतला. त्याने चारही बाजूंनी तीक्ष्ण बाणांनी आलंबुसावर हल्ला चढवला.
स विद्धो बहुभिर्बाणैर्नीलाञ्जनचयोपमः। शुशुभे सर्वतो राजन्प्रफुल्ल इव किंशुकः
अनेक बाणांनी भोसकला गेलेला तो, काळ्या काजळाच्या राशीसारखा दिसत होता आणि राजा, तो सर्वत्र फुललेल्या किंशुकासारखा शोभत होता.
स वध्यमानः समरे भीमचापच्युतैः शरैः। स्मरन्भ्रातृवधं चैव पाण्डवेन महात्मना। घोरं रूपमथो कृत्वा भीमसेनमभाषत
समरभूमीत भीमाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी छिन्नभिन्न होत असताना, पांडवाने माझ्या भावाचा वध केला हे आठवून, त्याने भीमसेनाला भयानक रूप धारण करून हाक मारली.
तिष्ठेदानीं रणे पार्थ पश्य मेऽद्य पराक्रमम्।। बाको नाम सुदुर्बुद्धे राक्षसप्रवरो बली
आता थांब, पार्था! आज माझं शौर्य बघ. दुष्ट बुद्धीच्या, मी बका नावाचा, राक्षसांमध्ये बलवान आणि श्रेष्ठ आहे.
परोक्षं मम तद्वृत्तं यद्धाता मे हतस्त्वया
माझ्या नजरेआड, तुझ्या हातून माझा भाऊ मारला गेला, हे तुझं कृत्य आहे.
एवमुक्त्वा ततो भीममन्तर्धानं गतस्तदा। महता शरवर्षेण भृशं तं समवाकिरत्
असं म्हणून, तो भीमाच्या नजरेआड गेला आणि मोठ्या बाणवर्षावाने त्याच्यावर प्रचंड हल्ला केला.
भीमस्तु समरे राजन्नदृश्ये राक्षसे तदा। आकाशं पूरयामास शरैः सन्नतपर्वभिः
राजा, जेव्हा तो राक्षस युद्धात अदृश्य झाला, तेव्हा भीमाने वाकडी आणि धारदार बाणांनी आकाश भरून टाकलं.
स वध्यमानो भीमेन निमेषाद्रथमास्थितः। जगाम धरणीं चैव क्षुद्रः खं सहसाऽगमत्
भीमाच्या हल्ल्याने छिन्नभिन्न झाल्यावर, तो नीच राक्षस क्षणात रथावर चढला, मग जमिनीवर गेला आणि लगेच आकाशात उडून गेला.
उच्चावचानि रूपाणि चकार सुबहूनि च। अणुर्बृहत्पुनः स्थूलो नादान्मुञ्चन्निवाम्बुदः
त्याने अनेक प्रकारची रूपं घेतली — कधी लहान, कधी मोठी, पुन्हा एकदा अजस्त्र, आणि ढगासारखा गडगडाट करत होता.
[निपेतुर्गगनाचत्चैव शरधाराः सहस्रशः। शक्तयः कणपाः प्रासाः शूलपट्टसतोमराः
आकाशातून हजारो बाणांच्या धारांबरोबरच भाले, कणप, प्रास, शूळ, पट्टे आणि तोमर खाली पडू लागले.
शतघ्न्यः परिघाश्चैव भिण्डिपालाः परश्वथाः। शिलाः खङ्घा गुडाश्चैव ऋष्टीर्वज्राणि चैव ह
शतघ्नी, गदा, भींडिपाळ, कुऱ्हाड, दगड, तलवारी, गोट्या, ऋष्टि आणि वज्रसुद्धा खाली पडले.
सा राक्षसविसृष्टा तु शस्त्रवृष्टिः सुदारुणा। जघान पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान्रणमूर्धनि।।]
त्या राक्षसाने सोडलेली ती भयंकर शस्त्रवृष्टी रणभूमीत पांडुपुत्रांच्या सैनिकांना ठार करू लागली.
उच्चावचास्तथा वाचो व्याजहार समन्ततः। तेन पाण्डवसैन्यानां सूदिता युधि वारणाः
त्याने सर्व बाजूंनी वेगवेगळ्या प्रकारच्या आरोळ्या ठोकल्या आणि त्याच्या हल्ल्याने पांडवांच्या सैन्यातील हत्ती युद्धात मारले गेले.
हयाश्च बहवो राजन्पत्तयश्च तथा पुनः। रथेभ्यो रथिनः पेतुस्तस्य नुन्नाः स्म सायकैः
राजा, अनेक घोडे, पायदळ सैनिक आणि रथस्वार त्याच्या बाणांनी घायाळ होऊन रथावरून खाली पडले.
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम्। छत्रहंसां कर्दमिनीं बाहुपन्नगसङ्कुलाम्
त्याने रक्ताच्या भोवऱ्यांनी भरलेली, हत्तींसारख्या मगरांनी गजबजलेली, छत्र्या पाण्यात हंसांसारख्या तरंगणारी, चिखलाने माखलेली आणि बाहूंच्या सर्पांनी भरलेली अशी एक भयंकर नदी निर्माण केली.
नदीं प्रवर्तयामास रक्षोगणसमाकुलाम्। वहन्तीं बहुधा राजंश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान्
त्याने राक्षसांनी भरलेली एक नदी उगमास आणली, जी अनेक प्रकारे चेदि, पांचाळ आणि सृंजय यांना वाहून नेत होती, राजन.
तं तथा समरे राजन्विचरन्तमभीतवत्। पाण्डवा भृशसंविग्नाः प्रापश्यंस्तस्य विक्रमम्
राजा, तो रणभूमीत निर्भयपणे वावरताना पाहून पांडव फारच घाबरले आणि त्याच्या पराक्रमाकडे पाहू लागले.
तावकानां तु सैन्यानां प्रहर्षः समजायत। वादित्रनिनदश्चोग्रः सुमहान्रोमहर्षणः
पण तुझ्या सैन्यात मात्र मोठा आनंद झाला आणि वाद्यांचा भीषण, प्रचंड आवाज झाला, ज्यामुळे अंगावर काटा आला.
तं श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्य पाण्डवः। नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम्
तुझ्या सैन्याचा तो भयंकर गजर ऐकून, पांडव त्याला सहन करू शकला नाही, जसा नाग वीजेचा गडगडाट सहन करू शकत नाही.
ततः क्रोधाभिताम्राक्षो निर्दहन्निव पावकः। सन्दधे त्वाष्ट्रमस्त्रं स स्वयं त्वष्टेव मारुतिः
मग त्याच्या डोळ्यांत रागाने लालसा भरली, तो अग्नीप्रमाणे धगधगत होता; त्याने स्वतः तवष्ट्रीसारखा किंवा वायुदेवासारखा तवष्ट्रीचे अस्त्र संधान केले.
ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन्समन्ततः। तैः शरैस्तव सैन्यस्य विद्रवः सुमहानभूत्
मग चारही बाजूंनी हजारो बाण प्रकट झाले आणि त्या बाणांनी तुझ्या सैन्यात मोठा गोंधळ उडाला.
तदस्त्रं प्रेरितं तेन भीमसेनेन संयुगे। राक्षसस्य महामायां हत्वा राक्षसमार्दयत्
भीमसेनाने युद्धात सोडलेले ते अस्त्र राक्षसाच्या मोठ्या मायेला नष्ट करून, त्या राक्षसाला जखमी केले.
स वध्यमानो बहुधा भीमसेनेन राक्षसः। सन्त्यज्य समरे भीमं द्रोणानीकमुपाद्रवत्
भीमसेनाने अनेक प्रकारे हल्ला केल्यावर, तो राक्षस भीमाला रणभूमीत सोडून, द्रोणाच्या फळीच्या दिशेने धावला.
तस्मिंस्तु निर्जिते राजन्राक्षसेन्द्रे महात्मना। अनादयन्सिंहनादैः पाण्डवाः सर्वतो दिशम्
राजा, त्या महान आत्म्याच्या राक्षसराजाचा पराभव झाल्यावर, पांडवांनी सिंहासारखे गजर करून सर्व दिशांना दुमदुमवले.
अपूजयन्मारुतिं च संहृष्टास्ते महाबलम्। प्रहादमिव दैतेया यथा शक्रं मरुद्गणाः
ते सर्व आनंदित होऊन बलवान मारुतीचे पूजन करू लागले, जसे पूर्वी मरुतगणांनी इंद्राचे हर्षाने पूजन केले होते.
ततः प्रतिहते चक्रे स वीरो रोषसंकुलः। प्राहिणोत्तरसा शूलं शक्तीर्दशशतं तदा
मग त्याचे चक्र परतले गेले तेव्हा, तो वीर रागाने पेटून, हजार भाले ज्वाळांनी धगधगणारे सोडले.
ज्वलन्तीश्च किरन्तीश्च ज्वालामालाः समन्ततः। युगान्तोल्कानिभास्तीक्ष्णा हेमदण्डा महास्वनाः
ते भाले सर्व बाजूंनी ज्वाळांच्या माळा उधळणारे, युगान्ताच्या उल्कांसारखे तीक्ष्ण, सोन्याच्या दांड्याचे आणि मोठ्या आवाजाचे होते.
ताश्चापतन्तीः सम्प्रेक्ष्य राक्षसस्य घटोत्कचः। अर्धचन्द्रैः प्रचिच्छेद नाराचैः कङ्कपत्रिभिः
ते भाले झेपावताना पाहून, घटोत्कचाने अर्धचंद्र आणि कंकपक्ष असलेल्या नाराचांनी ते छाटून टाकले.